WEBVTT

00:00:00.328 --> 00:00:06.539
Hamden kesîran tayyiben mübâreken fîh. Alâ külli hâlin ve fî külli hîn.

00:00:07.700 --> 00:00:11.452
Ve's-salâtü ve's-selâmü alâ seyyidinâ Muhammedin ve âlihî ve sahbihî

00:00:11.867 --> 00:00:18.570
ve men tebiahû bi-ihsânin ecmâine't-tayyibîne't-tâhirîn.  Emmâ ba'd.

00:00:21.499 --> 00:00:26.158
Aziz ve sevgili cemaat-i müslimîn! Değerli kardeşlerim! 

00:00:28.180 --> 00:00:35.487
Bu okuduğumuz kitap; çok büyük bir alim, çok meşhur bir sûfi olan

00:00:36.730 --> 00:00:43.958
 Ebû Abdurrahman es-Sülemî'nin Tabakâtü's-sûfiyye isimli eseri idi.

00:00:44.635 --> 00:00:50.193
Bu zât-ı muhterem Nişabur şehrinden idi.

00:00:51.760 --> 00:01:00.605
<p> Kitabı yazan, telif eyleyen kişi, Hicrî 1412 senesinde vefat etmişti.</p>

00:01:00.874 --> 00:01:11.154
Bundan bin sene önce vefat etmiş; vefatı bile bin sene önce.

00:01:11.579 --> 00:01:15.191
Çok meşhur bir kimse, pek çok eserler yazmış. 

00:01:15.816 --> 00:01:23.837
Biliyorsunuz, müslümanların; "Allah'ın sevgili kulu nasıl olunur, Allah hangi kullarını sever,

00:01:24.454 --> 00:01:35.353
hangi kullarını sevmiş de seçmiş?" diye merak etmesi lazım, Allah'ın sevgili kullarını tanıması lazım.

00:01:35.895 --> 00:01:39.344
Allah'ın en sevgili kulları peygamberleridir.

00:01:39.430 --> 00:01:46.772
Çünkü onları kendisine elçi olarak seçmiş, vahyine mazhar kılmış;

00:01:47.318 --> 00:01:51.920
onlar vasıtası ile insanlara emirlerini göndermiştir. 

00:01:52.412 --> 00:01:55.426
İnsanların en şerefli tabakası, peygamberlerdir. P

00:01:56.153 --> 00:02:03.223
eygamberlerin eşrefi, eşrefü'l-mürselîn, seyyidü'l-evvelîne ve'l-âhirîn,

00:02:03.544 --> 00:02:05.954
 imâmü'l- müttekîn Peygamber Efendimiz'dir.

00:02:06.767 --> 00:02:13.715
 Bir müslümanın önce Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'i iyice tanıması lazım. 

00:02:14.885 --> 00:02:18.175
Peygamber Efendimiz'i tanımanın yolları nedir? 

00:02:18.378 --> 00:02:26.307
Bir, Peygamber Efendimiz'in sünnet-i seniyye-i nebeviyyesini öğrenmektir.

00:02:27.486 --> 00:02:31.932
 Çünkü dinimizin ana kaynaklarından birisi, Kur'ân-ı Kerîm'dir;

00:02:32.448 --> 00:02:37.910
birisi de peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in sünnet-i seniyyesidir.

00:02:37.434 --> 00:02:44.630
Dinimizin ahkâmının çıktığı iki büyük kaynak budur.

00:02:44.719 --> 00:02:49.742
Peygamber Efendimiz'i tanımak isteyen insan, Peygamber Efendimiz'in sünnetini öğrenir.

00:02:50.313 --> 00:02:55.900
Hadîs-i şerîflerini dinler, bu hususta bilgi sahibi olur.

00:02:55.522 --> 00:02:58.500
Peygamber Efendimiz'i tanımanın bir yolu budur. 

00:02:59.367 --> 00:03:05.442
Peygamber Efendimiz'i tanımanın yollarının bir tanesi de;

00:03:06.935 --> 00:03:10.370
 Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in

00:03:10.995 --> 00:03:19.220
sîret-i nebeviyyesini, siyer ve megâzîsini öğrenmektir.  Bu ne demek?

00:03:19.421 --> 00:03:25.591
Peygamber Efendimiz nerede doğmuş, nasıl peygamber olmuş,

00:03:26.416 --> 00:03:35.705
peygamberliğini nasıl devam ettirmiş, başına nasıl hâdiseler gelmiş? 

00:03:36.625 --> 00:03:43.800
Mekke-i Mükerreme'den hicret etmiş, Medine-i Münevvere'ye varmış,

00:03:43.760 --> 00:03:52.590
 peygamberliğini neşretmiş, insanlara İslâm'ı tebliğ etmek için çalışmalar yapmış,

00:03:53.600 --> 00:03:58.477
seferler düzenlemiş, muhtelif devletlere sefirler göndermiş...

00:03:58.891 --> 00:04:06.470
Bu da sîret. Peygamber Efendimiz'in tarihî hayatı, şahsiyeti.

00:04:06.102 --> 00:04:09.242
Peygamber Efendimiz'i tanımak için bunlar da önemli.

00:04:10.304 --> 00:04:14.542
 Bu hususta da müslümanların gayretli olması lazım.

00:04:14.987 --> 00:04:20.327
Müslümanların sîret-i nebeviyyeyi öğrenmesi gerekir. 

00:04:20.381 --> 00:04:27.951
Bu hususta birçok kitap yazılmıştır, kıymetli eserler vardır.

00:04:28.311 --> 00:04:34.225
Bu zamanda siz kardeşlerimin okuyacağı en güzel kitaplardan birisi;

00:04:34.506 --> 00:04:40.163
Asım Köksal tarafından yazılmış olan İslâm Tarihi kitabıdır.

00:04:40.495 --> 00:04:48.291
Onun adı İslâm Tarihi'dir ama Peygamber Efendimiz'in peygamberliğinin yıllarını anlatan bir İslâm tarihidir.

00:04:48.369 --> 00:04:50.578
Onun için çok da büyük bir eserdir.

00:04:50.891 --> 00:04:54.948
 Şu anda Türk dilinde yazılmış

00:04:55.100 --> 00:05:01.129
Peygamber Efendimiz'in hayatını anlatan en büyük kaynak durumundadır.

00:05:01.433 --> 00:05:08.700
Ana kaynaklardan istifade edilmiştir. Türkiye dışında da takdir kazanmıştır.

00:05:08.464 --> 00:05:16.304
Ve merhum sahibi, müellifi Asım Köksal Ziyâü'l-Hak'tan

00:05:16.421 --> 00:05:20.477
madalya almıştır, teşekkür almıştır, mükafat almıştır. 

00:05:21.376 --> 00:05:27.667
Asım Köksal'ın tarihi, İslâm Tarihi kitabı, Peygamber Efendimiz'i anlatan böyle bir eserdir.

00:05:27.768 --> 00:05:30.444
Onun için bunu okumanızı tavsiye ederim.

00:05:30.585 --> 00:05:37.111
Peygamber Efendimiz'i tanımamın bir yolu da budur. Bu güzel kitabı da okursunuz. 

00:05:37.587 --> 00:05:43.988
Peygamber Efendimiz'i tanımak için bir de Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem'in yüzünün,

00:05:44.900 --> 00:05:51.827
gözünün, kaşının, saçının, kıyafetinin nasıl olduğunu bilmek lazım.

00:05:51.897 --> 00:06:01.378
Buna da Şemâil-i şerîfe derler, Peygamber Efendimiz'in evsâf-ı celîlesi, şemâil-i şerîfesi…

00:06:02.702 --> 00:06:09.886
İnsanın bunları da bilmesi lazım. Böylece Peygamber Efendimiz'i tanımış oluruz.

00:06:10.500 --> 00:06:13.654
Sonra insanın öbür peygamberleri tanıması lazım.

00:06:13.787 --> 00:06:20.255
 Çünkü Allahu Teâlâ hazretleri o peygamberleri Kur'ân-ı Kerîm'de anlatmış.

00:06:20.505 --> 00:06:32.112
Hz. Adem aleyhisselam'ı, onun iki oğlu Habil ile Kabil'in hallerini anlatmış.

00:06:32.256 --> 00:06:37.439
Kabil'in Habil'i nasıl öldürdüğünü biliyoruz.

00:06:37.807 --> 00:06:41.954
 Hz. Adem'den Peygamber Efendimiz'e kadar gelmiş geçmiş

00:06:42.509 --> 00:06:47.717
peygamberlerinin bazılarının isimlerini vermiş

00:06:48.303 --> 00:06:56.619
ve onların hayatlarından ibretli kıssaları Kur'ân-ı Kerîm'de zikreylemiş Allahu Teâlâ hazretleri. 

00:07:02.810 --> 00:07:08.360
Fî kasasihim ibretün. "Onların hikâyesinde, kıssalarında ibret var." 

00:07:08.532 --> 00:07:15.261
Onları da bilmemiz lazım. Peygamberlerin hayatlarını ve tarihlerini de müslümanlar olarak bilmeliyiz.

00:07:15.628 --> 00:07:20.558
Bu hususta da kitaplar yazılmıştır; bunları da okuyun, o peygamberleri de tanıyın. 

00:07:20.957 --> 00:07:24.690
Eyyûb aleyhisselam nasıl hastalanmış, nasıl sabretmiş?

00:07:25.137 --> 00:07:33.127
Musa aleyhisselam nasıl Firavun'a gitmiş de Allah'ın emirlerini tebliğ etmiş?

00:07:33.813 --> 00:07:39.709
İbrahim aleyhisselam nasıl Nemrud'un karşısına çıkmış da hakkı söylemiş,

00:07:40.600 --> 00:07:51.302
hayatı pahasına Allah'ın emirlerini tutmuş ve ona tebliğ eylemiş? Bunları bilmemiz lazım. 

00:07:51.391 --> 00:08:02.419
Sonra Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in ashâb-ı kirâmını, sahabeyi bilmek lazım;

00:08:02.864 --> 00:08:19.223
bu da çok mühim bir iş. Çünkü onlar, müslümanların en yüksek zümresidir:

00:08:19.669 --> 00:08:23.288
 "Onlar gökteki yıldızlar gibidir.

00:08:23.796 --> 00:08:30.157
Hangisinin eteğine yapışsanız elini tutsanız peşinden gitseniz hidayet bulursunuz,

00:08:30.290 --> 00:08:33.354
doğru yolda gidersiniz." Onları da tanımak lazım.

00:08:34.330 --> 00:08:40.374
 Bu hususta da çok kitaplar yazılmıştır ama çok kitap tercüme edilmemiştir.

00:08:41.584 --> 00:08:48.880
Sahabe-i kirâm hakkında Arapça yazılmış olan kaynak kitaplar,

00:08:49.129 --> 00:08:55.834
Üsdü'l-Gâbe, el-İsâbe gibi kaynak kitaplar maalesef Türkçe'ye çevrilmemiştir.

00:08:56.369 --> 00:08:57.966
Bunların çevrilmesi lazım.

00:08:58.278 --> 00:09:03.405
Sahabe-i kirâmın bazıları anlatılmıştır; bazıları hakkında kitaplar vardır. 

00:09:03.921 --> 00:09:08.624
Hulefâ-i Râşidîn; Ebû Bekir es-Sıddîk, Ömerü'l-Faruk, Osman-ı Zinnûreyn,

00:09:08.858 --> 00:09:13.621
Aliyyü'l-Mürtazâ, tamam. Çehâr-ı yâr-i Güzîn diye bunların hayatı anlatılmıştır.

00:09:14.160 --> 00:09:23.750
Sahabe Hayatından Tablolar diye kitaplar neşrettik ama bütün sahabe anlatılmış değildir.

00:09:23.348 --> 00:09:25.749
Onlar Türkçe'ye tercüme edilmiş değildir.

00:09:26.288 --> 00:09:32.739
Bu konuşmamı dinleyen erbâb-ı himmet ve gayretten

00:09:33.500 --> 00:09:39.372
bu eserleri de tercüme etme hususunda çalışmalarını rica ederim.

00:09:39.750 --> 00:09:45.150
 Fırsat olsa biz tercüme etsek, fırsat bulamazsak onlar tercüme etse de

00:09:45.205 --> 00:09:49.767
 müslümanlar sahabe-i kirâmı tanısa... Bu da çok mühimdir.

00:09:50.160 --> 00:09:53.455
Çok güzel, çok büyük eserler neşredilmiştir. 

00:09:53.580 --> 00:10:00.621
Biz "İbn-i Abbas şöyle demiş, Ebû Hüreyre böyle demiş, İbn Mesud şöyle demiş." diyoruz.

00:10:01.520 --> 00:10:05.878
Bu zâtlar kimler, bunları bilmeliyiz.

00:10:06.346 --> 00:10:19.751
Bunlardan sonra sâlih kimselerin, iyi müslümanların, evliyâullahın tanınması, bilinmesi lazım.

00:10:19.893 --> 00:10:24.520
Peygamber Efendimiz'den, enbiyâ ve mürselînden,

00:10:24.356 --> 00:10:29.269
sahabe-i kirâmdan sonra evliyâullahın, sâlihlerin bilinmesi, tanınması lazım.

00:10:29.736 --> 00:10:31.761
Bu hususta da kitaplar yazılmıştır.

00:10:32.996 --> 00:10:41.873
Meşhur velilerin hayatlarının anlatıldığı eserler Türkçe'ye tercüme edilmiştir.

00:10:42.987 --> 00:10:53.187
Fakat bunlar çok teferruatlı, çok geniş değildir. Bütün güzel kaynaklar tercüme edilmiş değildir. 

00:10:53.829 --> 00:11:02.172
Terceme edilmemiş olan mühim kaynak kitaplardan bir tanesi de bizim okumakta olduğumuz

00:11:02.468 --> 00:11:09.770
Tabakâtü's-sûfiyye isimli eserdir.  Kitabın isminin mânası ne? 

00:11:10.210 --> 00:11:14.601
Tabakâtü's-sûfiyye; sûfilerden bazılarının kısım kısım, devir devir,

00:11:14.710 --> 00:11:27.645
 tabaka tabaka hayatlarını anlatan eserdir.

00:11:31.476 --> 00:11:42.615
 Kitabı yazan Ebû Abdurrahman es-Sülemî kitabı "birinci tabaka, ikinci tabaka" diye on tabakaya, on devre ayırmış,

00:11:42.826 --> 00:11:44.664
on nesli anlatmış.

00:11:45.813 --> 00:11:52.110
Bu kitabı birinci tabakadan anlatmaya başlamış, onuncu tabakada bitirmiş.

00:11:52.134 --> 00:11:57.276
Tabi sûfiler on tabaka değildir. Belki bin tabakadır.

00:11:57.751 --> 00:12:06.801
 Ama o kendi zamanına kadar 400 yıllık devre içinden bunları anlatmış ki

00:12:06.917 --> 00:12:09.349
 hizmet görmüş, Allah razı olsun.

00:12:09.436 --> 00:12:17.208
Demek ki bu kitabın içinde, her tabakada on tane büyük velînin hayatı var.

00:12:17.442 --> 00:12:25.564
Bu kitabın içinde on tabaka olduğuna göre yüz tane hayat hikayesi, tercüme-i hâli, biyografisi var.

00:12:25.720 --> 00:12:28.844
Biz bu kitabı okumaya başladık.  Niye bu kitabı seçtik? 

00:12:29.461 --> 00:12:35.827
Çünkü bu kitap Türkçe'ye tercüme edilmemiş olan bir kitap, Türkçesi yok, bir.

00:12:36.217 --> 00:12:43.602
"Biz okuyalım da Türk halkı bilsin." diye seçtik.

00:12:43.715 --> 00:12:54.807
İkinci özelliği; bu kitabı yazan şahıs, her sözünü destekli, mesnedli, isnadlı söylemiş.

00:12:55.280 --> 00:12:59.916
Hani bir arkadaşınız bir söz söyler; "Nereden çıkardın bunu?" diye sorarız.

00:12:59.980 --> 00:13:05.117
"Bilmem, bir hocadan duydum." der, kaynağını söyleyemez. Bu kitap böyle değil.

00:13:05.669 --> 00:13:16.711
Bu kitap söylediği her sözün mesnedini, kaynağını gösteriyor ve bize araştırma imkânı veriyor.

00:13:16.804 --> 00:13:22.869
Kendisi de araştırma mahsulü bir eser; bu çok önemli.  Neden? 

00:13:23.170 --> 00:13:31.384
Onun için sağlam bilgi ve sağlam bir metot öğreniyoruz, usul öğreniyoruz.

00:13:31.728 --> 00:13:36.799
Ben bu kitaba başladığım zaman gençler de dersi dinlemeye geliyorlar.

00:13:36.831 --> 00:13:41.706
"Yanınıza kâğıt kalem alın, bunları yazın." dedik.

00:13:42.628 --> 00:13:52.593
 Ve siz de dinî bir söz söylediğiniz zaman kaynağını bilerek söyleyin;

00:13:52.656 --> 00:13:56.432
mesnedsiz, isnadsız konuşmayın." 

00:13:57.369 --> 00:14:01.326
"Allah böyle buyuruyor."  "Ne malum?"  "Falanca âyette geçiyor."

00:14:01.493 --> 00:14:04.149
"Peygamber Efendimiz şöyle buyuruyor!"  "Ne malum?" 

00:14:04.524 --> 00:14:06.978
"Falanca kitapta, falanca kaynakta geçiyor." 

00:14:07.220 --> 00:14:14.836
Yani kaynağını söyleyerek… Böyle olduğu zaman iyi, temiz olur.

00:14:15.517 --> 00:14:24.394
İlmin içine yalan, hurafe karışmamış olur. İlim bozulmamış olur.

00:14:24.714 --> 00:14:28.985
İnsanlar yanlış şey öğrenmemiş olur. Dosdoğru yolda giderler.

00:14:29.212 --> 00:14:37.560
Bu eser metot ve usul bakımından önemli. Çünkü her şeyin aslını gösteriyor.

00:14:37.888 --> 00:14:43.388
Bir de bu kitap çok büyük, mübarek bir profesörün eline geçmiş.

00:14:43.913 --> 00:14:47.280
O profesör bunu baskıya hazırlamış,

00:14:47.475 --> 00:14:54.542
 kitabın içine kitabın içindekilerden daha fazla bir bilgi de o eklemiş.

00:14:55.315 --> 00:15:00.741
Her şeyi aşağıda izah etmiş, not koymuş, açıklama koymuş.

00:15:01.819 --> 00:15:06.554
Kitabın kıymeti üç misli, beş misli artmış.  Neden?

00:15:06.702 --> 00:15:16.797
Çok güzel neşredilmiş. Diyelim ki bir köyün, bir şehrin adı geçiyor. Mesela Nasrâbat. 

00:15:18.164 --> 00:15:21.219
Nasrâbat neresi, sen bilir misin?  Bilmezsin.  Ben? 

00:15:21.688 --> 00:15:27.670
Ben de bilmem. Nereden bilelim! Hemen onu aşağıya not olarak indirmiş.

00:15:28.183 --> 00:15:34.822
"Bu şehir falanca yerdedir. Nüfusu bu kadardır. Kıymeti şudur.

00:15:35.227 --> 00:15:37.235
Mahsulü budur." diye bize bilgi vermiş.

00:15:37.945 --> 00:15:46.605
Aşağıda her şeyi böyle açıklamış olduğu için kitabın kıymeti üç misli, beş misli daha artmış.

00:15:46.926 --> 00:15:52.838
Onun için bu kitabı okuyoruz. Kitabın kendisi güzel, neşreden bir alim kimse;

00:15:53.180 --> 00:15:57.608
o da güzel eklemeler yapmış, kitabın kıymeti artmış; iki. 

00:15:58.192 --> 00:16:08.679
Üçüncü bir sebep var. Bugün de Türkiyemiz'de ve İslâm âleminde sûfiler, mutasavvıflar var.

00:16:09.460 --> 00:16:20.252
Dervişler, tarikatler, şeyhler var. Var ama bazısı yanlış yolda.

00:16:20.718 --> 00:16:35.686
Bazısı hak bazısı batıl; bazısı alim bazısı cahil; bazısı sahih bazısı sapık. 

00:16:35.950 --> 00:16:42.256
"Nereden belli? Sapık bir misal ver hocam." 

00:16:43.730 --> 00:16:55.520
Mesela "Ben filanca tarikattenim." diyor, misafirine rakı ikram ediyor, içki ikram ediyor. 

00:16:56.570 --> 00:16:58.765
Nerede bu?  Arnavutluk'ta. 

00:16:59.501 --> 00:17:08.134
Cumhuriyet Gazetesi'nin muhabiri Arnavutluk'a gitmiş; orada filanca tekkeye misafir olmuş.

00:17:08.690 --> 00:17:18.247
O tekkenin başındaki herif, -şeyh demiyorum- herif, alçak buna rakı ikram etmiş.

00:17:18.866 --> 00:17:21.801
Adı "tekke" olduğundan tekkelerin adını batırıyor.

00:17:22.863 --> 00:17:26.255
Yolu "tarikat" adında olduğundan tarikatleri batırıyor. 

00:17:26.888 --> 00:17:33.591
İslâm'da içki var mı?  Yok, haram! Ne kendisi içebilir ne başkasına sunabilir.

00:17:34.130 --> 00:17:42.201
İçmek de, sunmak da, satmak da, taşımak da haram; her şeyi haram.

00:17:42.729 --> 00:17:57.371
Adam hamal olsa alnının teri ile yaşıyor olsa içkiyi omzuna alıp kamyondan süpermarkete indiremez. 

00:17:57.822 --> 00:18:05.960
Neden?  Allah yalnız içene değil, hamalına bile lanet ediyor.

00:18:06.126 --> 00:18:11.225
İçkiyi içemez! Bu kendisi de içiyor, karşısına da ikram ediyor. Bu bozuk yol.

00:18:12.530 --> 00:18:19.343
Müslümanlığın da, tarikatin de, tasavvufun da adını batırıyor. 

00:18:20.270 --> 00:18:25.465
Bazısı da bu kadar açık bir şekilde sapık değil. 

00:18:25.707 --> 00:18:37.880
Nasıl sapık?  Biraz daha örtülü sapık. Sapık ama bazısı da örtülü, bazısı da cahil; bilmiyor. 

00:18:37.786 --> 00:18:45.593
Peki nereden konuşuyor?  Duyduklarını, anladığı gibi yarım yamalak satarak, konuşuyor.

00:18:45.971 --> 00:18:59.130
Kendisinde mânevî güzel bir hal yok. Ama lafı çok. "Laf ebesi" derler.

00:18:59.393 --> 00:19:05.859
Ağzından laf çıkıyor. Tabi millet de bilmiyor.

00:19:06.262 --> 00:19:11.128
"Bu çok laf söylüyor." diye onun peşinden gidebiliyor.

00:19:11.777 --> 00:19:22.965
Herkes duyduğu için bir tane misal verdim. Bundan bir buçuk ay önce diyanet, hakkında açıklama yaptı.

00:19:24.267 --> 00:19:28.520
Televizyonlarda karşılıklı konuşmalar yapıldı; yanlış yolda olduğunu söylediler.

00:19:28.567 --> 00:19:33.151
Misal isterseniz işte bir misal! 

00:19:33.253 --> 00:19:42.767
Şimdi bu kitap hem alim olan birine ait olduğu için hem de büyük zaâları anlattığı için

00:19:43.168 --> 00:19:55.237
biz burada gerçek tasavvufu öğreniyoruz.Burada uydurmayı, yalanı, cahilin cahilliğini değil;

00:19:55.731 --> 00:20:08.367
her şeyi bilen, bilgili sûfilerin, evliyânın hayatını okuyoruz; o da çok önemli.  Neden önemli? 

00:20:09.130 --> 00:20:16.930
Bu zamanın tasavvufu sevenleri, tarikate girenleri, derviş olanları doğruyu bilsinler.

00:20:17.193 --> 00:20:19.562
Bunlar büyük üstat, büyük alim.

00:20:20.163 --> 00:20:25.163
"Onları okuyalım da işin doğrusunu bilsinler." diye bu kitabı okuyoruz. 

00:20:25.578 --> 00:20:34.815
İşte böylece Allah'ın nasip etmesi ile bu kitabın birinci tabakasını bitirmişiz.

00:20:35.238 --> 00:20:38.919
et-tabakâtü's-sâniye'ye ikinci tabakasına gelmişiz.

00:20:38.943 --> 00:20:46.811
Yani evliyâullahtan on tane meşhur, büyük zâtın hayatını okumuş, buraya gelmişiz. 

00:20:47.274 --> 00:20:51.889
İkinci tabakanın birinci şahsı kim?

00:20:52.557 --> 00:20:58.657
Ebu'l-Kâsım el-Cüneyd; "Cüneyd-i Bağdâdî" dediğimiz zât.

00:20:59.411 --> 00:21:03.748
Adını duymuşsunuzdur, söylemiştik.

00:21:04.107 --> 00:21:12.169
Eski derslerimizde; "Arapça'da bir insanın isminin bölümleri vardır." demiştik. 

00:21:12.763 --> 00:21:22.483
 Bir kendisinin adı vardır, bir künyesi vardır.

00:21:22.538 --> 00:21:29.174
 Künye, "kola takılan madeni levha" demek değil.

00:21:29.236 --> 00:21:38.136
Eskiden künye Ebû kelimesi ile yapılan "isim vuruldu" demek. 

00:21:38.180 --> 00:21:44.167
Mesela Peygamber Efendimiz'in ismi ne idi?  Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem. 

00:21:44.448 --> 00:21:47.289
Künyesi ne idi?  Ebu'l-Kâsım. 

00:21:47.812 --> 00:21:51.268
Ebu'l-Kâsım ne demek?  "Kâsım'ın babası" demek.

00:21:52.260 --> 00:21:59.822
Araplar asaletli insanlara ismi ile hitabı ayıp sayarlardı. "Yâ Muhammed!" demezlerdi.

00:22:00.315 --> 00:22:08.367
Beyefendi, asaletli, itibarlı kimselere ne derlerdi?  "Ey falancanın babası!" 

00:22:09.296 --> 00:22:13.885
Peygamber Efendimiz'e, "Yâ Ebe'l-Kâsım!" derlerdi. 

00:22:14.205 --> 00:22:16.300
Ne demek? Ey Kâsım'ın babası!

00:22:16.377 --> 00:22:28.434
Bu bir hürmet ifadesi. Böyle ebu kelimesine yapılan tamlamalara "künye" deniliyor. 

00:22:29.705 --> 00:22:38.189
İsminde başka nesi vardır? Babasının adı ile beraber zikredilir.

00:22:41.614 --> 00:22:48.142
Mesela Peygamber Efendimiz'in ismi Muhammed, babasının adı Abdullah. 

00:22:48.531 --> 00:22:52.641
Ebu'l-Kâsım Muhammedü'bnü Abdillah,

00:22:52.946 --> 00:22:58.702
"Abdullah'ın oğlu Muhammed, Ebu'l-Kâsım Muhammed." Baba adını da kullanırlardı.

00:22:59.269 --> 00:23:01.865
Türkçe'de de "baba adı" kullanmak vardır.

00:23:01.951 --> 00:23:10.443
Mesela "Köroğlu, Hatipoğlu, İmamoğlu" diyorlar. Bu bir lakaptır.

00:23:10.813 --> 00:23:16.260
Kendi ismi değildir. Babasının sıfatı ile anılmasıdır.

00:23:16.518 --> 00:23:33.328
Bir de her insanın lakabı vardır. Mesela Sarı Saltuk. Mübarek zâtın adı Saltuk. Sarışınmış.

00:23:33.352 --> 00:23:45.959
Lakabı öyle; "Sarı Saltuk" diyorlar. "Akşemseddin" diyorlar; saçları, kaşları veya sakalı beyazmış.

00:23:46.280 --> 00:23:47.280
Bu da lakaptır.

00:23:47.753 --> 00:23:51.833
 Şimdi gelelim:  Ebu'l-Kâsım el-Cüneyd. 

00:23:53.265 --> 00:24:03.342
Minhüm el-Cüneydü'bnü Muhammed Ebu'l-Kâsım el-hazzâz. Ve kâne ebûhü yebî'u'z-züccâc. 

00:24:05.298 --> 00:24:16.710
Kitabımızda anlattığımız evliyâullahtan birisi de Cüneyd'dir. İsmi el-Cüneyd. 

00:24:16.394 --> 00:24:20.707
Babasının ismi nedir?  Muhammed. "Muhammed oğlu Cüneyd."

00:24:21.105 --> 00:24:26.251
Künyesi nedir?  "Ebu'l-Kâsım." Demek ki Peygamber Efendimiz gibi künyelenmiş.

00:24:26.454 --> 00:24:38.954
Ebu'l-Kâsım Cüneyd hazzÂz imiş. Hazzâz da "ipekçi, ibrişimci" demek.

00:24:41.467 --> 00:24:51.273
Belki ibrişimi, ibrişim olarak satıyor. Belki kumaşın üstüne ibrişimden sararak nakışlar yapıp satıyor.

00:24:51.327 --> 00:25:01.805
Nakkaş gibi; o mânaya gelen bir kelime. Hazzâz. Babası cam eşya satarmış. 

00:25:02.180 --> 00:25:10.643
Ve kâne ebûhü yebî'u'z-züccâc. Şimdi "züccaciyeci" diyoruz. Babası cam eşya satarmış. 

00:25:12.480 --> 00:25:19.732
Fe li-zâlike kâne yükâlü lehû el-Kavârîrî. "Bu sebepten de ona el-Kavârîrî de denirdi." 

00:25:19.858 --> 00:25:23.499
Cüneyd-i Bağdâdi. el-Bağdâdî nedir? 

00:25:24.148 --> 00:25:29.324
İsm-i nisbesidir. Nereli olduğunu gösteriyor. "Kavârîri" de denirdi.  Neden? 

00:25:29.488 --> 00:25:38.410
Cam eşya, camdan yapılmış bardaklar, sürahiler filan satardı da onun için.

00:25:38.597 --> 00:25:43.880
Asluhû min nihâvend. "Aslı Nihavent şehrinden idi."

00:25:45.435 --> 00:25:49.753
Aşağıda Nihavent'in neresi olduğunu anlatıyor. 

00:25:54.360 --> 00:25:57.149
Beldetün min bilâdi'l-cebeli kadîmetün.

00:25:59.196 --> 00:26:06.254
"Nihavent, İran'la Irak arasındaki cebel mıntıkasında eski bir şehirdir." 

00:26:07.601 --> 00:26:11.461
Beynehâ ve beyne Hemedân selâsetün eyyâm.

00:26:11.900 --> 00:26:15.767
 "Hemedan şehriyle arasında üç günlük mesafe vardır." 

00:26:16.326 --> 00:26:26.608
Fütihat senete tis'a aşere. "Burası Hicrî 19 senesinde müslümanlar tarafından fetholundu." 

00:26:27.560 --> 00:26:36.421
Peygamber Efendimiz'in Medine-i Münevvere'ye hicretinden 19 sene sonra müslüman askerler,

00:26:36.663 --> 00:26:46.824
 -elhamdülillah- Arabistan'ı tamamen fethetmişler. Suriye'yi, Irak'ı fethetmişler.

00:26:47.323 --> 00:26:49.651
İran'ın hududuna gelmişler.

00:26:49.878 --> 00:26:59.161
Irak'la İran arasındaki bizim memleketimize yakın tarafları zorlamaya başlamışlar.

00:26:59.574 --> 00:27:03.721
Bu Nihavent şehrini 19 senesinde fethetmişler.

00:27:04.744 --> 00:27:08.608
Ta o zaman, Hz. Ömer zamanında müslüman olmuşlar.

00:27:08.843 --> 00:27:14.554
Bizim Güneydoğu Anadolumuz da Hz. Ömer zamanından beri İslâm'dır, müslümandır.

00:27:14.796 --> 00:27:16.287
Hz. Ömer zamanına dayanır. 

00:27:17.576 --> 00:27:26.103
Bütün o diyarlar o zamanlar fethedilmiştir. Diyarbakır, Batman,

00:27:26.494 --> 00:27:31.739
Adıyaman vesaire hepsi Hz. Ömer zamanından beri

00:27:31.911 --> 00:27:35.283
 Lâ İlâhe illallah okunan İslâm diyarıdır.

00:27:36.693 --> 00:27:47.142
Orası köklü bir İslâm diyarıdır. Ahalisinin çoğu da fatihlerin evlatlarıdır, Arap kökenlidir.

00:27:47.618 --> 00:27:50.271
Orayı fetheden insanların evlatlarıdır.

00:27:50.326 --> 00:27:55.593
Kimisi Kürtçe, kimisi Arapça, kimisi Türkçe konuşur; hepsi kardeştir. 

00:27:56.155 --> 00:28:02.629
 Fî hilâfeti Umeri'bni'l-Hattâb. "Hz. Ömer'in halifeliği zamanında fethedilmiş bir yerdir" 

00:28:02.692 --> 00:28:09.637
Bak, kitabı hazırlayan insan bizi rahatlattı. "Nihavent neresidir?" diye meraktan kurtulduk.

00:28:09.691 --> 00:28:14.637
Aşağıda tarihini de, mesafesini de anlattı.

00:28:14.973 --> 00:28:24.846
 İşte bizim Hakkari'den, Urfa'dan şöyle biraz aşağıya gidiverdin mi orada imiş.

00:28:25.518 --> 00:28:33.598
Cüneyd-i Bağdâdî oradanmış, o mıntıkadanmış, aslı oradanmış da Bağdat'a gelmiş, yerleşmiş.

00:28:33.684 --> 00:28:45.930
 Neden?   Cüneyd-i Bağdâdî zamanında Bağdat, İslâm âleminin kalbi idi.

00:28:45.955 --> 00:28:59.855
İslâm medeniyetinin en büyük numunesi idi, ilmin merkezi idi; çok büyük bir yerdi. 

00:29:00.354 --> 00:29:03.637
"Niye 'böyle idi' diyorsun hocam?" 

00:29:04.669 --> 00:29:08.877
Bir kere Moğollar istila ettiler, orayı mahvettiler.

00:29:09.549 --> 00:29:25.631
Müşrik, kâfir Moğollar, Orta Asya'dan, Çin'den, Moğolistan'dan

00:29:26.475 --> 00:29:34.440
o taraflardan büyük kalabalıklar halinde geldiler, İslâm âlemini çiğnediler,

00:29:34.615 --> 00:29:42.190
İslâm devletleri ile savaşıp yendiler, ezdiler, şehirleri yaktılar, yıktılar. 

00:29:42.354 --> 00:29:58.850
Hülagu zamanında Moğol orduları Bağdat'a geldiler, adamları kestiler, kestiler.

00:30:00.530 --> 00:30:07.183
 O Bağdat'ın nehri, kanlardan kıpkırmızı aşağı doğru aktı.

00:30:07.723 --> 00:30:15.523
 Bağdat'ın içinden geçen o nehir kırmızı aktı! Çünkü kâfir adamlar yağma ettiler.

00:30:15.964 --> 00:30:27.378
 Paralar, eşyalar, antikalar hepsi gitti. Kütüphanelerin hepsini Dicle Nehri'ne attılar.

00:30:27.565 --> 00:30:32.238
Tabi mürekkepler suda eridi. Bu sefer de nehir simsiyah aktı.

00:30:32.714 --> 00:30:38.625
Ama İslâm âleminin en büyük kitapları suda gitti. 

00:30:39.219 --> 00:30:46.591
Moğolların yaptığı tahribatın büyüklüğünü anlata anlata bitiremeyiz.

00:30:46.802 --> 00:30:53.324
Adamlar kâfir, mü'min değil; müslümanların düşmanı. 
Sonra ne oldu? 

00:30:54.200 --> 00:30:58.813
Asırlar geçtikçe onlar da İslâm'ın hak din olduğunu anladılar, müslüman oldular ama

00:30:59.321 --> 00:31:04.598
ilk başta o büyük tahribatı yaptılar. Anadolu'yu da yaktılar, yıktılar.

00:31:04.949 --> 00:31:12.700
Sivas'ı, Anadolu'nun öbür şehirlerini yaktılar, yıktılar; Konya'ya kadar geldiler.

00:31:12.745 --> 00:31:21.228
Her yere adamlarını yerleştirdiler. Çok zulümler yaptılar. Sonra toparlandılar, müslüman oldular.

00:31:21.244 --> 00:31:25.136
Gazneli Mahmut Han zamanında İslâm'ı kabul ettiler.

00:31:25.167 --> 00:31:29.500
Ama müslüman oluncaya kadar da İslâm âlemine çok zarar verdiler.

00:31:29.625 --> 00:31:31.619
Müslümanları kestiler, öldürdüler. 

00:31:32.800 --> 00:31:43.200
Bunlar Harezm'e girerken Bizim Kübreviyye tarikatimizin piri Necmeddin-i Kübrâ hazretlerine;

00:31:43.269 --> 00:31:48.707
"Gidelim." demişler. İhtiyar hâli ile "yok" demiş. "Ben bunlarla cihat edeceğim."

00:31:49.387 --> 00:31:57.142
Önüne taşları yığmış. Eskiden taşları uzunca bir bezin içine koyup

00:31:57.505 --> 00:32:02.440
kafanın üzerinde çevirip, çevirip, çevirip atarlarmış.

00:32:02.393 --> 00:32:08.240
Tabi o zaman elle atmaktan daha öteye gidiyor, çünkü çevirmekten bir hız kazanıyor,

00:32:08.646 --> 00:32:15.866
buna "sapan" derlermiş, yani bu, çocukların yaptığı lastik sapan değil de böyle bir sapan çeşidi varmış.

00:32:16.186 --> 00:32:23.909
Taşı alırmış, şekli belli olan bir bez içine koyarlarmış, kocaman bir taş,

00:32:24.490 --> 00:32:27.925
bunu atmak istese üç metre öteye atar ama başının üstünde

00:32:28.430 --> 00:32:33.170
çevirip çevirip ustalıklı şekilde nişan alıp karşıya savurduğu zaman

00:32:33.381 --> 00:32:38.901
kocaman bir taş düşmanın göğsüne, kafasına geliyor, küt diye attan devriliyor.

00:32:38.933 --> 00:32:46.702
Öyle sapanla taş atarmış. O zaman top yok, tüfek yok. Kılıç var, ok var; bir de sapan var.

00:32:46.753 --> 00:32:52.357
Düşmanla çarpışmak için silah, taş.

00:32:52.810 --> 00:32:59.384
Mübarek; taşları önüne yığmış. Taşlar bitinceye kadar Moğol askerlerine atmış.

00:32:59.438 --> 00:33:01.284
Moğol askerleri de onu şehit etmişler.

00:33:01.309 --> 00:33:09.179
 Necmeddin-i Kübrâ hazretleri çok büyük alim, tarikat piri, tarikatı kuran büyük zâtlardan birisi. 

00:33:09.710 --> 00:33:14.530
İşte neyse Bağdat, eskiden böyle bir yerdi.

00:33:14.983 --> 00:33:22.260
 Eğer Bağdat yakılıp yıkılmasaydı, o eserler zamanımıza kalsaydı kim bilir neler gelecekti...

00:33:22.648 --> 00:33:28.606
Allah bilir; biz bilemiyoruz. Dicle'nin içine neler gitti, hangi kıymetli kitaplar gitti...

00:33:30.820 --> 00:33:32.471
Kitapların kıymetini size şöyle anlatayım.

00:33:33.667 --> 00:33:40.860
Adamın birisi babasından, dedesinden kalma bir yaldızlı kitabı eline almış,

00:33:41.680 --> 00:33:46.436
satacak, kıymetli olduğunu anlıyor da ne kadar kıymetli olduğunu bilmiyor.

00:33:47.527 --> 00:33:57.379
Kitabı, kitaptan anlayan, kitabı seven kimse bilir, parasını o verir.

00:33:57.801 --> 00:34:04.674
Bizim Fatih Caddesi üzerinde bir kütüphane vardır. Caddeye böyle biraz çıkıntılı…

00:34:05.134 --> 00:34:13.456
"Ali Emirî Kütüphanesi" derler. Orası medresedir.

00:34:14.159 --> 00:34:24.423
Ali Emirî Efendi Diyarbakırlı, o medresinin idaresine sahip, orada duruyormuş;

00:34:25.313 --> 00:34:30.809
bu adam, elindeki bu kitabı almış, Ali Emirî Efendi'ye getirmiş.

00:34:31.786 --> 00:34:33.681
"Bunu satmak istiyorum, alır mısın?" diye sormuş.

00:34:33.939 --> 00:34:43.604
Ali Emirî Efendi meraklı ya, "Alırım." demiş. Bakmış, çok kıymetli bir kitap. Dünyada bir tane.

00:34:43.964 --> 00:34:50.370
"Sen odaya gel." demiş. Kitabın sahibini medresenin odasına almış.

00:34:51.221 --> 00:34:56.186
"Buyur gel." demiş; o da "Galiba para verecek." diye medresenin odasına girmiş.

00:34:56.569 --> 00:35:02.159
 "Sen burada otur." demiş. Çıkarken demir kapıyı çekmiş, kapatmış.

00:35:02.573 --> 00:35:11.420
Demir kapı, medrese duvarları kalın, kesme taştan, camlar da demirlerden; dışarı çıkamaz.

00:35:11.826 --> 00:35:20.547
Kilitlemiş; adam içeride hapiste kalmış gibi "Yahu, beni niye buraya hapsettin?" diye yumrukluyor. 

00:35:21.305 --> 00:35:23.974
Dosdoğru ahbabını dolaşmaya gitmiş.

00:35:24.786 --> 00:35:30.302
"Yahu, çok kıymetli bir kitap geldi. Yanımda param yok, bana biraz borç verin." demiş.

00:35:30.412 --> 00:35:40.866
 Sekiz altın, bir altın… Şimdi bugün 960 bin lira, yani bir milyon.

00:35:41.317 --> 00:35:45.870
Demek ki sekiz milyon, o zaman kitaba sekiz milyon istiyor.

00:35:46.320 --> 00:35:52.775
O da tedarik etmiş, gelmiş, demir kapıyı açmış, adama parayı vermiş, kitabı almış.

00:35:52.830 --> 00:35:53.830
Niye böyle yapıyor? 

00:35:54.641 --> 00:35:59.970
"Adam beklemez, gider; bir daha bulamam." diye korkusundan, kitabı sevdiğinden yapıyor.

00:36:00.600 --> 00:36:05.919
Adamı hapsetmiyor. "Kitap kaçmasın." diye kitabı hapsediyor.

00:36:06.228 --> 00:36:13.230
Düşünün böyle bir kitap; bazen paha biçilmeyecek kadar kıymetli olur, dünyada bir tane olur.

00:36:13.394 --> 00:36:21.560
İçinde çok kıymetli bilgiler olur. Bağdat şehrinde Dicle Nehri'nin içine nice kitaplar atılmış...

00:36:21.510 --> 00:36:28.672
Halifelerin yaşadığı, sarayların olduğu Bağdat'ta ne zayiat olduğu oradan anlaşılıyor. 

00:36:29.538 --> 00:36:33.992
Cüneyd-i Bağdâdî Bağdat'a yerleşmiş. 

00:36:39.206 --> 00:36:42.295
Ve mevlidühû ve menşeühû bi'l-Irâk.

00:36:43.694 --> 00:36:50.733
Aslı Nihavent şehrinden ama "Doğması, yetişmesi Irak'ta oldu."

00:36:52.457 --> 00:37:00.201
Kezâlike semi'tü Ebe'l-Kâsımi'n-Nasrâbiziyyü yekûl.

00:37:00.638 --> 00:37:07.463
"Ebu'l-Kâsım Nasrâbâziyyu isimli alimden böyle söylediğini duydum." diye söylüyor. 

00:37:08.283 --> 00:37:24.429
Ve kâne fakîhen. Cüneyd-i Bağdâdi için söylüyor. "Cüneyd-i Bağdâdî sûfi idi ama fakihti." 

00:37:24.529 --> 00:37:25.529
Fakih ne demek? 

00:37:26.435 --> 00:37:33.480
"Fıkhı çok iyi bilen" demek. "İlmihali, İslâm fıkhını, hukukunu çok iyi bilen" demek. 

00:37:33.837 --> 00:37:42.498
Bir insan İslâm'ın ahkâmını iyi bilirse o çok kıymetli olur.

00:37:42.900 --> 00:37:53.888
Hele hele sûfilerin, tarikat erbabının İslâm'ın fıkhını çok iyi bilmesi lazım. Fıkhı bilmiyor.

00:37:54.910 --> 00:38:01.391
 Ne yaparsa namaz bozulur? Ne söylerse günah olur? Ne yaparsa yanlış olur? Bunu bilmiyor.

00:38:01.484 --> 00:38:09.108
 Bu adama uyulur mu? Bilmiyor, cahil! Yalan söyler, yanlış söyler. 

00:38:09.903 --> 00:38:10.903
Fıkıh çok önemli.

00:38:11.606 --> 00:38:21.391
Her şeyin aslı, çözümü fıkıh ilminde olduğundan, bir insanın mutlaka fıkhı çok iyi bilmesi lazım.

00:38:21.893 --> 00:38:26.662
Cüneyd-i Bağdâdi fakih imiş, fıkhı çok iyi bilen bir kimse imiş.

00:38:27.280 --> 00:38:30.679
Kur'an'ı, hadîs-i şerîfleri biliyor.

00:38:30.874 --> 00:38:35.726
Fakih. Allah'ın emirlerini, yasaklarını biliyor, ince meseleleri biliyor.

00:38:37.760 --> 00:38:44.102
Tefakkaha alâ Ebî Sevrin ve kâne yüftî fî halkatihî.

00:38:44.887 --> 00:38:54.398
"Ebû Sevr'in meclislerinde, derslerinde fıkhı öğrendi."  O zaman fakih oldu. 

00:38:54.750 --> 00:39:03.256
Bu Ebû Sevr kimmiş? Ebû Sevr künyesi oluyor; asıl adı değil. 

00:39:04.470 --> 00:39:09.741
İbrahimi'bni Hâlidi'bni'l-yemân. Ebû Sevrini'l-Kelbî el-fakîh.

00:39:10.233 --> 00:39:17.365
"Adı İbrahim, babasının adı Hâlid, dedesinin adı Yeman'mış. Benî Kelb kabilesindenmiş." 

00:39:18.926 --> 00:39:21.679
Min ehadi'l-eimmeti'l-müctehidîn.

00:39:21.882 --> 00:39:27.453
"Cüneyd'in hocası içtihat yapabilecek kadar önde gelen fıkıh alimlerindenmiş." 

00:39:28.450 --> 00:39:35.170
İyi hoca, iyi talebe yetiştirir. Hoca iyi ise talebe iyi olur.

00:39:36.569 --> 00:39:42.288
Hocası müçtehit fakihmiş, yani içtihat yapabilecek derecede kıymetli... 

00:39:42.698 --> 00:39:48.323
Kâne min eimmeti'd-dünyâ. "Dünyanın imamlarından idi." 

00:39:49.772 --> 00:39:51.979
Kâle anhü Ahmedi'bni Hanbel.

00:39:52.244 --> 00:39:57.162
"Hanbelî mezhebinin imamı Ahmet b. Hanbel, Cüneyd'in hocası hakkında diyor ki;" 

00:39:57.724 --> 00:40:00.826
A'rifühû bi's-sünneti münzü hamsîne sene.

00:40:01.412 --> 00:40:07.442
 "O mübarek zâtı sünnet ve hadis bilgisinden dolayı elli yıldan beri tanırdı." 

00:40:07.536 --> 00:40:15.431
 Fakih hoca ama sünneti de iyi biliyor. Sünneti bilmek de çok önemli.

00:40:16.359 --> 00:40:20.283
Bir insanın sünnet-i seniyye'yi bilmesi de çok önemli.

00:40:21.986 --> 00:40:25.896
Çünkü fıkhın temeli, Kur'ân-ı Kerîm ve sünnet. 

00:40:25.995 --> 00:40:29.373
Ve hüve indihî fî salâhi's-Sevrî.

00:40:31.451 --> 00:40:41.608
Ahmed b. Hanbel demiş ki; "Benim nazarımda o Süfyân-i Sevrî hazretleri kadar salahiyetli bir insandı." 

00:40:42.250 --> 00:40:44.987
Süfyân-i Sevrî mezhep kurmuş olan insan.

00:40:45.745 --> 00:40:53.574
Süfyân-i Sevrî'yi geçtiğimiz derslerde anlattık. Allahu âlem, cennetlik olduğu kesin bir insan.

00:40:54.390 --> 00:41:00.239
Süfyân adı bize biraz garip geliyor. Biz belki o ismi sevmiyoruz. O devirde öyle değil.

00:41:00.548 --> 00:41:03.919
Süfyân-i Sevrî cennetlik bir insan.

00:41:04.143 --> 00:41:09.257
Nereden biliyoruz? Anlatmıştık, bir daha anlatalım, yeni cemaat var:

00:41:10.335 --> 00:41:19.684
Süfyân-i Sevrî yine zamanın en büyük alimlerinden Abdullah b. Mübarek'in meclislerine gelirmiş.

00:41:20.875 --> 00:41:26.337
Abdullah b. Mübarek'e hadis anlatıyor ya; Süfyân-i Sevrî de onun dersini dinlemeye gelirmiş.

00:41:26.589 --> 00:41:30.640
O da alim, bu da alim.

00:41:31.195 --> 00:41:34.307
Mücevherin kıymetini kuyumcu bilir de ondan.

00:41:34.788 --> 00:41:43.197
Bu alim bu ilmin güzelliğini gördüğü için onun derslerine gelirmiş ama bir gün kızmış,

00:41:44.189 --> 00:41:49.270
Abdullah b. Mübarek'e çatmış. Bunların şakası da yoktur ha!

00:41:49.743 --> 00:41:55.626
Böyle mübareklerin yanında dine aykırı bir şey yaparsan kızıverir, azarlarlar.

00:41:56.350 --> 00:42:00.811
 Kafana da vurur, sırtına da vurur. Bunlar ciddi.

00:42:01.123 --> 00:42:08.714
Bunların yanında öyle laubali olmak yakışık almaz, ne olacağı belli olmaz. Bu adamlar kızarlar, ciddi insanlar.

00:42:08.823 --> 00:42:13.000
Allah için kızarlar, allah için severler, Allah için dosdoğru konuşurlar.

00:42:13.480 --> 00:42:14.480
Süfyân-i Sevrî kızmış, Abdullah b. Mübarek'e bağırmış.

00:42:18.452 --> 00:42:28.685
"Bundan sonra senin toplantına gelmeyeceğim." diyor. Hakikaten ondan sonra gelmiyor.

00:42:29.824 --> 00:42:34.574
Ötekisi de sinirlenmiyor.  "Dur bakalım; bana kızıyor ama neden kızıyor?" demiş.

00:42:34.684 --> 00:42:50.539
"Konağının cariyeleri terbiyesiz. Cariyelerine terbiye vermemişsin.

00:42:50.766 --> 00:42:56.939
Ben senin yanına, konağına derse gelirken yukarıdan bana işaret ediyorlar.

00:42:57.560 --> 00:43:01.754
 'Seni çok seviyoruz, seninle evlenmek istiyoruz.' dediler,

00:43:01.957 --> 00:43:09.610
bir daha senin konağına gelmem." demiş. Haklı!

00:43:10.854 --> 00:43:14.943
Abdullah b. Mübarek hiç sesini çıkarmamış, başını önüne eğmiş.

00:43:15.661 --> 00:43:22.571
O da köpürmüş, bağırmış, gitmiş. Gittikten biraz sonra arkadaşlarına;

00:43:23.220 --> 00:43:33.403
 "Hadi gelin, Süfyân-i Sevrî hazretlerine gidelim, cenaze namazını kılalım;

00:43:34.582 --> 00:43:36.613
ona son vazifemizi yapalım." demiş.

00:43:37.715 --> 00:43:40.711
 Gitmişler, hakikaten Süfyân-i Sevrî vefat etmiş.

00:43:41.595 --> 00:43:51.527
O bağıran âlim, evinde vefat etmiş. Gitmişler, yıkamışlar, kefenlemişler, namazını kılmışlar, defnetmişler.

00:43:52.300 --> 00:43:57.331
"Peki hocam, onun vefat edeceğini nereden bildin?"  diye soruyorlar. 

00:43:57.964 --> 00:44:04.836
Diyor ki;  "Hani bana bağırdı; 'Senin cariyelerin terbiyesiz, bana yukarıdan laf attılar;

00:44:04.891 --> 00:44:09.101
 'Ah, biz seni çok seviyoruz, gel, seninle evlenmek istiyoruz.' demişler ya,

00:44:09.361 --> 00:44:20.540
benim evimde cariyeler yok ki!" demiş.  Mübarek ne gördü? 

00:44:21.550 --> 00:44:30.745
Hurileri gördü. Huri kızları, "Durma artık şu dünyada, özledik seni,

00:44:30.901 --> 00:44:37.428
Allah bizi sana yazmış, sen cennette bizim eşimiz olacaksın, gelmeni istiyoruz." diyorlar.

00:44:37.984 --> 00:44:41.832
Vefatını oradan anlıyor. Yukarıda cariye filan yok ki.

00:44:41.971 --> 00:44:47.885
O, cariye gördüğüne göre, o cariyeler de "Seni seviyoruz, özledik, gel artık, evlenelim." dediğine göre

00:44:48.100 --> 00:44:51.106
hurilerin çağırdığını, vefat edeceğini anlamış.

00:44:51.235 --> 00:45:02.500
Süfyân-i Sevrî böyle birisi. Cennetlik yani.

00:45:02.351 --> 00:45:06.800
Hûri kızları; "Artık dayanamıyoruz, gel." demişler, öyle vefat etmiş.

00:45:06.479 --> 00:45:10.748
İmâm-ı Âzam gibi, Ahmet b. Hanbel gibi mezhep kurmuş, mezhep imamı. 

00:45:10.990 --> 00:45:14.677
Ahmet b. Hanbel, Cüneyd'in fıkıh bilgisi için ne diyor? 

00:45:15.290 --> 00:45:19.110
"Süfyân-i Sevrî ile aynı salahiyette idi." diyor.

00:45:19.220 --> 00:45:22.481
Demek ki Cüneyd-i Bağdâdi'nin hocası da hoca imiş.

00:45:23.800 --> 00:45:28.515
 İyi, kuvvetli hocaların iyi, kuvvetli talebeleri olur.

00:45:28.742 --> 00:45:37.600
İlmi tam verir, güzel ilim öğretir; o da iyi yetişir. Cüneyd'in de iyi olacağı hocasından belli.

00:45:37.997 --> 00:45:48.849
Hocası mezhep imamları kadar salahiyetli, müçtehit. İlimde içtihat yapacak kadar da ileri.

00:45:55.207 --> 00:45:57.264
Ve kâne yüftî fî halkatihî.

00:45:57.991 --> 00:46:04.625
"Cüneyd-i Bağdâdî, hocasının dersi esnasında, ders halkasında fetva verirdi." 

00:46:05.219 --> 00:46:09.414
Eskiden halka şeklinde otururlardı, hoca anlatırdı. Buna "ders halkası" deniliyor.

00:46:09.850 --> 00:46:12.223
Biz de Tabakâtü's-sûfiyye'yi okuyoruz.

00:46:12.497 --> 00:46:15.574
Bu kardeşlerimiz de Tabakâtü's-sûfiyye'yi dinliyor. Bizim de halkamız bu. 

00:46:15.871 --> 00:46:17.796
Ve kâne yüftî halkatihî.

00:46:18.194 --> 00:46:33.160
"Cüneyd-i Bağdâdî; hocası Ebû Sevr'in yanında, halkasında kendisine soru soranlara fetva verirdi." 

00:46:33.424 --> 00:46:35.363
Bu neyi gösteriyor?

00:46:37.187 --> 00:46:40.404
Bu, Cüneyd-i Bağdâdi'nin de fıkıhta çok yüksek olduğunu gösteriyor.

00:46:40.428 --> 00:46:44.112
Hocasının da ona bu salahiyeti verdiğini gösteriyor. İzin vermezse yapmaz.

00:46:45.634 --> 00:46:46.922
Yoksa terbiyesizlik yapmaz.

00:46:47.960 --> 00:46:51.351
"Hocama sorun." der. Kendisine gelse bir şey sorsa, "Hocama sorun, burada." der.

00:46:51.800 --> 00:46:56.235
Hocası ona; "Her geleni bana gönderme, sen cevaplandır." demiş.

00:46:56.359 --> 00:47:03.916
Belki kendisine soru soranlara; "Cüneyd size anlatsın." demiş Ondan orada fetva veriyor.

00:47:04.768 --> 00:47:10.932
Bu da Cüneyd-i Bağdâdî'nin fıkıhtaki üstünlüğünü gösterir. 

00:47:12.809 --> 00:47:20.376
Ve sahibe's-Seriyye's-Sakatiyye ve'l-Hârise'l-Muhâsibî

00:47:20.462 --> 00:47:25.921
ve Muhammede'bne Aliyyi'l-Kassâbe el-Bağdâdiyye ve ğayrahüm.

00:47:26.178 --> 00:47:33.465
Cüneyd-i Bağdâdî şu adları sayılan büyük evliyâullah ile de

00:47:34.809 --> 00:47:42.360
onların sohbetlerine iştirak edip onlardan da istifade etmiş.  Kim bunlar? 

00:47:42.421 --> 00:47:51.766
Birisi Seriyy-i Sakatî. Seriyy ismini bazıları Türkçe kitaplarda sırrı diye yazıyorlar.

00:47:51.813 --> 00:47:59.254
Yanlış; sırrı değil, Seriyy, es-Seriyye's-Sakatî… 

00:47:59.790 --> 00:48:03.699
Diğeri de Hârise'l-Muhâsibî. Bu da meşhur bir zâttır.

00:48:03.955 --> 00:48:12.574
Mahammede'bne Aliyyi'l-Kassâb el-Bağdâdî. "Bağdatlıdır."

00:48:12.816 --> 00:48:18.857
 Bu "Kassab" denilen Bağdatlı, Cüneyd'in hocasıdır. 

00:48:20.256 --> 00:48:26.475
Aşağıda dipnotla eseri hazırlayan kişinin notunda şöyle geçiyor: 

00:48:26.748 --> 00:48:30.497
Ve kâle'l-Cüneydü yekûlü. "Cüneyd der ki," 

00:48:31.232 --> 00:48:42.113
en-Nâsü yünsibûnenî ilâ Seriyy-i Sakatiyye. Ve kâne üstâzi Muhammedüni'l-Kassâb.

00:48:42.503 --> 00:48:51.261
"İnsanlar, bena 'Seriyy-i Sakatî'nün talebesi" diyorlar, beni 'ona bağlı' diye gösteriyorlar.

00:48:51.721 --> 00:48:58.521
Aslında ben Muhammed b. Aliyyi'l-Kassab'ın talebesiyim." 

00:48:58.850 --> 00:49:01.717
 Cüneyd-i Bağdâdi bunu kendisi söylüyor. 

00:49:02.170 --> 00:49:04.993
Demek ki asıl hocası Seriyy-i Sakatî değilmiş.

00:49:05.400 --> 00:49:08.990
 Muhammedi'bni Aliyyi'l-Kassâb el-Bağdâdî imiş.

00:49:11.920 --> 00:49:18.722
Bu zât-ı muhteremin, bu büyük adamın künyesi Ebû Cafer;

00:49:18.786 --> 00:49:29.581
 ismi Muhammed; babasının ismi Ali; lakabı Kassab; nisbesi el-Bağdâdî. 

00:49:29.997 --> 00:49:34.271
Mâte Ebû Caferini'l-Kassâb senete hamse ve seb'îne ve mieteyn."

00:49:34.302 --> 00:49:36.974
"Cüneyd-i Bağdâdî, Hicrî 275 senesinde vefat etmiş." 

00:49:37.172 --> 00:49:45.637
Peygamber Efendimiz'in hicretinden sonra kamerî 275 sene geçmiş, o zaman vefat etmiş. 

00:49:45.863 --> 00:49:49.703
Kamerî sene ile hicrî sene arasında ne fark var? 

00:49:51.102 --> 00:50:01.560
On gün fark var. Kamerî sene, şemsî seneden on gün kısadır.

00:50:02.486 --> 00:50:13.156
Bizim şimdi kullandığımız miladî senedir. Şemsî sene 365 gündür. Kamerî sene 354 gündür. 

00:50:13.567 --> 00:50:23.180
Bu ne yapar? 33 senede bir sene artar. 

00:50:23.853 --> 00:50:31.287
Anladınız mı?  İkisi beraber başlasalar 33 sene sonra beraber olmazlar.

00:50:31.435 --> 00:50:36.721
Kamerî sene bir sene fazla olur. Bir 33 sene sonra iki sene fark olur. Şöyle anlatayım:

00:50:37.447 --> 00:50:42.689
 Falanca cemaatten aksakallı bir amca. 

00:50:42.790 --> 00:50:56.309
 Kaç yaşındasın amca?  89 yaşındayım. Ha 80 senede 3 sene kadar da kamerî sene çık.

00:50:56.778 --> 00:51:02.554
Kamerî seneye göre 92 yaşında. 89 değil, 92 yaşında. 

00:51:03.339 --> 00:51:07.610
Falanca 60 yaşında. 60 yaşında değil, 62 yaşında.

00:51:07.179 --> 00:51:10.797
Çünkü 60 sene 2 sene birden fark ediyor.

00:51:11.906 --> 00:51:17.876
Bir insanın ömründe bile iki sene üç sene fark ediyor.  "Ben 33 yaşındayım."

00:51:18.296 --> 00:51:26.766
 "Hayır, sen kamerî seneye göre 34 yaşındasın, 34 ramazan gördün." demek.

00:51:29.700 --> 00:51:39.653
İşte fark öyle. Peygamber Efendimiz'in hicretinden 275 kamerî sene geçtikten sonra vefat etmiş.

00:51:39.911 --> 00:51:47.722
 Kamerî sene de, 275 sene de on sene kadar fark eder.

00:51:49.713 --> 00:51:58.746
Bizim hesabımıza göre 266 sene geçmiş. 622'ye 266 sene ekleyeceğiz. 888 de falan vefat etmiş. 

00:51:58.747 --> 00:52:03.478
Ve hüve eimmeti'l-kavmi ve sâdetihim makbûlün alâ cemî'i'l-elsineti. "

00:52:03.602 --> 00:52:09.111
Cüneyd-i Bağdâdî kavmin imamlarından idi..."

00:52:09.717 --> 00:52:14.702
 Arapça'yı iyi bilenler bilir ama Arapça'nın inceliklerini bilmeyenler

00:52:15.538 --> 00:52:17.556
bu cümleyi böyle tercüme ederler.

00:52:18.345 --> 00:52:30.192
Ve hüve eimmeti'l-kavmi. "Mutasavvıfların imamlarındandı."

00:52:32.147 --> 00:52:45.510
Buradaki kavm "halk" demek değil; "sûfiler, mutasavvıflar" demek.Onları, Tabakâtü's-sûfiyye'yi anlatıyor.

00:52:45.282 --> 00:52:56.965
İmam da "camideki namaz kıldıran imam" değil, "önder;" "Mutasavvıfların önderlerinden idi." 

00:52:57.145 --> 00:53:01.577
"Cüneyd-i Bağdâdî, kavmin imamlarından idi." 

00:53:01.694 --> 00:53:03.463
Böyle tercüme edersen yanlış olur.

00:53:03.526 --> 00:53:12.905
Herkes sanıyor ki Cüneyd-i Bağdâdî, Bağdat'ın herhangi bir camisinde imam idi; öyle değil!

00:53:13.247 --> 00:53:14.574
"Eimmeti'l-kavm" demek, tasavvuf erbabının önderlerinden demek.

00:53:18.570 --> 00:53:23.509
İmam sözü, o zaman çok büyük, şimdiki gibi bir şey değil. Küçük bir meslek ismi değil. 

00:53:24.630 --> 00:53:30.861
İmâm-ı Âzam ne demek?  "Fıkıhta en büyük hoca" demek. Öyle sıradan bir şey değil.

00:53:30.893 --> 00:53:33.915
"İmam" sözünü herkes için kullanmazlar. 

00:53:34.813 --> 00:53:41.669
Kâne min eimmeti'l-kavm. Cüneyd-i Bağdâdî, mutasavvıfların önderlerinden idi.

00:53:41.884 --> 00:53:45.935
Ve sâdetihim. "Saadetinden idi." 

00:53:46.224 --> 00:53:56.909
Biz saadet kelimesini "sâdât" diye kullanıyoruz. Araplar daha ziyade sâdet diye kullanırlar. 

00:53:56.972 --> 00:53:59.889
Min sâdetihim, "seyyitlerinden" demek. 

00:54:00.616 --> 00:54:08.371
"Cüneyd-i Bağdâdî tasavvuf erbabının önderlerinden ve soylularından, seyyidlerinden idi." 

00:54:08.464 --> 00:54:10.385
Yani "asaletlilerinden idi."

00:54:10.479 --> 00:54:17.546
 Sâdetihim, "Tasavvuf erbabının efendilerinden, soylularındandı." demek.

00:54:18.930 --> 00:54:24.341
Tabi biz bu kitabı burada Arapça'sından okuyoruz.  Neden?

00:54:24.560 --> 00:54:30.610
Bu kitap çok mühim bir kitap olduğundan. "İyi anlaşılsın." diye Arapça'sından okuyoruz.

00:54:31.462 --> 00:54:38.251
Görüyorsunuz, "Arapça'yı bildim." sananlar bile işin iç yüzünü bilmezlerse tercümeleri bazen yanlış yaparlar.

00:54:38.837 --> 00:54:45.883
Bunu aynen tercüme edelim:  "Cüneyd-i Bağdâdî kavmin imamlarındandı. Ve seyyidlerindendi." 

00:54:46.164 --> 00:54:52.918
Sanır ki "cami imamı idi, sanır ki Peygamber Efendimiz'in evladı olan seyyidlerindendi." demek. 

00:54:52.957 --> 00:54:59.863
Hayır!  "Tasavvuf erbabının önderlerindendi ve soylularındandı.

00:55:00.139 --> 00:55:03.485
En efendilerinden, en kıymetlilerindendi." demek. 

00:55:04.691 --> 00:55:12.969
Makbûlun alâ cemî'i'l-elsineti. "Bütün diller üzerinde makbuldü.

00:55:13.390 --> 00:55:18.158
Cüneyd-i Bağdâdî herkesin kabul ettiği, methettiği, sevdiği insandı."

00:55:18.212 --> 00:55:23.222
 Evet, Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri işte öyle bir insandı. 

00:55:24.799 --> 00:55:35.966
Aslında Cüneyd-i Bağdâdî hakkında çok şey söylememiz, onu çok iyi tanımamız lazım.

00:55:36.251 --> 00:55:39.591
Burada birazcık daha okuyalım. Sözümü öyle söyleyeyim. 

00:55:39.622 --> 00:55:48.286
Tüvüffiye senete seb'in ve tis'îne ve mieteyn. "Cüneyd-i Bağdâdî Hicrî 297 senesinde öldü." 

00:55:47.405 --> 00:55:51.901
Bu miladî olarak aşağı yukarı 912 yıllarına karşılık gelir. 

00:55:51.993 --> 00:55:58.544
Biz o zaman nerede idik?  Türkiye'deki Müslümanlar, Orta Asya'da idi.

00:55:59.773 --> 00:56:04.160
Daha Anadolu'nun fethi 1071 yıllarında oluyor.

00:56:04.516 --> 00:56:09.142
Cüneyd-i Bağdâdî; Anadolu'nun Malazgirt zaferinden

00:56:10.969 --> 00:56:15.767
150-160 yıl daha önce yaşamış, Bağdat'ta vefat etmiş.

00:56:18.178 --> 00:56:23.541
Yevme neyrûzi'l-halîfe. "Halifenin neyruzunda ölmüş." 

00:56:23.775 --> 00:56:28.424
Neyruz ne demek?  Neyruz, "cülus bayramı" demek.

00:56:28.815 --> 00:56:35.710
Biri yeni halife olmuş; onun şenliği yapılırken Cüneyd-i Bağdâdî'nin cenaze namazı kılınmış,

00:56:35.870 --> 00:56:37.288
vefat etmiş, gömülmüş. 

00:56:38.530 --> 00:56:42.999
Yevme's-sebt. "Cumartesi günü."  Vefatı cumartesi günü olmuş. 

00:56:43.930 --> 00:56:49.204
Ve kîle tüvüffiye fî âhıri sâatin min yevmi'l-cumu'ati ve düfine yevmi's-sebt. 

00:56:49.361 --> 00:57:12.316
Köşeli parantez içinde diyor ki; "Cuma gününün son saatlerinde vefat etti. Cumartesi günü gömüldü." 

00:57:12.513 --> 00:57:16.685
Bu da bir yerden alınmış bir izahtır. Bu da güzel tabi.

00:57:18.669 --> 00:57:24.198
Kitabı neşreden şahıs alim olduğundan her şeyi güzelce yerli yerine yerleştiriyor. 

00:57:24.751 --> 00:57:30.202
"Cumanın son saati ne zamandır? Gece midir, gündüz müdür?" Onu söyleyin. 

00:57:31.234 --> 00:57:36.243
Gündüzdür. Cumanın son saati, ikindiden sonraki saatleridir.

00:57:36.618 --> 00:57:39.960
Cuma günü akşam, güneşin batmasına yakın olan zamandır.

00:57:40.101 --> 00:57:47.390
Demek ki Cuma namazı kılınmış, ikindi olmuş, güneş batmaya yakınken bir güneş daha batmış.

00:57:47.282 --> 00:57:52.363
Cüneyd-i Bağdâdî vefat etmiş. Cumartesi de gömülmüş. 

00:57:52.660 --> 00:57:58.356
Cumartesi ne zaman başlar? Akşam ezanı okundu mu Cumartesi başlar.

00:57:58.684 --> 00:58:04.950
Artık o zaman vefat ettikten sonra hazırlıkları yapacaklar, yıkayacaklar, kefenleyecekler. 

00:58:05.197 --> 00:58:09.935
Ne zaman gömülmüş?   Cumartesi gömülmüş; o zaman halife tahta çıkıyormuş. 

00:58:10.208 --> 00:58:18.918
 Özetle Cüneyd-i Bağdâdî, tasavvuf yolunun kilit şahsiyetlerindendir.

00:58:20.232 --> 00:58:25.785
Her tarikatin silsilesinde adı geçer.

00:58:26.254 --> 00:58:34.780
Bütün silsileler Cüneyd-i Bağdâdî'den geçtiği için evveli farklı gelse

00:58:34.266 --> 00:58:40.145
sonrası farklı bitse bile Cüneyd-i Bağdâdî'de toplanıp öyle geçtiği için

00:58:41.980 --> 00:58:48.695
Cüneyd-i Bağdâdî hazretlerine seyyidü't-tâife yani "taifenin efendisi" derler.

00:58:49.520 --> 00:58:55.895
Buradaki taife'den maksat "sûfiler" dir. "Sûfiler taifesinin seyyidi."

00:58:56.590 --> 00:59:03.510
Yani eğer içinizde derviş varsa, -Hepiniz dervişsiniz; kiminiz oraya bağlı, kiminiz buraya bağlı.

00:59:03.317 --> 00:59:07.674
- Cüneyd-i Bağdâdî hepinizin hocasıdır, demek. 

00:59:07.807 --> 00:59:20.419
Cüneyd-i Bağdâdî, her tarikatin silsilesinde adı geçen mübarek bir zâttır, Allah şefaatine erdirsin.

00:59:20.724 --> 00:59:27.279
Cenneti ile cemali ile cümlemizi müşerref eylesin. Allah hepinizden razı olsun.