WEBVTT

00:00:00.400 --> 00:00:07.320
el-Hamdü li'llahi rabbi'l-âlemîn. Kema yenbegî li-celâli vechihî ve li-azîmi sultânih.

00:00:08.520 --> 00:00:12.400
Ve's-salâtu ve's-selâmu ala seyyidi'l-evvelîne ve'l-âhirîn,

00:00:12.504 --> 00:00:21.553
Muhammedini'l-Mustafâ ve ala âlihi ve sahbihî ve men-tebiahu bi-ihsânin ila yevmi'd-dîn.

00:00:21.748 --> 00:00:27.210
Emma ba'd; Aziz ve muhterem kardeşlerim!

00:00:27.363 --> 00:00:36.143
"En mühim iş imandır. İman olmazsa hiçbir şeyin kıymeti olmuyor.

00:00:36.525 --> 00:00:49.899
İnsanın hayattaki en büyük amacı iman sahibi bir kimse olarak Allah'ı tanımak, marifetullah'a ermektir." dedik.

00:00:50.470 --> 00:01:03.243
İlk gün bunu anlattık. Ondan sonraki gün de muhabbetullah konusunu anlattık.

00:01:03.305 --> 00:01:16.948
"İnsan Allah'ı tanıyınca onun en güzel sıfatlara, esmâ'ya sahip olduğunu,

00:01:17.135 --> 00:01:28.556
her şeyinin güzel olduğunu anlar ve Allah'a âşık olur. Âşık-ı sâdık olur, muhabbetullah'a erer." dedik.

00:01:28.829 --> 00:01:40.410
"Muhabbetullah'a erer ama eğer insanın imanında, İslâm'ında,

00:01:41.233 --> 00:01:46.917
Allah'ın emirlerini uygulayışında eksikleri kusurları varsa

00:01:47.730 --> 00:01:56.118
o zaman muhabbetullah da insanın gönlünde tam teşekkül edemiyor. Allah sevgisi tam yerleşemiyor.

00:01:56.171 --> 00:01:59.952
Ama onun da tedavi edilmesi lazım.

00:01:59.998 --> 00:02:13.937
Tam teşekkül etmemişse bile bir mü'min de onun sağlanması gerekir. Bunun yolu da kısaca tasavvuftur." dedik.

00:02:16.290 --> 00:02:38.533
Şimdi; Tasavvuf denilen bu önemli, sevimli ve değerli konuyu anlatmak istiyorum. Önemli konu.

00:02:38.559 --> 00:02:47.521
Çünkü mârifetullah, muhabbetullah, dünya ve âhirette mesut ve bahtiyar olmak ona bağlı.

00:02:47.638 --> 00:02:59.890
Bu bakımdan önemli. Sevimli diyorum, çünkü insan sevgiye gark oluyor.

00:02:59.143 --> 00:03:03.444
 Tasavvuf sayesinde dünyada da âhirette de mutlu oluyor.

00:03:03.584 --> 00:03:10.990
Hatta mutasavvıfları görünce, menakıbını duyunca bile mutlu oluyor.

00:03:10.192 --> 00:03:15.632
Adını duyduğu zaman yüzüne sevgi ve tebessüm yayılıyor.

00:03:19.578 --> 00:03:31.643
Hayatımız için son derece önemli bir konu olması dolayısıyla bu konu tarih boyunca ilgi çekmiştir.

00:03:31.963 --> 00:03:40.628
 Dünyanın her yerinde ve her milletinde, her zamanda ve her çağda tasavvuf ilgi uyandırmıştır.

00:03:40.761 --> 00:03:51.867
Diyebilirim ki Osmanlı Devlet-i Aliyyesi, koca üç kıtaya hâkim olan devletin ana vasfı

00:03:52.460 --> 00:04:03.235
padişahından çobanına, askerinden komutanına, âlimlerinden talebesine kadar

00:04:03.867 --> 00:04:12.988
herkesin tasavvufla ilişkili, bağlantılı ve tasavvuf terbiyesi ile yetişmiş olmasındandır.

00:04:13.810 --> 00:04:25.623
Osmanlı'nın belki büyüklüğü buradadır. Onun için çok önemli, sevimli, tatlı ve ilginç bir konudur.

00:04:28.564 --> 00:04:34.140
Bizim bu konuyu iyice bilmemiz gerekiyor.

00:04:34.720 --> 00:04:42.400
Tasavvufun gayesi mârifetullah ve muhabbetullah'tır.

00:04:42.480 --> 00:04:49.200
 Yani Allah'ı tanımak, Allah'ı sevmek ve Allah tarafından sevilmektir. 

00:04:49.421 --> 00:04:53.931
Tasavvufu kısaca tarif etmek gerekirse ne diyeceğiz? 

00:04:54.160 --> 00:04:58.626
[Tasavvuf;] Allah tarafından sevilmek ve Allah aşkına,

00:04:58.680 --> 00:05:08.160
Allah sevgisine sahip olmanın yollarını öğrenmek sanatıdır. Onun için bu ilimlerin en yükseğidir.

00:05:08.320 --> 00:05:13.560
Tefsir ilminden de mi daha yüksek, hadis ilminden de mi daha yüksek, fıkıh ilminden de mi daha yüksek? 

00:05:13.606 --> 00:05:15.429
Evet. Hepsinden daha yüksek.

00:05:15.460 --> 00:05:22.956
Çünkü hepsinin içinde bulunan o güzel malzemeyi derleyip toplayıp

00:05:23.112 --> 00:05:26.456
en mühim gayeye doğru insanı yetiştiriyor.

00:05:26.588 --> 00:05:30.974
Tefsirden de faydalanıyor, fıkıhtan da faydalanıyor, hadisten de faydalanıyor.

00:05:31.830 --> 00:05:38.485
Bütün ulûm-u diniyyeden faydalanıyor. Ama çok mühim bir gayeye götürüyor. O bakımdan çok önemlidir.

00:05:38.539 --> 00:05:45.500
Tasavvuf Allah'ı sevme ve Allah tarafından sevilme yolunun usûlü, sanatıdır.

00:05:45.488 --> 00:05:57.241
Allah tarafından sevilmeyen bir insan, Allah'ın kızdığı bir insan, Allah'ın gazab ettiği bir insan,

00:05:57.366 --> 00:06:02.397
Allah'ın nefret ettiği bir insan olmak çok korkunç bir şeydir.

00:06:02.561 --> 00:06:04.863
 Allah tarafından sevilmeyen insan.

00:06:04.980 --> 00:06:08.460
Hani dünyadaki ufacık tefecik bir kimse insanı sevmezse,

00:06:08.545 --> 00:06:12.191
 "herkesin dostu vardır düşmanı vardır" der, insan omuz silker.

00:06:12.245 --> 00:06:23.677
Ama kainatın yaratanı, alemlerin rabbi bir insanı sevmezse bundan daha büyük felaket olmaz.

00:06:23.957 --> 00:06:31.467
Onun için mutlaka bu sevilmeme durumundan kurtulmak lazım. Allah kimi sevmez?

00:06:32.680 --> 00:06:44.773
Asi, itaatsiz, dik başlı, edepsiz kulları sevmez. Kesin. Bu anlaşılmayacak bir sır değil.

00:06:44.937 --> 00:06:49.292
Kavranılmayacak bir yüksek ilmi hakikat değil. Basit bir şey.

00:06:49.370 --> 00:06:54.801
Onun için ibadet, taat ve itaat lazımdır.

00:06:55.760 --> 00:07:06.000
"Marifetullah'a ve muhabbetullah'a ermek için itaat, ibadet ve taat lazım." dedik, sözü oraya bağladık.

00:07:06.200 --> 00:07:12.840
İnsanın bu işi yapması da kolay değil. "Allah'a itaat edin!

00:07:13.860 --> 00:07:22.790
Allah'a ibadet edin!" dediğimiz zaman sözümüz tam tutulmuyor.

00:07:22.641 --> 00:07:29.932
Veyahut kendimiz; "İtaat edeyim, ibadet edeyim." dediğimiz zaman kendimiz bile yapamıyoruz,

00:07:30.870 --> 00:07:38.820
âciz kalıyoruz, geri kalıyoruz, kendi kendimizi yenemiyoruz, aşamıyoruz.

00:07:38.183 --> 00:07:43.749
Evet Allah'ın sevgisini kazanmak yolu, itaat yolu ama gel de itaat et bakalım.

00:07:43.850 --> 00:07:51.506
Peki, Allah'a itaat etmeye, ibadet etmeye mâni ne var?

00:07:51.950 --> 00:07:58.288
Allah'a itaat ve ibadet etmeye en büyük mâni insanın kendi nefsidir.

00:07:58.374 --> 00:08:06.111
Kendisi isterse, insan kendisi istedi mi her şeyi yapar. İsteyen insan her şeyi yapar.

00:08:06.188 --> 00:08:11.994
İstemiyor, nefsi istemiyor. O halde en büyük mâni insanın kendisidir. 

00:08:12.330 --> 00:08:13.775
Namaz kılmayan insan niye kılmıyor? 

00:08:13.813 --> 00:08:19.712
Nefsi istemiyor, nefsi kalkamıyor, nefsi zahmeti çekemiyor,

00:08:19.790 --> 00:08:30.180
nefsi o ibadetin şartlarını yerine getirmeye üşeniyor. En büyük düşman, en büyük engel nefsi.

00:08:30.490 --> 00:08:33.558
Onun için Peygamber Efendimiz buyurmuş ki;

00:08:33.620 --> 00:08:37.675
"Senin en büyük düşmanın -hiç başka yerde arama, dışarılarda filan değil-

00:08:37.769 --> 00:08:45.845
a'dâ adüvvüke nefsüke'lleti beyne cenbeyke- şu içinde olan nefsin senin en büyük düşmanındır." 

00:08:47.321 --> 00:08:50.982
"Sabahleyin namaza kalkmadım."  "Niye kalkmadın?" 

00:08:51.119 --> 00:08:56.146
"Ne bileyim bırakamadım uykuyu, nefsim şey yapamadı.

00:08:56.146 --> 00:09:03.622
Nefsimin uyku arzusunu yenemedim, kalkamadım." "İçkiyi bırakamadım." "Niye bırakamadın?" 

00:09:03.762 --> 00:09:11.200
"Valla tevbe etmiştim. Bana yemin ettirmişlerdi. 'Tamam, bir daha içmeyeceğim.' demiştim.

00:09:11.200 --> 00:09:17.340
 Ama ne yapayım, kendimi geri tutamadım." deniliyor.

00:09:17.480 --> 00:09:21.970
Buralardan görülüyor ki nefsin terbiye edilmesi lazım.

00:09:22.240 --> 00:09:26.307
Bunun için tasavvuf, nefsi terbiye etmeyi amaç ediniyor.

00:09:26.424 --> 00:09:36.221
Tasavvufun yaptığı işlerden, faaliyetlerden en başta geleni nefsi terbiye etme çalışmalarıdır. Büyük bir kısmı…

00:09:36.267 --> 00:09:47.277
Tasavvufta budur. Nefsi terbiye etme çalışmaları ana fikir olarak hangi mantığa dayanıyor? 

00:09:47.355 --> 00:09:53.913
"Ben nefsi terbiye edeceğim, şu nefis ıslah olmalı…" Hangi mantığa dayanıyor? 

00:09:54.420 --> 00:09:58.354
Nefsi zayıflatmaya dayanıyor.

00:09:58.674 --> 00:10:04.253
Nefsi zayıflatacaksın ki yenebilesin, düşman zayıf olacak ki yenebilesin.

00:10:04.401 --> 00:10:09.350
 Düşman kuvvetli olursa baş edemezsin.

00:10:10.149 --> 00:10:19.379
Diyelim ki zavallı bir mecnun, bir deli, aklını kaybetmiş bir zavallı…

00:10:19.379 --> 00:10:27.400
Bir kriz gelmiş, çok büyük bir olaydan sonra aklını oynatmış, aklını kaybetmiş.

00:10:27.420 --> 00:10:34.505
Ama adam pehlivan gibi güçlü kuvvetli. Beş tane 10 tane adam zapt edemiyor.  Niye?  Kuvvetli.

00:10:34.575 --> 00:10:41.723
Kuvvetli bir deliyi zapt [etmek kolay değildir.] Ama çok zayıf, ufak tefek bir şeyi kıskıvrak yakalar, tutar.

00:10:41.762 --> 00:10:45.453
Ama kuvvetli [ise] zapt edemez insan.

00:10:45.624 --> 00:10:54.163
 Onun için nefsin arzularını yenebilmemiz, onu aşabilmemiz,

00:10:54.163 --> 00:11:00.722
nefsimizi zapturapt altına alabilmemiz için ana fikir; nefsi kuvvetlendiren,

00:11:00.722 --> 00:11:08.596
 kabartan şeylerden onu mahrum etmektir. Nefis terbiyesinde ana fikir budur.

00:11:10.205 --> 00:11:19.354
 Nefis nelerden kuvvetlenir? Nefis çok yedi mi kuvvetlenir.

00:11:20.592 --> 00:11:31.476
 Oturduğu zaman kollarını sıvıyor, bir kuzuyu bitiriyor. Bir tepsi baklavayı yiyor. Tamam.

00:11:31.593 --> 00:11:38.644
Şimdi bu insan,  bu adam nefsini zapt edemez. Çünkü kuvvetleniyor nefsi.

00:11:39.518 --> 00:11:49.171
Kuvvetlendiği zaman kendisini tutamaz, engel olamaz, kendisine mâni olamaz, kötülükleri yapar.

00:11:50.307 --> 00:11:57.734
Onun için Osmanlıların padişahları aynı zamanda şiir yazmış adamlar.

00:11:57.882 --> 00:12:04.790
Zerafet tarafları da estetik tarafları da var.

00:12:05.649 --> 00:12:12.546
Kanûnî Süleyman bir şiirinde diyor ki; kendisinin şiirdeki adı, mahlası Muhibbî.

00:12:12.709 --> 00:12:16.311
Şiirde kendisine Kanûnî demiyor, Muhibbî diyor.

00:12:16.380 --> 00:12:21.576
Şiir Yazarken en sonunda Muhibbî mahlasını kullanıyor.

00:12:21.920 --> 00:12:33.600
Nefs hazzın ey Muhibbî vermegil hayvân-sıfat. Zabt-ı nefs et, ârif ol, âlemde insânlık budur. 

00:12:33.680 --> 00:12:39.920
"Ey Muhibbî! Ey padişah! Ey Kanûni! Ey Süleyman!" Kendisine hitap ediyor.

00:12:39.978 --> 00:12:46.942
Nefs hazzın ey Muhibbî vermegil hayvân-sıfat. "Nefsin isteklerini verme nefsine.

00:12:47.168 --> 00:12:54.546
Verme de verilmemesine alışsın." Hayvan gibi arpasını…

00:12:54.571 --> 00:13:01.860
Mesela atın arpasını fazla kaçırırsan, önüne fazla arpa koyarsan gemi azıya alırmış,

00:13:01.171 --> 00:13:05.485
üstündekini de yere atarmış, laf dinlemezmiş, yerinde duramazmış…

00:13:05.594 --> 00:13:10.906
Köpeğin de öyle. Köpek terbiyesinde… Biz bir [süre]  dağ başından ev tuttuk.

00:13:10.931 --> 00:13:15.180
Bir de köpek [aldık.] Dediler ki; "Tam beslemeyin.

00:13:15.281 --> 00:13:20.482
Tam beslediğin zaman zapt edilmez, sahibine bile zarar verir."

00:13:20.567 --> 00:13:27.103
"Hayvan gibi nefsine her istediğini verme ey Süleyman, ey Muhibbî!

00:13:27.313 --> 00:13:32.785
Böylece; Zabt-ı nefs et, ârif ol, âlemde insânlık budur." diyor.

00:13:32.832 --> 00:13:43.251
Padişah, Kanûnî Süleyman bile nefsi muhalefet etmek gerektiğini, nefsi zayıflatmak gerektiğini biliyor.

00:13:43.400 --> 00:13:44.400
Ne yapar?

00:13:45.280 --> 00:13:51.960
 İnsanın nefsini terbiye etmek için tasavvufi usullerden, iki anayoldan birisi şudur:

00:13:52.760 --> 00:13:57.240
Bir, oruç tutturur. Yemek yedirmez, yemeği az yedirir.

00:13:57.320 --> 00:14:11.400
Hakikaten Ramazan'da göreceksiniz, insan aç olduğu zaman nefsi zayıflıyor, nefsine laf geçirmek mümkün oluyor.

00:14:11.480 --> 00:14:18.000
Nefsin arzuları da sönük oluyor, taşkın olmuyor, kuvvetli olmuyor, azgın olmuyor.

00:14:18.800 --> 00:14:23.800
Nefis, kabarmış olmuyor. Bir çare açlık. 

00:14:23.120 --> 00:14:25.760
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz buyuruyor ki;

00:14:25.800 --> 00:14:30.640
"Bütün ibadetlerin giriş noktası, kapısı oruçtur."

00:14:30.800 --> 00:14:43.920
Oruç tuttun mu aç durdun mu bir kere nefis oradan beslenmiyor. Buna derler taklîl-i taâm; yemeği azaltmak.

00:14:44.000 --> 00:14:52.520
Yemeği azaltmak iki türlü olur. Bir; sofradaki yediğin miktarını azaltmak. İki; oruç tutmak.

00:14:54.000 --> 00:15:01.960
Hiç yememek suretiyle oruç tutmak. Bir de oruçtan sonra akşam orucun acısını çıkartıyoruz.

00:15:02.800 --> 00:15:11.760
Sahurda oruca hazırlanıyoruz, akşam da gündüz tuttuğumuz orucun acısını kat kat çıkartıyoruz.

00:15:12.400 --> 00:15:18.360
Miktar olarak toplarsak, Ramazan'dan önce yediğimizin fazlasını Ramazan'da yiyoruz.

00:15:18.640 --> 00:15:25.800
O zaman dengeleniyor iş. İmâm Gazâlî diyor ki; "Evet, sahuru yap ama çok kuvvetli yeme.

00:15:25.960 --> 00:15:31.960
Evet, iftar yap ama çok yeme."Biz elhamdü lillah hanımlardan Allah razı olsun.

00:15:32.000 --> 00:15:36.680
Bütün gün hazırlanıyorlar, misafir de gelecek iftara diye.

00:15:36.760 --> 00:15:46.840
Tatlılar, ekşiler, turşular, iştah açıcılar, salatalar, çorbalar, pilavlar, börekler, çörekler, pastalar…

00:15:47.120 --> 00:15:52.160
 En âlâsı, bütün okulda okuduğu şeyleri hanım yapıyor.

00:15:52.360 --> 00:15:54.880
Pastalar [vesaireler.]

00:15:55.200 --> 00:16:01.640
Sofraya bir oturuyoruz, bir kalkıyoruz, mide [tıkabasa]  dolmuş.

00:16:01.720 --> 00:16:07.800
Avrupalının birisi bizim Osmanlı diyarına gelmiş.

00:16:07.280 --> 00:16:14.720
Akşamleyin iftar edildiği zaman onların nasıl yemek
yediğine bir bakmış, adamın aklı başından gitmiş.

00:16:14.720 --> 00:16:21.120
Demiş ki; "Bunların hepsi biraz sonra kıvranacaklar, bunların hepsi ölecekler.

00:16:21.160 --> 00:16:28.760
Amma tıktılar midelerine yemekleri! Bunlar biraz sonra hepsi ölür." Öyle bekliyor.

00:16:28.840 --> 00:16:38.760
Biraz vakit geçmiş, ezan okunmuş, Teravih namazına başlamışlar. 33 rekât…

00:16:38.960 --> 00:16:49.000
Yat kalk, yat kalk, yat kalk... "Tamam, bunların neden ölmediğini anladım." demiş.

00:16:49.800 --> 00:16:54.840
Allahu Teâlâ hazretleri yarattığı kulunun halini biliyor.

00:16:55.000 --> 00:17:01.120
 Ramazan'dan başka zaman Teravih namazı yok, Ramazan'da var; 33 rekât.

00:17:01.160 --> 00:17:10.840
 İyi ki var, yoksa midelerimiz patlayacak. Birazcık oradan bir şey oluyor. Nasıl yapmak lazım aslında? 

00:17:10.920 --> 00:17:19.680
Yiyeceği miktarı yemeden önce tabağına almak lazım, doktorun söylediği kadar veya alması gerektiği kadarı.

00:17:19.760 --> 00:17:25.680
"Bundan sonrakini benim önümden kaçırın. Dayanamam ben bunlara yine saldırırım.

00:17:25.800 --> 00:17:32.000
 Bunları kaldırın buradan. Gözüm görmesin. Göz görmeyince gönül katlanır." demek lazım.

00:17:32.160 --> 00:17:39.640
O kadarını yemek lazım ki biraz yağlar erisin, karaciğer, mide dinlensin. 

00:17:40.880 --> 00:17:44.560
Hâsılı bir çare oruç tutmaktır. Bu da dini bir çaredir.

00:17:44.600 --> 00:17:51.160
Peygamber Efendimiz'in, Allah'ın buyurduğu bir çaredir. Tamam, yemek az yenilecek.

00:17:51.280 --> 00:17:56.440
Hakikaten insan oruçlu olduğu zaman ikindi de melek gibi olur.

00:17:56.560 --> 00:18:04.520
 Böyle süzülür, sakinleşir, sinirlenmez, sinirlenemez. Sinirlenecek hali kalmaz.

00:18:04.640 --> 00:18:12.720
İtsen kaksan oruçlu olduğu için uymaz sana. Orucun bu faydası var. Bir; oruç, taklîl-i taâm.

00:18:12.760 --> 00:18:25.800
İkincisi; nefis uykudan çok beslenir. İnsan yemek yemese uyusa, yeşil salatalık gibi büyür.

00:18:25.920 --> 00:18:35.600
Hani salatalığı suladığın zaman dün çiçek halinde olan salatalık, bahçede pıtır pıtır sesi duyulur.

00:18:35.680 --> 00:18:36.880
Kocaman.

00:18:37.360 --> 00:18:45.800
Çarçabuk büyür. İnsan da uyuduğu zaman nefsi çok büyür, nefsi çok kabarır.

00:18:45.960 --> 00:18:52.520
İnsanın nefsini en çok kabartan şeylerden birisi yemekten sonra uykudur.

00:18:52.680 --> 00:18:59.400
Onun için uykuyu da makaslamak, iki ucundan azaltmak lazım.

00:18:59.160 --> 00:19:06.400
O azalmazsa insanın nefsi yine beslenir, şehevât-ı nefsâniyesi yine azgın olur.

00:19:06.520 --> 00:19:11.560
Onun için uykuyu da azaltmak lazım.  Buna ne derler? 

00:19:11.640 --> 00:19:17.480
Taklîl-i menâm. Menâm veya nevm uyku demek. Uykuyu azaltmak…

00:19:17.520 --> 00:19:28.200
Sonra, Allah'ın sevmediği bir durum en çok nasıl olur, neden dolayı olur? 

00:19:28.360 --> 00:19:35.560
Bu taklîl-i ta'âm  ve taklîl-i menâmla insanın nefsi, azgınlığı frenleniyor. 

00:19:35.640 --> 00:19:43.880
Bir de insan en çok nereden zarar görür? Dilinden. Konuşmayı da azaltması lazım.

00:19:43.960 --> 00:19:53.400
İslâm'da sükut ibadettir. Tefekkür ibadettir. Fazla konuşmak cehalettir ve vebaldir.

00:19:53.640 --> 00:20:02.000
Çok konuşmak doğru değil. Kuli'l-hayra ve la fe's-kut. "Ya hayır söyle ya da sus."

00:20:02.120 --> 00:20:11.840
Öyle olur olmaz, mâlâyâni, faydasız, lüzumsuz, aşırı, fazla konuşmamak lazım.

00:20:12.400 --> 00:20:20.600
Bizim bir profesör vardı. Fakültede dekanlık yapmış, felsefeci adam konuşurdu.

00:20:20.640 --> 00:20:30.920
Benim yanımda, bizim kürsüde vazifeli bir edebiyat hocası, yaşlı hanım vardı:

00:20:31.800 --> 00:20:45.880
"Ne kadar çok konuşuyor.Adeta fikir ishali." derdi.  Bak ötekisi profesör, bakanlık bile yapmış adam.

00:20:46.120 --> 00:20:50.760
Bu kadar konuşmak olmaz ki! İnsan az ve öz konuşmalı.

00:20:50.840 --> 00:20:54.960
Peygamber Efendimiz diyor ki; "Bir insanın namazının uzunluğu,

00:20:55.000 --> 00:21:01.320
hutbesinin kısalığı onun dini iyi bildiğine, dinde fakih olduğuna alamettir." Çok konuşmayacak.

00:21:01.440 --> 00:21:07.800
Az ve öz konuşacak, bitirecek işi. Onun için az konuşmak da önemli.

00:21:07.160 --> 00:21:18.840
Çok konuştu mu hatası çok olur. Allah'ın kızacağı sözler söyler. Derken ipin ucu kaçar.

00:21:18.880 --> 00:21:21.280
Onun için az konuşmak da önemli.

00:21:21.320 --> 00:21:26.240
İnsanların yanındayken az konuştuğun zaman insanı iteklerler; "Ya konuşsana!" 

00:21:26.280 --> 00:21:31.640
"Niye susuyorsun? Canın bir şeye mi sıkıldı?"  "Hayır bir şey yok. Bırakın, sıkıştırmayın." 

00:21:31.680 --> 00:21:37.640
Bir de uzlet-i enâm. İnsanlardan ayrı olmak da lazım gelir.

00:21:37.720 --> 00:21:43.880
Onun için nefsi terbiye etmek maksadıyla yine Kur'ân-ı Kerîm'den,

00:21:43.840 --> 00:21:58.360
hadîs-i şerîften alınma olarak, itikâf ve halvet yaptırılır. İtikafa girer. Oruç tutacak zaten.

00:21:58.440 --> 00:22:05.640
Akşamları az uyuyacak. Az yemek, az uyumak, bir de insanlarla konuşmayacak.

00:22:05.680 --> 00:22:09.840
Ve de insanlardan da ayrılacak.

00:22:09.880 --> 00:22:15.880
Caminin bir kenarını böyle perde ile çevirecek veyahut daha tenha bir odaya girecek.

00:22:16.400 --> 00:22:26.200
İşte böylece nefsin kuvvetlenmesine sebep olan yollar kesildikten sonra tefekkürle,

00:22:26.280 --> 00:22:33.000
zikirle, namazla, Kur'an'la insanın nefsi ıslah olacak.

00:22:33.160 --> 00:22:42.600
Nefsi ıslah oldu mu insanın edebini de takınması mümkün olacak. Çünkü insanı nefsi azdırıyor.

00:22:42.680 --> 00:22:44.400
Bir de şeytan var.

00:22:44.640 --> 00:22:51.400
 Şeytan, insanın nefsinin yanına yardımcı olarak insanı kandırıyor,

00:22:51.120 --> 00:22:57.480
nefsine hitap ediyor, nefsini ayartıyor, nefsini körüklüyor, öyle yapıyor.

00:22:57.520 --> 00:23:01.840
Yoksa doğrudan doğruya bir şey yapamıyor, nefsi vasıtasıyla yapıyor.

00:23:01.880 --> 00:23:08.280
Onun için bir insanın nefsi ıslah oldu mu hayrın kapıları açılmış demektir.

00:23:08.360 --> 00:23:18.280
İyi bir durum meydana gelmiş demektir. Tasavvufta, insanın tasavvufi eğitiminde yol odur.

00:23:18.320 --> 00:23:28.760
Ama bu en uzunu… Mesela itikâf 10 gün sürer, halvet 40 gün sürer.

00:23:28.840 --> 00:23:36.640
Hadi bir daha halvete soktun, bir daha halvete soktun diyelim, birkaç ay içinde bu iş biter.

00:23:36.720 --> 00:23:45.000
Halbuki imtihan bitmiyor. İnsanın ömür imtihanı bitmiyor. Her anda imtihandayız.

00:23:45.120 --> 00:23:49.880
Nereye gitsek imtihandayız. Her zaman imtihandayız.

00:23:49.920 --> 00:23:57.960
Peki, o zaman bu muvakkat halvetler, itikaflar, çalışmalar, tesbihler, zikirler ne oluyor?

00:23:58.800 --> 00:24:08.240
Bunlar, her zamanki davranışlarımızda sağlam bir temel sağlamak için çalışmalardır.

00:24:08.520 --> 00:24:16.600
İnsan idman yaptığı zaman sabahtan akşama her gün idman yapamıyor. 

00:24:16.600 --> 00:24:19.240
Ama idman yaptığı zaman neyi amaçlıyor? 

00:24:19.320 --> 00:24:26.560
Vücudumun kondisyonu, yani şartları, dik dursun, sağlam dursun da

00:24:26.600 --> 00:24:28.960
ben her zaman her şeyi rahat yapabileyim.

00:24:29.800 --> 00:24:33.000
Yoksa insan her an jimnastik yapmıyor, her an idman yapmıyor.

00:24:33.320 --> 00:24:43.880
İdmanlı olmak suretiyle vücudun kabiliyetlerini canlı tutuyor. Büyük zamanı, idmanın dışındaki zaman.

00:24:44.000 --> 00:24:51.520
Ama İdman yapmakla vücudunun kabiliyetlerini işletmiş ve canlı, çalışır vaziyette tutmuş oluyor.

00:24:51.880 --> 00:24:58.880
Tasavvufi eğitim de böyledir. "Tasavvufi eğitimi gördü mü sen? 40 gün halvete girdin mi?" 

00:24:58.920 --> 00:25:01.720
"Girdim."  "İtikafa girdin mi?"  "Girdim." 

00:25:01.800 --> 00:25:05.280
"Tasavvufta anlatılan şeyleri duydun mu?"  "Duydum." "Tamam.

00:25:05.360 --> 00:25:11.200
Bir eğitim görmüşsün ama o eğitimin -zaman olarak- uygulama sahası çok geniş.

00:25:11.280 --> 00:25:15.000
Bunun dışındaki zamanda ve ömür boyu bunu uygulayacaksın."

00:25:15.240 --> 00:25:21.240
Birisi sana geldiği zaman çattığı zaman sabırlı olacaksın, kızmayacaksın.

00:25:21.440 --> 00:25:28.280
Sinirlenecek olayla karşılaştığın zaman sinirlenmeyeceksin, aklını, mantığını kaybetmeyeceksin.

00:25:28.360 --> 00:25:34.920
Bir muamele yaparken nefsinin esiri olmayacaksın.

00:25:35.400 --> 00:25:41.200
Birileri ile iş yaparken şartlara riayet edeceksin, dürüst olacaksın.

00:25:41.200 --> 00:25:46.680
Hayatın her safhasında yapılacak işler var.

00:25:46.760 --> 00:25:52.680
 Bu kısa eğitimler bu işlerdeki davranışlarının sağlam olmasını sağlıyor.

00:25:52.760 --> 00:25:58.520
Tahsil de öyle. İnsan bir müddet tahsil görüyor ondan sonra hayata hazırlanıyor.

00:25:58.520 --> 00:26:03.840
Hayatı boyunca çalışıyor.  Tahsil niçindir?  Hayattaki başarısı içindir.

00:26:03.920 --> 00:26:06.680
Hayatta başarı kazanmak için bir meslek sahibi oluyor.

00:26:06.720 --> 00:26:10.840
Ondan sonra hayatta faaliyete devam ediyor. Bunu iyi anlamak lazım.

00:26:13.400 --> 00:26:18.280
Dervişlik halvet demek değildir. Halvette dervişlik çok kolaydır.

00:26:18.440 --> 00:26:24.280
Halvete girersin, itikafa girersin, cennet bahçesi gibidir.

00:26:24.360 --> 00:26:27.800
Gayet kolaydır, hiçbir kötülük yoktur.

00:26:27.120 --> 00:26:34.800
Zaten oruçlusun, zaten Allah'ın evindesin, camidesin, zaten zikir yapıyorsun, zaten Kur'an okuyorsun…

00:26:34.880 --> 00:26:38.800
Ballı kaymaklı, böyle tatlı bir vakittir. Bu bir şey değil.

00:26:38.880 --> 00:26:43.320
Sen erkeksen, mertsen, babayiğitsen gel bakalım çarşıda Müslüman ol.

00:26:43.360 --> 00:26:48.480
Göreyim seni, gel bakalım. Hadi bakalım Victoria markette Müslümanlığını yürüt bakalım.

00:26:48.720 --> 00:26:55.480
Hadi bakalım Brisbane çarşısında Müslümanlığı sapasağlam dimdik ayakta tut bakalım.

00:26:55.520 --> 00:27:05.760
Hadi bakalım Sydney'de, deniz kenarında Müslümanlığını koru. Yani Tehlikelerin içindeyken belli olacak.

00:27:06.160 --> 00:27:14.840
Bunun fıkrası vardır. Yazıcıoğulları diye iki tane evliyaullah kardeş varmış.

00:27:15.000 --> 00:27:23.120
Bizim Çanakkaleli, Gelibolu'ya yerleşmişler. "Onlar hakkındadır…" derler.

00:27:23.160 --> 00:27:27.800
Birisi dağda çobanlık yaparmış; evliyâ, kerametleri var.

00:27:27.160 --> 00:27:32.840
Ötekisi de şehirde ayakkabı tamirciliği yaparmış. O da evliyâ, onun da kerametleri var.

00:27:32.960 --> 00:27:37.680
 İkisi de evliyâ, ikisi de birbirini seviyor.

00:27:37.680 --> 00:27:43.320
İkisi de güzel ibadet ediyor, ikisi de hoş insan, ikisi de meşhur insan, ikisi de mübarek insan.

00:27:43.280 --> 00:27:52.920
Bunlar ya olmuştur, ya da olmasa bile çok istifade edilecek hikâyelerdir, ibretlik kıssalardır.

00:27:53.120 --> 00:27:58.000
Hadi diyelim ki bunlar Yazıcıoğlu değil de başka kimseler, iki kardeş.

00:27:58.120 --> 00:28:08.200
Bir tanesi dağdaki çoban, mendilin içine süt sağmış. Mendilin dört ucunu bağlamış, mendile süt sağmış.  

00:28:08.280 --> 00:28:12.680
Mendile süt sağılır mı Allah aşkına?  Sağılmaz. 

00:28:12.760 --> 00:28:16.760
Sağılsa mendilin içinde süt durur mu?  Durmaz.

00:28:16.880 --> 00:28:22.320
Bu tarafından aşağıya damlar, süzülür gider. Bezde durmaz ki!

00:28:22.400 --> 00:28:30.400
Bezde süt durmaz ama kerâmet yoluyla mendilin içine süt sağmış.

00:28:30.400 --> 00:28:36.960
 Mendilin uçları bağlı, sallaya sallaya abisine süt getirmiş. Keramet gösteriyor.

00:28:37.400 --> 00:28:41.400
Gösteriş olsun diye yapmıyor da başka bir şeyi yok garibanın.

00:28:41.440 --> 00:28:47.760
 Kırbası yok, bakracı yok, süt koyacak kabı kacağı yok… Ne yapsın, bir mendil var. Tamam.

00:28:47.800 --> 00:28:52.280
Mendilin dört ucunu bağlamış, "Yâ Rabbi! Sen sütü bunun içinden akıtma." demiş.

00:28:52.320 --> 00:29:00.600
Sütü sağmış, ondan sonra sallaya sallaya gidiyor. Allah'ın lütfuyla, kerâmet olarak süt akmıyor.

00:29:00.680 --> 00:29:06.280
Getirmiş; "Selamünaleyküm ağabeyciğim." demiş. Ötekisi; "Aleykümselam kardeşim." demiş.

00:29:06.360 --> 00:29:13.120
"Bizim hayvanlardan süt sağdım, sana taze süt getirdim." demiş. Tamam.

00:29:13.200 --> 00:29:20.440
Bakmış, süt mendilin içinde. Anlamış bir olağanüstülük var. "Tamam.

00:29:20.560 --> 00:29:29.200
Şu direkteki çiviye sütü as." demiş. Mendilin içindeki sütü götürmüş, direkteki çiviye asmış.

00:29:29.240 --> 00:29:35.120
Öyle duruyor; akmıyor, damlamıyor. Oturmuşlar, konuşuyorlar. 

00:29:35.160 --> 00:29:44.240
"Nasılsın, iyi misin, hoş musun, neler yapıyorsun?"  O sırada çarşaflı bir kadın gelmiş.

00:29:45.600 --> 00:29:54.640
Abisine: "Hacı baba ayakkabının kenarı yırtıldı, ökçesi bozuldu.

00:29:54.720 --> 00:30:00.320
Şunu tamir ediver, çivileyiver, dikiver." demiş. "Olur kızım, ver." demiş.

00:30:00.400 --> 00:30:04.840
O da ayakkabısını çıkartmış, abisine veriyor.

00:30:04.920 --> 00:30:16.600
Fakat çarşaflı, örtülü kadın da şöyle uzatırken şurası görünmüş. Şöyle uzatırken…

00:30:16.640 --> 00:30:20.160
Elinin şurasından yukarısının görünmemesi lazım.

00:30:20.200 --> 00:30:25.480
İslâm'da bir kadının yüzü, elleri [ve] ayaklarından başka bir yeri görünmemeli.

00:30:25.560 --> 00:30:32.920
Görünürse örtünmesi gereken yeri örtmemiş oluyor. İslâm'da kadın için tesettürün [ölçüsü] nedir?

00:30:32.960 --> 00:30:39.280
El, yüz, ayaklar hariç bütün vücudu örtmek. Nasıl örtmek?

00:30:39.400 --> 00:30:49.800
Şeffaf olmayan, dar olmayan, vücut hatlarını belli etmeyen bir kıyafetle belli olmayacak şekilde örtmektir.

00:30:50.000 --> 00:30:58.800
Şurası görünmüş. Orası da dağdaki çoban kardeşin gözüne takılmış.

00:31:00.360 --> 00:31:11.680
Direkteki süt başlamış [şıp,şıp] damlamaya. Mendildeki süt damlamaya başlamış.

00:31:11.800 --> 00:31:22.400
Ağabey bir süte bakmış, bir kardeşine bakmış; "Kardeşim, aman kardeşim dikkat et!

00:31:22.560 --> 00:31:26.560
Şehirde yaşamak dağdaki çobanlığa benzemez." demiş.

00:31:26.640 --> 00:31:34.880
Dağda çobanlık yaparken Müslümanlık kolaydı. Kimse yok. Şeytan yok. Varsa bile bir tane yanında.

00:31:34.920 --> 00:31:40.200
Ama şehirde şeytanlar kaynıyor, en fazla çarşı pazarda kaynıyor.

00:31:40.280 --> 00:31:47.840
 Peygamber Efendimiz'in bildirdiğine göre şeytan çarşı pazara ilk gelen insanla beraber

00:31:47.880 --> 00:31:51.560
 bayrağıyla alayıyla, taburuyla gelirmiş.

00:31:51.720 --> 00:31:56.960
Şeytan ilk gelenle beraber merasimli, böyle bandolu, mızıkalı, ilk önce gelirmiş,

00:31:57.400 --> 00:32:01.680
çarşı pazardan en son giden insanla beraber ayrılırmış.

00:32:01.720 --> 00:32:05.880
Çarşı pazardaki insanlar üzerinde fevkalâde faaliyet yaparmış.

00:32:05.960 --> 00:32:17.400
Eksik tarttırır, eksik ölçtürür, yalan yere yemin ettirir, hile yaptırır, hepsini günaha sokarmış.

00:32:17.800 --> 00:32:24.400
Çarşı pazara alayıyla, bayrağıyla, merasimiyle gider, insana çok zarar verirmiş.

00:32:24.440 --> 00:32:28.440
Onun için Müslüman çarşıya pazara girerken Allah'a sığınmalıdır.

00:32:28.520 --> 00:32:32.800
"Yâ Rabbi! Ben şeytanın şerrinden sana sığınıyorum.

00:32:32.800 --> 00:32:38.360
Sen beni bu çarşıda pazarda, her türlü maddî mânevî şerden koru yâ Rabbi!" demek lazım.

00:32:38.480 --> 00:32:45.200
Yoksa mahvolur insan. Yani bu hikayeden hatırımız da ne kalacak?

00:32:45.440 --> 00:32:57.200
Camideyken Müslümanlık kolaydır. Hadi bakalım gel. Erkeksen çık dışarı, hadi. Gel bakalım çarşıya.

00:32:57.400 --> 00:33:04.640
Gel bakalım kalabalığın içine. Senin ne kadar kuvvetli Müslüman olduğunu burada göreyim.

00:33:04.680 --> 00:33:08.000
Hadi bakalım, gel bakalım, orada belli olacak.

00:33:08.800 --> 00:33:19.800
Onun için bizim Nakşî Tarikatımızda çok önemli bir söz vardır, bir kâide vardır. Halvet der encümen. 

00:33:19.160 --> 00:33:28.760
Biz Nakşiler nasıl olmalıyız?  Çarşı pazarda, camide itikaftaki halimiz gibi olmalıyız.

00:33:29.440 --> 00:33:37.800
Çarşı pazarda iken halvetteymiş gibi olmalıyız. Çünkü halvette iken Müslüman olmak kolay.

00:33:37.200 --> 00:33:41.800
Ramazan'da Müslüman olmak kolaydır. Camide Müslüman olmak kolaydır.

00:33:41.160 --> 00:33:44.920
Müslümanların arasında Müslüman olmak kolaydır. Öbür tarafta zordur.

00:33:45.800 --> 00:33:53.680
Şeytanın çok olduğu yerde zordur. Biliyorsunuz şeytan iki çeşittir. Allah Kur'ân-ı Kerîm'de bildiriyor.

00:33:53.680 --> 00:34:02.600
Şeyâtînü'l-insi ve'l-cinni. İnsanların da şeytanları vardır cinlerin de şeytanları vardır.

00:34:02.840 --> 00:34:06.360
İnsanların şeytanları insanı yoldan azdırır,

00:34:06.520 --> 00:34:12.680
cinlerin şeytanları da içinden dışından vesvese verir, onlar da günaha daldırır. İkisi de şeytan.

00:34:12.720 --> 00:34:21.800
Şeyâtînü'l-insi ve'l-cinni. Yûhî ba'duhum ila ba'din zuhrufe'l-kavli gurûrâ. 

00:34:21.160 --> 00:34:27.800
"Bunlar birbirleri ile yardımlaşır. Yalan yanlış işleri insanlara yaptırırlar."

00:34:27.920 --> 00:34:39.880
Onun için kısa eğitimler, ömür boyu iyi Müslüman olarak yaşayabilmek içindir.

00:34:41.400 --> 00:34:48.800
Adama böyle oruç tutturup, az uyutup, ibadet ettirip, zikir yaptırıp, kitap okutup,

00:34:48.840 --> 00:34:54.160
namaz kıldırıp, sevaplı işler yaptırıp burada muhafaza ettin. Sonra saldın.

00:34:54.520 --> 00:35:03.520
Halkın içinde edepli edepsiz insanlarla, çeşit çeşit hayat şartları ile karşı karşıya yaşayacak bu adam.

00:35:03.640 --> 00:35:15.840
İşte orada zorluk başlıyor. Onun için halini orada da devam ettirmesi lazım. 

00:35:15.960 --> 00:35:19.960
Bu hali orada devam ettirmenin yolu, çaresi nedir?

00:35:20.800 --> 00:35:28.120
Tamam, halvette iken kolaymış da o zor yerde nasıl kolay olur? Orada iki maddî çare vardır.

00:35:28.200 --> 00:35:30.920
Bir; abdestli olmak.

00:35:31.440 --> 00:35:42.200
İnsan dışarıda iken abdestli gezdi mi, namaz kılacak gibi abdest almış abdestli gezdi mi şeytan onu kandıramaz.

00:35:42.280 --> 00:35:50.920
Bir şeyler söyler ama zayıf bir ses gelir. "Hadi oradan! Git!" İnsan şeytanı tersleyebilir. 

00:35:50.960 --> 00:35:56.280
Neden?  Sesi, vız vız sivrisinek vızıltısı gibi geliyor.  Neden?  Abdestli.

00:35:56.480 --> 00:36:03.360
Abdestli oldu mu şeytanın tesirinden korunur bu bir. Abdestli olmak sizi de korur.

00:36:03.480 --> 00:36:07.800
Onun için biz size diyoruz ki; "Devamlı abdestli gezin."

00:36:08.800 --> 00:36:16.400
Şeytandan korunmanın, şeytana karşı mücadele etmekte galip çıkmanın yollarından birisi budur. Bu bir.

00:36:16.120 --> 00:36:22.960
İkincisi; zikru'llah, zikretmek. O da insanı korur.

00:36:23.000 --> 00:36:28.800
Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyuruyor ki; "Zikru'llah kaledir." Kale…

00:36:28.840 --> 00:36:37.320
 Çanakkale Kalesi gibidir. Anadolu Hisarı, Rumeli Hisarı gibi, Ankara Kalesi, Afyon Kalesi gibi kaledir.

00:36:37.520 --> 00:36:41.760
Zikrullah yapan düşmandan korunur.

00:36:41.960 --> 00:36:50.520
Zikir esnasında en büyük düşman olan, en büyük düşmanlardan birisi olan şeytan insana zarar veremez.

00:36:50.560 --> 00:36:55.840
 Demek ki derviş olarak, evet bir dervişlik eğitimi göreceğiz ama,

00:36:55.920 --> 00:37:03.560
 bileceğiz ki dervişlik esnasındaki kısa zamana mahsus değil işimiz. Ömür boyu ve her yerde olacak.

00:37:03.640 --> 00:37:10.400
Asıl o her yerde ve her zamanda derviş olmak lazım. Halvet der encümen olmak lazım.

00:37:10.120 --> 00:37:16.800
 Halkın içinde Hak'la olabilmek lazım. Tehlikelerin içindeyken selamette olabilmek lazım.

00:37:16.160 --> 00:37:24.840
 Onun için de bir çare abdestli gezmektir. Bir çare de zikirli halde olmaktır.

00:37:24.880 --> 00:37:28.000
 Peygamber Efendimiz diyor ki; "Çarşıda pazarda şeytan çoktur.

00:37:28.800 --> 00:37:32.280
 Çarşıya pazara girerken Şu şu şu tesbihleri söyleyerek girin.

00:37:32.320 --> 00:37:35.280
 Sübhâna'llahi ve'l-hamdü li'llahi velâ ilâhe illa'llahu va'llahu ekber

00:37:35.280 --> 00:37:38.800
 ve lâ havle velâ kuvvete illa billahi'l-aliyyi'l-azîm.  diyerek girin.

00:37:38.920 --> 00:37:47.200
Çünkü şeytan çok. Zikirle meşgul oldukça şeytan insandan uzaklaşır. Şeytanın özelliği odur.

00:37:47.360 --> 00:37:52.920
Şeytan ezan okunmaya başladığı zaman ezanın duyulmadığı yere kadar kaçar,

00:37:52.960 --> 00:38:00.600
duramaz ezan okunan yerden sesin duyulmayacağı yere kadar kaçar.

00:38:00.880 --> 00:38:05.560
Ezan kesildikten sonra gelir, adamın etrafında yine dolaşır;

00:38:05.640 --> 00:38:14.200
"İki rekât kıldın, daha üç rekât olmadı, oturdun, oturmadın…" namazı ile oynar, vesvese verir içine.

00:38:14.240 --> 00:38:21.360
Aklına çarşıyı pazarı getirir, başka şeyler getirir. Onun için ne yapıyoruz? Allahu ekber.

00:38:21.440 --> 00:38:25.280
Sübhâneke allahümme ve bi-hamdik ve tebâra kesmük ve te'âlâ ceddük ve lâ ilâhe gayrük.

00:38:25.360 --> 00:38:29.280
Eûzü billahi mineşşeytânirracîm, Bismillâhirrahmânirrahîm.

00:38:29.320 --> 00:38:38.200
Allah'a sığınıp öyle yapıyoruz. Demek ki dışarıda abdestli olacağız, zikirli olacağız.

00:38:38.240 --> 00:38:44.680
Çok mühim iki tedbirdir, iki çaredir. Eskiden insan ne yapıyordu?  Zırh giyiniyordu.

00:38:44.880 --> 00:38:54.200
Birisi kılıç vursa kesmiyordu. Başına miğfer geçiriyordu. Vücudu zırhlı oluyordu, harbe öyle giriyordu.

00:38:54.320 --> 00:39:00.800
Ok saplanmıyor, kılıç işlemiyor, mızrak batmıyor, kalkan kullanıyordu.

00:39:00.920 --> 00:39:09.840
Zırh, miğfer, kalkan gibi şeyler kullanıyordu. İşte zikrullah ve abdestli olmak…

00:39:09.840 --> 00:39:14.640
Abdestli olmak kalkan gibidir, zırh gibidir. Zikrullah da kale gibidir.

00:39:14.720 --> 00:39:17.360
Kalenin içinde insan zırhlı gibi olur.

00:39:17.400 --> 00:39:29.360
Fakat dervişin asıl riayet etmesi gereken şey, dikkat etmesi gereken edeptir.

00:39:29.440 --> 00:39:38.560
E't-turuku küllüha âdâbun. buyurmuştur büyüklerimiz.  Ne demek? 

00:39:38.720 --> 00:39:45.240
Bütün hak tarikatlar, Nakşî, Kâdiri, Mevlevi, Halveti, Celveti…

00:39:45.320 --> 00:39:53.120
Bütün tarikatlar, e't-turuku küllüha, hepsi, âdâbun, edeptir.

00:39:53.160 --> 00:40:01.160
Edeplerden meydana gelmiş, usullerden meydana gelmiş yaşam, davranış tarzıdır.

00:40:01.200 --> 00:40:11.800
E't-turuku küllüha âdâbun. "Tarikatlar tamamen adaptan ibarettir."Adap nedir, edep nedir? Neye derler edep?

00:40:11.120 --> 00:40:19.920
İnsanın herhangi bir işte yanlış ve hata yapmamasını sağlayan kurallara edep derler.

00:40:20.400 --> 00:40:28.480
"Yok evladım öyle yapma. Yok, tornavidayı öyle tutma. Yok ayakkabı öyle giyilmez.

00:40:28.520 --> 00:40:36.120
Yok o iş öyle yapılmaz. Kızım patlıcan öyle soyulmaz, şurasından tutup böyle yapacaksın…" vesaire.

00:40:36.160 --> 00:40:45.280
Bir işi başarırken yanlış ve hata yapmaktan insanı koruyan kurallara âdâb derler.

00:40:45.360 --> 00:40:54.440
E't-turuku küllüha âdâbun. Hepsi, âdâbun, edeptir.  Neden?

00:40:54.600 --> 00:40:59.800
İnsan edebe riayet ederse Allah'ın sevgili kulu olur.

00:40:59.840 --> 00:41:06.120
Edebe riayet etmezse, edepsizlik ederse Allah'ın gözünden düşer, gözden düşer.

00:41:06.280 --> 00:41:11.960
Edepsizlik etmeyecek edebe riayet edecek. Edep nedir?

00:41:12.120 --> 00:41:27.360
Her şeyin adabı vardır, o işin erbabı bilir. Mesela pilav pişirmenin bir usûlü vardır, adabı vardır.

00:41:27.440 --> 00:41:33.880
O ustalığı bilen güzel pilav pişirir. Ayran yapmanın bir usûlü, adabı vardır.

00:41:34.000 --> 00:41:39.600
O inceliği bilen güzel ayran yapar. Ben Türkiye'deki ayranları beğenmiyorum.

00:41:39.640 --> 00:41:48.560
O Medine'deki, Silivrili şahsın aksine Medine'nin ayranlarını beğeniyorum ben,

00:41:48.600 --> 00:41:52.400
Türkiye'dekini beğenmiyorum. Bizim Ömer Efendi ile konuştum.

00:41:53.240 --> 00:42:00.920
"Oranın ayranları çok tatlı. Bizimkiler biraz ekşi oluyor, biraz sulu oluyor, biraz tatsız oluyor." dedim.

00:42:01.000 --> 00:42:06.920
Dedi ki; "Bizimkiler de eskiden tatlı olurdu."  "Ne yapardınız?" 

00:42:07.400 --> 00:42:13.360
"Yoğurdu suyla değil de sütle inceltirdik, sütle çırpardık."  Öyle değil mi?

00:42:13.480 --> 00:42:20.400
Yoğurdu alıyorsun, içine biraz su katıp çırpıyorsun, ayran oluyor.

00:42:20.440 --> 00:42:29.400
Baktın götürür, doldur içine suyu, doldur içine suyu… Bulaşık suyu içer gibi al sana ayran. 

00:42:29.440 --> 00:42:37.000
Kaç kişi var burada?  İki bakraç daha su ilave et. Biraz kalabalık gördüm. Ondan sonra ayran. 

00:42:37.800 --> 00:42:41.520
Ama neymiş usûlü? Adabı neymiş bunun? 

00:42:41.600 --> 00:42:49.960
Yoğurdu sütle çırparsan o zaman tatlı oluyor, o zaman ağzına layık, âfiyet olsun, güzel oluyor.

00:42:50.800 --> 00:42:56.560
 Tamam. Bu işin maddî tarafı; ayran yapma usûlü, pilav yapma usûlü, çorba yapma usûlü,

00:42:56.560 --> 00:43:03.800
sarma yapma usûlü, dolma yapma usûlü kadınların. Erkeklerin de böyle şeyleri vardır.

00:43:03.160 --> 00:43:09.560
Hayat boyu insanın her zaman riayet etmesi gereken kaideler vardır.

00:43:09.640 --> 00:43:17.160
Onlara, onların adabına da uyması lazım ki Allah sevsin, Allah'ın huzurunda edepsiz bir kul olmasın. 

00:43:17.200 --> 00:43:23.760
Onun için dervişin en çok düşüneceği şey nedir?  Edeptir.

00:43:25.520 --> 00:43:34.200
Onun için bizim hocamızın salonunda, oturduğu sofasında, minderinin üstünde,

00:43:34.200 --> 00:43:41.720
başının üstünde kocaman bir levha vardı. Orada ilk satır; Edep yahu! idi. Edep yahu!

00:43:41.720 --> 00:43:49.360
"Ey buraya giren kişi! Aman edebe dikkat et! Aman derviş edebe riayet et!"

00:43:49.560 --> 00:43:54.280
Kime karşı edep vardır, nerede edep vardır, hangi işte edep vardır?

00:43:54.360 --> 00:44:04.360
Her şeyde edep vardır. Mesela yemek yemenin adabı vardır. Yemek yemenin İslâmî adabı vardır.

00:44:04.400 --> 00:44:13.160
Nedir?  Bir; lokmanın, yemeğin helal olması. İlk adaptır bu.

00:44:13.240 --> 00:44:17.560
Haram yersen istediğin kadar usulüne, adabına uygun ye mahvolursun,

00:44:17.640 --> 00:44:19.840
 cehenneme gidersin, cehennemde yanarsın.

00:44:19.920 --> 00:44:28.400
İlk lokmanın helalinden kazanılması, helalinden pişirilmesi, helal malzeme olması, helal olması.

00:44:28.440 --> 00:44:35.600
Başka âdâb nedir? Peygamber Efendimiz'in hadîs-i şerîflerinde bahsettiği adaplar…

00:44:35.640 --> 00:44:43.200
Hatırlayalım: Yemeğe besmele ile başlamak.  Başka âdâb nedir? 

00:44:43.960 --> 00:44:47.800
Tabağın kendisine yakın olan kısmından yemek.

00:44:47.120 --> 00:44:55.480
Karşı tarafta et var, hop, güm, oradan alıyor yiyor. Olmaz.

00:44:55.560 --> 00:45:01.760
Yemekte kendi önünden yiyecek. Kül bi-yemînike. "Sağ elinle ye." 

00:45:01.800 --> 00:45:10.400
Kül ne demek Arapça'da? Kül, ye. Ekele – ye'külü – kül, ye. Kül bi-yemînike. "Sağ elinle ye."

00:45:10.200 --> 00:45:11.960
Sol eliyle yerse olur mu? 

00:45:12.400 --> 00:45:15.680
Hocam şimdi adabı muaşeret kitaplarında diyorlar ki;

00:45:15.760 --> 00:45:22.760
"Sağ eline bıçağı alacaksın, sol eline çatalı alacaksın, keseceksin, böyle yiyeceksin."

00:45:22.800 --> 00:45:26.400
 Öyle yağma yok. O İngiliz adabı.

00:45:26.160 --> 00:45:32.200
Bizim adabımızda Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyuruyor ki; Kül bi-yemînike.

00:45:32.280 --> 00:45:37.960
 "Sağ elinle ye."  Birisine dedi ki; "Sağ elinle ye." O da dedi ki; "Yiyemiyorum."

00:45:38.120 --> 00:45:46.760
Peygamber Efendimiz kızdı; "Yiyemez ol." dedi. Adam, eli tutuldu, yiyemez oldu. Öyle…

00:45:46.760 --> 00:45:56.440
Resûlullah bir şey dedikten sonra ona kibirinden, inadından; "Yiyemiyorum." denmezdi.

00:45:56.440 --> 00:46:03.160
 O da onun üzerine; "Yiyemez ol." dedi. Sağ eliyle yiyecek. Sonra önünden yiyecek.

00:46:03.200 --> 00:46:10.960
Kül bi-yemînike ve mimma yelîke. Tabakta, tepside… Bazen siniyle getiriyor Araplar.

00:46:11.000 --> 00:46:16.840
Bizi ziyafete çağırdılar. Hala öyle, yirminci yüzyılda durum değişmemiş.

00:46:16.960 --> 00:46:22.120
Cidde'de zengin bir mücevherci bizi çağırdı. Müslüman, mütedeyyin insan.

00:46:22.160 --> 00:46:28.560
Evine gittik 25-30 kişi. Altı tane kuzu kesmiş. Altı tane sini içinde getirdi.

00:46:28.640 --> 00:46:36.160
Kuzular yatıyor pilavın üstünde, kızarmış vaziyette. "Ya bunlar fazla! Biz 20 kişiyiz.

00:46:36.200 --> 00:46:42.640
İki tanesini koy, yiyelim." dedik. "Olsun. Olmaz hocam." " [Ama] hepsini yiyemeyiz."

00:46:42.760 --> 00:46:48.440
"Yediğinizi yiyin, yemediğiniz kalsın." dedi. Misafirin artığı onlar için şeref.

00:46:48.840 --> 00:46:57.520
"Kalsın hocam, hepsinden yiyin." dedi. "Ya bozmayalım şunu." "Bozun." dedi. Böyle koca şeyle getiriyorlar. 

00:46:57.640 --> 00:47:00.400
O zaman nereden yiyecek?  Önünden yiyecek.

00:47:00.120 --> 00:47:11.400
Sonra başkasının eline bakmayacak. Alıyor.  Bu ne alıyor?  Ya önüne bak, utandırma adamı.

00:47:11.160 --> 00:47:16.840
Başkasının eline bakmayacak. Bunlar âdâb işte. Onu yapmadığı zaman adaba aykırı oluyor.

00:47:16.920 --> 00:47:20.840
Nereden çıkıyor bu âdâb? Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in [hadis-i şeriflerinden].

00:47:20.880 --> 00:47:22.360
 Bu yemeğin adabı.

00:47:22.520 --> 00:47:30.200
Eve girmenin adabı, evden çıkmanın adabı, uykunun adabı, uyanmanın adabı, abdestin adabı,

00:47:30.240 --> 00:47:39.800
namazın adabı, orucun adabı, evlenmenin adabı, düğünün adabı… Her şeyin adabı var.

00:47:39.120 --> 00:47:41.800
Dedik ki;  "Kimde Mecmau'l-Âdâb var?" 

00:47:42.120 --> 00:47:45.240
Bazı arkadaşlar olduğu halde tevazuan söylememişler.

00:47:45.280 --> 00:47:49.600
 Kendilerinin evinde Mecmau'l-Âdâb kitabı varmış ama söylememişler.

00:47:49.680 --> 00:47:53.000
Sonra Mecmau'l-Âdâb kitabını kimler almış, bilmiyorum.

00:47:53.400 --> 00:47:58.680
Kaç tane satılmış, bunu araştırmadım. Kimsenin ayıbını araştırmak doğru değil.

00:47:58.720 --> 00:48:04.600
Hocamız bize: "Kimsenin ayıbını araştırma." dedi. Biz de; "Mecmau'l-Âdâb kitabını okuyun." dedik. 

00:48:04.600 --> 00:48:08.000
Bakalım bunlar dinlediler mi dinlemediler mi?  Araştırmıyoruz.

00:48:08.120 --> 00:48:16.000
Allah biliyor, siz biliyorsunuz, ben bilmiyorum. Mecmau'l-Âdâb güzel bir kitap, her şeyin İslâmi adabını anlatıyor.

00:48:16.000 --> 00:48:19.360
Bir de âdâb-ı muâşeret kitabı var.

00:48:19.560 --> 00:48:25.400
 "Çatallı sol eline alacaksın, sağ elinle şey yapacaksın, thank you diyeceksin…"

00:48:25.800 --> 00:48:35.800
 O, modern, çağdaş, münafık adabıdır. Orada bazen İslâm'a aykırı şeyler olur.

00:48:35.200 --> 00:48:37.000
"İçki gelince şöyle olacak…"

00:48:37.400 --> 00:48:44.560
Onlar kendi dünyalarına göre birtakım usuller koymuşlar, onlar bizim adabımız değil.

00:48:44.560 --> 00:48:53.360
 Bizim adabımız; Mecmau'l-Âdâb, İhyâ-yı Ulûm, Tasavvufi Ahlâk gibi kitaplarda vardır.

00:48:53.560 --> 00:49:00.760
Bizim kitaplarımızda bunlar yazılmış. Edepler kime karşıdır?

00:49:01.160 --> 00:49:11.400
Sıralanması gerekirse bir; tasavvufta edep maa'llah vardır. Kulun Allah'a karşı edebidir.

00:49:11.200 --> 00:49:24.840
Edep maa'llah, Edebin nasıl olması gerektiği… İki; edep mea'r-resûl. Resûlullah'a karşı edep.

00:49:24.960 --> 00:49:31.640
Ya hocam, iki gözüm!  Peygamber Efendimiz 632 senesinde vefat etmedi mi?

00:49:31.720 --> 00:49:39.760
Olsun sen ondan daha sonraki zamanlarda dünyaya geldin ama yine de senin ümmet olarak

00:49:39.720 --> 00:49:45.800
 Peygamber Efendimiz'e karşı vazifelerin var, âdâb var. O adaba riayet etmelisin.

00:49:47.000 --> 00:49:52.120
Sonra edep mea'ş-şeyh, müridin şeyhine karşı edebî var.

00:49:52.560 --> 00:49:58.240
 Edep mea'l-ebeveyn, insanın ana babasına karşı edebî var.

00:49:58.520 --> 00:50:07.400
Edep mea'z-zevc ev e'z-zevce, kişinin hanımına karşı veya hanımsa efendisine karşı edebî var.

00:50:07.440 --> 00:50:16.520
Sonra edep mea's-sultân, hükümdara karşı âdâb var. Ne olacak ne yapması gerekiyor? 

00:50:16.560 --> 00:50:26.400
Edep mea'l-ihvân, Müslüman kardeşleri ile ihvan kardeşleri ile edep var, âdâb var, nelere riayet edeceği…

00:50:26.520 --> 00:50:35.720
Ve edep mea'n-nâs var. Çeşit çeşit insanlara karşı nasıl davranılması gerektiğine dair edep var.

00:50:35.880 --> 00:50:43.440
Bu hususta bizim tekkemizin neşriyatı vardır. Bunların yazıldığı kitaplar vardır.

00:50:43.560 --> 00:50:46.800
Kimisi eski harflerledir, kimisi manzumdur.

00:50:47.000 --> 00:50:54.280
Eskiden bunlar böyle muntazaman okunurdu, herkes bilirdi. İnşallah…

00:50:58.200 --> 00:51:04.720
Başka kitaplarda da bunların ilk kitaplarında [ve] ahir kitaplarında bulunması mümkündür.

00:51:04.800 --> 00:51:14.200
İnsan bu adabın hepsine riayet ettiği zaman edepli bir insan olur ve edepten puan kazanır,

00:51:14.240 --> 00:51:18.400
not kazanır, sevap kazanır ve Allah'ın sevgili kulu olur.

00:51:18.160 --> 00:51:25.200
 Her yaptığı edepli hareketten dolayı Allah indinde sevgili bir kul olur.

00:51:25.400 --> 00:51:36.600
Allah, insan güzel bir şey yapınca razı olur, kötü bir şey yapınca razı olmaz, memnun olmaz.

00:51:36.760 --> 00:51:43.920
İnsanın yaptığı iyi şeyler çok olursa, Allah'ın razı olduğu şeyler çok olursa

00:51:44.000 --> 00:51:46.280
 sonunda o Allah'ın sevgili kulu olur.

00:51:46.320 --> 00:51:53.880
Allah'ın razı olmadığı işleri çok olursa o Allah'ın sevmediği kulu olur. Arada yaptığı iyi şeyler de vardır.

00:51:53.920 --> 00:51:56.240
 Namaza da geliyor camiye de geliyor…

00:51:56.240 --> 00:52:03.800
Tamam, gelebilir ama hayat sadece namaz demek değildir, hayat sadece camide değildir.

00:52:03.880 --> 00:52:10.400
Hayat bir bütündür. Hayat uzundur. Hayatın çeşitli safhaları vardır.

00:52:10.400 --> 00:52:15.520
Çeşitli yerlerde, bütün her yerde adaba riayet etmesi lazım.

00:52:15.600 --> 00:52:22.320
Adaba riayet etmek için size hadis kitaplarını okumanızı tavsiye edeceğim.

00:52:22.480 --> 00:52:24.400
Hadis kitapları okuyun.

00:52:24.800 --> 00:52:32.400
Hangi hadis kitaplarını okuyalım derseniz; "Önce Râmûzü'l-ehâdîs kitabını okuyun, bitirin."

00:52:32.800 --> 00:52:37.520
Topluca okuyun, tek okuyun, hızlı okuyun, roman okur gibi önce bir okuyup bitirin,

00:52:37.560 --> 00:52:43.640
ondan sonra biraz daha yavaş okuyun bitirin. Sonra derin derin düşüne düşüne okuyun.

00:52:43.680 --> 00:52:49.840
Eski sahâbe-i kirâm Kur'ân-ı Kerîm'i üç şekilde okurlarmış. Bir; hızlı okumak.

00:52:49.920 --> 00:52:52.840
Ezberi kaçmasın, unutmasın diye.

00:52:52.960 --> 00:53:00.800
Üç günde hatmedenler, bir haftada hatmedenler, 10 günde hatmedenler var.

00:53:00.800 --> 00:53:08.400
Yani 10 günde bitiriyor. Ama muntazam; 10 günde bitiriyor, haftada bitiriyor, üç günde bitiriyor.

00:53:08.160 --> 00:53:11.200
Bir ayda bitirenler var.

00:53:12.760 --> 00:53:19.800
Hz. Ömer, böyle çok hızlı okuyuşun yanında bir de çok derin derin,

00:53:19.880 --> 00:53:23.000
her ayet üzerinde düşüne düşüne okurmuş.

00:53:23.280 --> 00:53:26.600
Böyle kendisine sorulduğu sırada; "Daha Kuran'ın şurasındayım." dermiş.

00:53:26.680 --> 00:53:31.600
 Daha başlarında, henüz bitirmemiş. Bu da lazım.

00:53:31.720 --> 00:53:40.160
Çünkü Kur'ân-ı Kerîm hem hızlı okunmalı, hem ezberlenmeli, hem de derin derin düşünülerek okunmalı.

00:53:40.200 --> 00:53:46.480
 Onun için insan hızlı okursa umumi bir malumat sahip olur. Ama unutur.

00:53:46.640 --> 00:53:54.640
 Bir daha hızlı okursa biraz hafızası tazelenir. Ama bir de yavaş yavaş okursa aklına yer eder.

00:53:54.680 --> 00:53:59.680
Peygamber Efendimiz: "Ezan okunduğu zaman şöyle dua edin." demiş.

00:53:59.760 --> 00:54:07.600
Onu okuyoruz, sevap kazanıyoruz. İnsan yapın dediği şeyleri ezberler.

00:54:07.640 --> 00:54:15.520
Böylece iyi bir Müslüman, görgülü bir Müslüman, bilgili bir Müslüman olması mümkün olur.

00:54:15.880 --> 00:54:21.640
Râmûzü'l-ehâdîs'i okuyun. Riyâzü's-sâlihîn'i okuyun.  Niye bunları söylüyorum? 

00:54:21.840 --> 00:54:26.360
Bunlar büyük alimlerin yazmış olduğu önemli, derli toplu eserlerdir.

00:54:26.520 --> 00:54:32.800
Râmûzü'l-ehâdîs'i yazan Gümüşhanevi hocamız hazretleri, rahmetullahi aleyh, diyor ki;

00:54:32.280 --> 00:54:36.720
"Bu kitabı okuyun." Hızlı hızlı okuyun, tekrar tekrar okuyun.

00:54:36.720 --> 00:54:41.280
Eskiden bizim tekkemiz de herkes Râmûzü'l-ehâdîs'i alırmış,

00:54:41.360 --> 00:54:48.400
Türkçe tercümesine lüzum kalmadan hızla okurlarmış. Hatmetmek için okurlarmış.

00:54:48.800 --> 00:54:53.920
Hepsi alim, hepsi sakallı, hepsi hoca, hepsi sarıklı, hepsi bilgili, ileri insanlar,

00:54:53.920 --> 00:54:58.560
hepsi sultanların hürmet ettiği kimseler, hızlı okurlarmış. Şimdi biz ne yapıyoruz? 

00:54:58.600 --> 00:55:04.400
Bir ayet, bir hadis, iki hadis, üç hadis okuyoruz. Bir vaazımız bitiyor. Bu da lazım.

00:55:04.760 --> 00:55:09.520
Bu da bu zamanda gerekiyor. Ama bir taraftan da hızlı okumalıyız.

00:55:09.680 --> 00:55:17.600
Bu Şaban ayının başında söyledim. Dedim ki; "Şaban ayı Peygamber Efendimiz'in ayı imiş.

00:55:17.800 --> 00:55:21.400
Binâenaleyh Peygamber Efendimiz'e çok salavat getirin

00:55:21.600 --> 00:55:25.600
 ve Peygamber Efendimiz'in bir hadis kitabını bu ay içinde hatmedin.

00:55:25.640 --> 00:55:28.120
Râmûz'u hatmedin, Riyâzü's-sâlihîn'i hatmedin."

00:55:30.280 --> 00:55:35.920
 Bunları topluca bitirirseniz sonra unuttuğunuzu unutun, ziyanı yok.

00:55:36.000 --> 00:55:42.520
Tekrar okursunuz, geniş okursunuz, ağır ağır okursunuz, bilginiz böylece artar.

00:55:43.400 --> 00:55:56.120
Bir de bütün ayetleri, hadisleri, fıkhın ahkamını bilen büyük alimlerin yazmış olduğu eserler vardır.

00:55:56.120 --> 00:56:04.240
İnsan onları okursa… Mesela Tasavvufi ahlâk, hocamızın hocalığının mahsulüdür, ömrünün mahsulüdür.

00:56:04.320 --> 00:56:11.800
Ömrü boyunca ki emeğinin, bilgisinin sonucunda yazdığı nasihatlerdir.

00:56:11.880 --> 00:56:18.560
 Belki her satırının altında; "bu filanca ayetten alınmıştır, bu filanca hadisten alınmıştır." denmiyor.

00:56:18.840 --> 00:56:24.680
Ama koca bir ömür, 80 küsur yıllık bir ömrün tecrübesi onun içinde belirtilmiş.

00:56:24.720 --> 00:56:29.400
Okuyan hayran kalıyor. "Ben okudum hayran kaldım." diye söylüyorum.

00:56:29.480 --> 00:56:34.680
Tamam, Tasavvufi ahlâk'ı okuyun. İmâm Gazâlî'nin İhyâu Ulûm'unu okuyun.

00:56:34.760 --> 00:56:46.920
 Çok güzel bir kitaptır. Çok istifade edersiniz. Mübarek bir kitaptır. Böyle şeylerle adabı öğrenin.

00:56:47.000 --> 00:56:51.680
Her anınızda edebe riayetkar olun.

00:56:51.760 --> 00:56:58.240
Nasıl sabahleyin söylediğim gibi horozla bile dalga geçince evliyanın keyfi kaçıyorsa,

00:56:58.320 --> 00:57:04.960
 Dalga geçmeden, kalp kırmadan, gönül yıkmadan, kimseyi üzmeden,

00:57:05.000 --> 00:57:10.400
herkesin duasını alarak, herkesi hayra sevk ederek hareket etmek lazım.

00:57:10.120 --> 00:57:15.720
 Her anda düşünmek lazım.  "Acaba ben ne yapmalıyım?

00:57:15.920 --> 00:57:20.600
 Bu anda nasıl yaparsam doğru olur?" diye düşünmesi lazım.

00:57:20.760 --> 00:57:34.160
Allahu Teâlâ hazretleri hepimizi adaba riayet eden, edepli, ârif, zarif, kâmil, olgun,

00:57:34.280 --> 00:57:44.160
sevimli, tatlı, has, halis, temiz Müslümanlar eylesin. Allah hepinizden razı olsun.

00:57:44.200 --> 00:57:47.840
es-Selamu aleyküm ve rahmetu'llahi ve berekatühu… el-Fâtiha…