WEBVTT

00:00:00.459 --> 00:00:02.542
Allah'ın selâmı rahmeti bereketi üzerinize olsun. 

00:00:02.542 --> 00:00:03.501
 [Soru1: İlk devirdeki tasavvufî hareketle bugünkü durum. ] 

00:00:03.542 --> 00:00:17.792
 TASAVVUF Tasavvuf çağlarüstü bir konu. Her devirde önemi olmuş, ilgi görmüş, ilgi azalmamış.

00:00:18.613 --> 00:00:28.893
 Materyalizm, kapitalizm, olaylar, harpler, sıkıntılar insanın gönlünden bu konuyu,

00:00:28.918 --> 00:00:42.627
bu kavramı, bu terimi silememiş ve herkes hakikaten tasavvufu merak ediyor. 

00:00:43.420 --> 00:00:47.334
 Biraz da bizim ilahiyat fakültesi profesörü olmamız,

00:00:47.692 --> 00:00:52.592
bu konuyla bizi yakın bir insan hâline getirmiş bulunuyor, bir.

00:00:53.670 --> 00:01:00.173
İkincisi, kayınpederimiz ve hocamız Mehmed Zahid Kotku'nun halefi olmam,

00:01:00.751 --> 00:01:04.335
 fiilen tasavvufî bir hareketin içinde bulunmam dolayısıyla da

00:01:04.767 --> 00:01:08.371
bir yakın ilgi ve ilişki içinde olmuş oluyoruz.

00:01:09.125 --> 00:01:15.834
 Bu iki noktadan bu konuyla ilgili söz söylemek için gerekli hazırlığım var;

00:01:15.855 --> 00:01:20.542
hazırlıksız ve bu konunun yabancısı değilim. 

00:01:22.265 --> 00:01:44.959
 Tasavvuf nedir?  Tasavvuf ruhî, ruhanî, derûnî bir zihniyettir, dinî bir zihniyettir.

00:01:44.959 --> 00:01:53.622
 Bunun batı dillerinde en yakın karşılığı mistisizm denilen harekettir.

00:01:53.869 --> 00:02:06.971
Mistisizm İslâm'dan önce de muhtelif toplumlarda görülen bir ruhî hayat tarzı,

00:02:06.971 --> 00:02:09.580
 ruhanî hayat tarzının ismidir.

00:02:10.306 --> 00:02:13.392
Bir hint mistisizmi vardır, yogiler vesaireler.

00:02:14.610 --> 00:02:23.705
 Bir yunan mistisizmi vardır, bir hıristiyan mistisizmi vardır, bir yahudi mistisizmi vardır,

00:02:23.916 --> 00:02:26.291
bir çin mistisizmi vardır.

00:02:27.886 --> 00:02:39.150
İslam'da da, mistisizmden oldukça farkları olmakla beraber buna benzer bir derûnî hayat tarzı var. 

00:02:40.466 --> 00:02:45.618
Buna, bu ilme müslümanlar tasavvuf adını vermişler

00:02:46.882 --> 00:02:51.810
 ve bu ilmin çatısı altında hangi konuları toplamışlar?

00:02:52.752 --> 00:02:59.627
 Konularını düşündüğümüz zaman belki biraz daha meseleye müşahhas,

00:02:59.626 --> 00:03:02.377
elle tutulur bir tarzda yaklaşmak mümkün olur. 

00:03:03.399 --> 00:03:10.448
Tasavvuf deyince ruhun terbiyesini düşünmüşler, bir.

00:03:12.591 --> 00:03:24.488
Ahlakın güzelleştirilmesini düşünmüşler; ahlak terbiyesini, moral terbiyeyi düşünmüşler, iki.

00:03:25.889 --> 00:03:39.213
Gizli bir takım esrarı öğrenmeyi, herkes tarafından bilinmeyen bir takım dinî gerçekleri anlamayı,

00:03:39.213 --> 00:03:41.134
öğrenmeyi kastetmişler;

00:03:41.459 --> 00:03:45.542
Allah'ı tanımayı, marifetullaha ermeyi kastetmişler, üç. 

00:03:45.250 --> 00:03:50.100
 Bu üç şey, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in zamanından

00:03:50.420 --> 00:03:54.125
 başlamış günümüze kadar gelmiş.

00:03:56.000 --> 00:04:01.125
Konularına baktığımız zaman başka milletlerde de olmasının yadırganmayacağını anlıyoruz.

00:04:01.167 --> 00:04:07.918
 Çünkü hakikaten her millette bir ahlâk meselesi, ahlakın eğitimi meselesi vardır.

00:04:07.918 --> 00:04:16.168
 İnsanoğlunun hepsinde, aklı olan, vicdanı olan, tefekkürü olan her insanda bu hayat hakkında,

00:04:16.792 --> 00:04:23.840
bu hayatın öncesi hakkında ve bu hayattan sonraki durumlar hakkında merak vardır. 

00:04:24.751 --> 00:04:33.430
 Hayatın gözle görülemeyen, elle tutulamayan taraflarıyla ilgili, esrarıyla ilgili batınî,

00:04:33.420 --> 00:04:35.501
 derûnî cephesiyle ilgili bir merak vardır.

00:04:35.918 --> 00:04:43.544
 Herkeste vardır bu. Onun için bütün toplumlarda bunun olması tabiidir,

00:04:44.209 --> 00:04:48.334
 yani normal karşılıyoruz çünkü konular evrensel, konular insanla ilgili,

00:04:48.375 --> 00:04:51.840
 konular toplumla ilgili.

00:04:51.792 --> 00:04:57.875
 Kişilerin, şahısların psikolojileriyle, ruh hayatlarıyla ilgili olduğu için

00:04:58.167 --> 00:05:00.850
 demek ki her toplumda olacak. 

00:05:01.250 --> 00:05:10.876
 İslâm tasavvufu öteki milletlerin mistisizminden farklıdır. Bu normal.

00:05:11.918 --> 00:05:19.544
 Her kültürün değerleri başka kültürlerdeki benzerlerinden mutlaka farklıdır.

00:05:20.830 --> 00:05:24.500
Hatta ben size bir takım müşahhas misallerle anlatayım.

00:05:24.709 --> 00:05:30.709
 Türkçe'deki alfabedeki harflere verdiğimiz değerlerle Almanca'daki aynı değildir,

00:05:31.167 --> 00:05:34.709
İngilizce'deki aynı değildir, Arapça'daki aynı değildir. 

00:05:34.709 --> 00:05:38.668
 Mesela bir s harfini düşünün, bir z harfini düşünün.

00:05:39.876 --> 00:05:47.502
Türkçe'deki selamlaşma esselamü aleyküm dediğimiz zaman anladığımız şeyle

00:05:49.751 --> 00:06:00.252
batının good morning'i veyahut buna benzer guten tag'ı vesairesi çok farklıdır.

00:06:00.959 --> 00:06:03.835
[Almanca] Auf wiedersehen [Auf viderseen] sözüyle

00:06:03.834 --> 00:06:06.418
 Allahısmarladık sözü arasında çok büyük farklar vardır.

00:06:07.000 --> 00:06:14.667
Yani her toplum kendi kavramlarını, kendi yaşayışı içinden kendisi üretip çıkarttığı için

00:06:14.709 --> 00:06:16.376
 bunlar birbirine tam benzemez.

00:06:16.417 --> 00:06:20.430
Yani arabalar birbirine benziyor ama Mercedes farklıdır,

00:06:20.459 --> 00:06:25.168
 Citroen farklıdır, Fiat farklıdır gibi oluyor.

00:06:25.250 --> 00:06:27.792
Onun için İslâm tasavvufu da mutlaka çok farklıdır.

00:06:28.834 --> 00:06:34.501
 Öteki tasavvufî, derûnî yaşamlardan, yaşantılardan çok farklıdır. 

00:06:39.250 --> 00:06:45.959
Bütün insanların ruh hayatlarıyla ve toplumlarla ve ahlâk düzenleriyle ilgili olduğu için

00:06:46.459 --> 00:06:51.876
 tasavvuf Peygamber Efendimiz'in zamanında da tabii olarak vardı.

00:06:54.292 --> 00:06:59.542
Şimdi de var, bundan sonra da var olacak, böyle olması normal.

00:07:00.167 --> 00:07:03.959
Soruyu soran kardeşiniz güzel sormuş; 

00:07:04.830 --> 00:07:08.250
 "İlk devirlerdeki tasavvufi hareketle bugünkünün birleştiği-ayrıldığı noktalar var mıdır?

00:07:08.584 --> 00:07:13.667
Varsa bunlar nelerdir?" diye soruyor.  Evet [vardır.]

00:07:15.709 --> 00:07:24.543
Kavramlar, sosyal müesseseler tarih boyunca gelişme gösterirler, aynı şekilde kalmazlar,

00:07:25.542 --> 00:07:30.501
mutlaka değişikliklere uğrarlar. Diller de değişikliklere uğrar.

00:07:31.667 --> 00:07:37.840
 Yani Kur'ân-ı Kerîm'in terminolojisini aynen bugün kullanmıyoruz.

00:07:37.830 --> 00:07:41.830
Bugünün terminolojisiyle Kur'ân-ı Kerîm'i aynen tercüme edemeyiz,

00:07:42.709 --> 00:07:46.460
 yani kelimelere yüklenilen kavramlar farklılaşmıştır.

00:07:47.792 --> 00:07:54.626
Kavramların gelişmesiyle, tarih boyunca değişmesiyle ilgili hatırınızda kalsın,

00:07:54.709 --> 00:07:58.168
 sohbet mahiyetinde konuşuyoruz, diye söyleyeyim. 

00:07:58.209 --> 00:08:10.543
 Mesela imam. İmam kelimesi bugün bizde olağan ve sıradan bir mesleği ifade ediyor;

00:08:10.918 --> 00:08:16.710
bir camide görevli insan. Fakat İslâm'ın ilk devrinde böyle değildi.

00:08:18.420 --> 00:08:22.125
İslâm'ın ilk devrinde imam "önder" demekti. İmâmü'l-müslimîn,

00:08:22.417 --> 00:08:26.459
"müslümanların en başındaki kimse" demekti, önderi demekti.

00:08:27.667 --> 00:08:35.840
 Ama bugün nihayet camide ön tarafa geçipte en ön safdan biraz daha öndeki önder.

00:08:35.501 --> 00:08:40.419
Eskiden imam denildiği zaman duyulan saygınlık yıpranmış,

00:08:40.459 --> 00:08:45.459
 kelime kavramda biraz değişiklik göstermiştir. 

00:08:45.876 --> 00:08:48.710
 Farsça'dan gelen bir hoca kelimesi var.

00:08:48.751 --> 00:08:54.502
Aslı hâce, yani dudağı yuvarlatarak bir hâ harfi telaffuzu,

00:08:54.959 --> 00:08:59.376
sonra uzun bir a: Hâce.

00:08:59.501 --> 00:09:11.168
Hâce Farsça'da "soylu kimse" demek; vezirlere, yüksek, asil, soylu kimselere verilen bir isim.

00:09:13.334 --> 00:09:22.876
Sonradan bu Türkiye'de değişe değişe hoca, normal tabii bir terim hâline gelmiştir.

00:09:23.334 --> 00:09:31.793
Yine ya "camide görevli kimse" ya da "bir okulda çocuklara ders öğreten sıradan bir kimse" demektir.

00:09:32.334 --> 00:09:44.252
 Tabii tasavvuf da tarih boyunca üç kıtaya, İslâm'ın genellikle yayılmış olduğu üç kıtaya,

00:09:44.209 --> 00:09:54.127
 Asya, Avrupa, Afrika, buralara yayılmıştır ve yayıldığı yerlerdeki farklı kültürlerin

00:09:54.876 --> 00:09:58.918
 renklerinden tasavvufun beyazlığına renkler girmiştir.

00:09:59.751 --> 00:10:05.377
 Hani hanımlar, beyaz çamaşırları renklilerle yıkarlarsa ne olur, bilirler.

00:10:06.959 --> 00:10:12.877
 Yani renkli çamaşırlar beyazları boyar, istenmeyen durumlar meydana gelir. 

00:10:14.542 --> 00:10:21.460
 Onun için tasavvuf, bir kere Peygamber Efendimiz'in zamanından bu zamana 14 asır geçmiş.

00:10:21.959 --> 00:10:27.668
 On dört asır büyük bir zamandır. Bir şeyi aynen korumak kolay değildir.

00:10:27.959 --> 00:10:33.840
Demir bile bu kadar asır, zaman zarfında küflenir, toz toprak olur.

00:10:34.250 --> 00:10:44.500
Taş aşınır, binalar yıkılır, ağaçlar çürür. İnsanlar 14 asır kullanmışlar,

00:10:44.834 --> 00:10:48.209
elbette değişikliğe uğrayacak, uğramıştır.

00:10:48.792 --> 00:10:55.626
 Bir de çok geniş sahalara yayılmıştır, çeşitli kültürlerin renklerinden etkilenmiştir.

00:10:55.626 --> 00:11:02.100
 Onun için bugün bir Mısır tasavvufuyla bir Orta Asya tasavvufu,

00:11:02.334 --> 00:11:10.850
bir Afrika, mesela Cezayir, Fas tasavvufu arasında üslup farkları meydana gelmiştir.

00:11:10.709 --> 00:11:21.460
Tabii konu ilahî ve dinî gerçekler olunca, yani imana taalluk eden,

00:11:21.918 --> 00:11:30.293
Allah'ın rızasını kazanmaya taalluk eden gerçekler olunca biz orada değişiklikleri

00:11:30.292 --> 00:11:31.542
tabii karşılayamayız.

00:11:32.000 --> 00:11:37.292
Yani namaz değişse değişmesinden memnun olmayız.

00:11:37.417 --> 00:11:40.100
Oruç değişse, hac değişse memnun olmayız.

00:11:40.167 --> 00:11:45.167
Çünkü bunun değişmesinin de doğru olmadığına dair zaten hadîs-i şerîfler vardır.

00:11:45.626 --> 00:11:52.668
Dinin aynen aslının korunması önemli bir husustur; bozulması ve dinde olmayan şeylerin

00:11:52.667 --> 00:11:56.251
 sonradan ortaya çıkması bid'at diye adlandırılır.

00:11:56.751 --> 00:12:03.850
Onun için bid'atlar, mesela hadîs-i şerîfte Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem buyuruyor ki;

00:12:05.375 --> 00:12:09.334
 "Sonradan ortaya çıkmış şeylere bid'at denir."

00:12:09.834 --> 00:12:13.710
 Peygamber Efendimiz'in zamanında yok sonradan ortaya çıkmış.

00:12:13.709 --> 00:12:19.959
 "Her bid'at dalâlettir yani sapıklıktır, her dalâlet sahibiyle beraber insanı cehenneme götürür,

00:12:19.959 --> 00:12:21.209
cehenneme gidicidir,

00:12:21.501 --> 00:12:26.168
cehennemdedir." Ve külle dalâletin ve sâhibehâ fi'n-nâri. buyrulmuştur. 

00:12:26.292 --> 00:12:30.584
O halde önemli bir unsur ile

00:12:30.584 --> 00:12:37.251
yani dinin aslının Allah'ın rızasına ermek için aynen korunması fikriyle,

00:12:39.000 --> 00:12:48.459
zaman ve mekân içinde olayların değişmesi olayı arasında bir farklılık vardır ve değişme olmuştur.

00:12:49.250 --> 00:12:57.209
Bu değişmeden dolayı tasavvuf çeşitlenmiştir, yollar çoğalmıştır ve

00:12:57.209 --> 00:13:05.376
değişmelerin karşısında da asıl çizgiye getirme çalışmaları ve gayretleri, niyetleri olmuştur.

00:13:05.542 --> 00:13:08.834
Bunu da tabii takdirle karşılamak gerekiyor.

00:13:10.830 --> 00:13:19.420
 Bozulmuş olan yollara misal olmak üzere mesela diyor ki bir Osmanlı şairi;

00:13:21.420 --> 00:13:27.668
"Işkını açmaya mey nûş edeler." Mey "içki" demek biliyorsunuz.

00:13:27.709 --> 00:13:35.376
 Işkını, yani Allah'ın aşkını. Işkını açmaya yani biraz âşıkâne durumun heyecanlanması,

00:13:35.375 --> 00:13:41.334
 gelişmesi için, aşkullahın, muhabbetullahın ziyadeleşmesi için mey nûş edeler.

00:13:42.584 --> 00:13:49.376
 Tabii biz kızıyoruz hemen, yani böyle diyen adama ve böyle bir olaya reaksiyon gösteriyoruz;

00:13:49.375 --> 00:13:52.667
 Ne demek, içki haram! Hem aşkullah muhabbetullah deniyor,

00:13:52.709 --> 00:13:58.585
 Hem Allah adı anılıyor işin içinde hem de haram olan bir şeyde bu yapılmaya çalışılıyor,

00:13:58.584 --> 00:13:59.335
böyle şey olur mu?

00:13:59.375 --> 00:14:06.420
 Olmaz. Yani birlikte adam güzel nağmeler söylesin diye bir tek atıp, mevlüthan

00:14:06.459 --> 00:14:10.430
 bir kadeh atıpta mevlüt söylemeye öyle gelirse,

00:14:10.459 --> 00:14:12.377
ağzı içki kokarsa olur mu yani.

00:14:12.417 --> 00:14:18.500
Sesi güzel çıksın, utanmasın oturan şeylerden diye... Böyle bozulmalar olmuştur. 

00:14:19.292 --> 00:14:22.334
 Mesela Arnavutluk'ta bir tasavvufi müesseseyi

00:14:22.334 --> 00:14:25.168
Cumhuriyet gazetesinin yazarlarından birisi ziyarete gitmiş.

00:14:25.292 --> 00:14:29.375
 Çok seneler önce, yani belki 25 sene önce bir olay,

00:14:29.501 --> 00:14:33.127
Cumhuriyet gazetesinde röportaj dikkatimi çekmişti.

00:14:33.501 --> 00:14:41.200
O tasavvufi müessesenin başındaki kişi Cumhuriyet gazetesinin muhabirini hoş karşılamış

00:14:41.000 --> 00:14:45.751
ve rakı ikram etmiş, sulandırmışlar beraber içmişler mesela.

00:14:46.542 --> 00:14:51.168
Buna tabii iyi bir şey gözüyle bakmak mümkün değil. 

00:14:51.375 --> 00:14:56.293
Bu günün olaylarından birisi. Bir tüccar arkadaş anlatıyor.

00:14:59.501 --> 00:15:04.460
Sakallı bir kimse varmış, dükkanlarının bulunduğu handa,

00:15:04.459 --> 00:15:06.876
bir başka kimsenin yanında çalışan sakallı bir genç.

00:15:07.292 --> 00:15:12.292
Aktifmiş, namazlıymış, sakallıymış, cübbeliymiş, sarıklıymış.

00:15:12.709 --> 00:15:17.709
 Beş vakit namazı camide kılmak için işinin arasında kalkıp hemen camiye gidiyormuş.

00:15:17.751 --> 00:15:23.669
 Başka işyerlerindeki çırakları filan da derleyip toparlamaya çalışıyormuş.

00:15:24.000 --> 00:15:28.792
Onları da namaza alıştırmaya, onları da camiye götürmeye çalışıyormuş. Güzel... 

00:15:29.918 --> 00:15:36.210
Fakat sonra bu çocuk sakalı kesmiş, cübbeyi terk etmiş, namazı da bırakmış,

00:15:36.334 --> 00:15:38.430
camiye gelmekten de vazgeçmiş.

00:15:38.542 --> 00:15:42.430
 Demişler ki; "Hayrola, ne oldu sana? 

00:15:43.250 --> 00:15:50.625
 Nasıl söylediğini, durumunu nasıl izah ettiğini bilmiyorum ama bir tasavvufî sisteme girmiş,

00:15:51.959 --> 00:15:54.543
ondan sonra bu değişiklik kendisinde meydana gelmiş. 

00:15:55.830 --> 00:15:58.875
 Aradan bir zaman geçtikten sonra, bunu bana anlatan tüccar arkadaşa,

00:15:59.751 --> 00:16:03.100
kendisinde bu değişiklik olduktan bir zaman sonra demiş ki; 

00:16:03.000 --> 00:16:09.876
"Bizim baba!" diyor, yani o tasavvufî müessesenin başındaki kişi.

00:16:10.250 --> 00:16:17.417
 "Bizim baba bu akşam falanca yerde toplantı yapacak, siz de buyurun." 

00:16:18.459 --> 00:16:23.668
"Olur!" demiş, hemen adresi ver geleyim. O daveti yaptıktan sonra gitmiş.

00:16:24.501 --> 00:16:29.793
 Bana bu olayı anlatan tüccar kardeşimin tezgahtarı demiş ki;

00:16:29.792 --> 00:16:34.420
"Abi, sen yanlış iş yapıyorsun! Onun babası pek hayırlı bir adam olmasa gerek.

00:16:34.420 --> 00:16:39.251
 Çünkü onu namazdan alıkoydu, doğru yoldan ayırdı. Yani sen oraya gitmesen?" 

00:16:39.292 --> 00:16:42.840
 "Yok!" demiş, "Bu fırsatı kaçırırmıyım.

00:16:41.959 --> 00:16:46.959
Ben onu merak ediyorum, yani bu namaz kılan insanı namazdan ayıranı merak ediyorum.

00:16:47.292 --> 00:16:51.251
Onun için özellikle gidiyorum." demiş.  Şimdi o akşamı anlatıyor.

00:16:51.751 --> 00:16:58.293
"Kalktık gittik verilen adrese." diyor. "Tam arabamızla evin yakınına geldik ezan okundu.

00:16:59.959 --> 00:17:02.501
Tereddüt ettik camiye mi girelim eve mi girelim?

00:17:03.830 --> 00:17:07.625
Cami bir mahalle camisi, belki tenhadadır, üç beş kişiyle namaz kılınıyordur,

00:17:07.667 --> 00:17:11.126
 içeride büyük kalabalık vardır, daha kalabalıkla namaz kılınır diye

00:17:11.542 --> 00:17:15.293
 ezan okunduğu sırada kapıyı çalmışlar, hemen içeri girmişler.

00:17:15.417 --> 00:17:21.100
 Kalabalık onlardan önce gelmiş, izdiham, büyük bir izdiham var ve bir şahıs konuşuyor;

00:17:22.167 --> 00:17:25.126
 Aşkullahtan, muhabbetullahtan filan bahsediyormuş. 

00:17:26.709 --> 00:17:31.751
 Konuşmuş konuşmuş, konuşmuş konuşmuş... ama akşamın da bir belli vakti var.

00:17:31.751 --> 00:17:35.751
Tabii bir zaman sonra bizimkiler rahatsız olmaya başlamışlar.

00:17:35.792 --> 00:17:39.418
Yani ne olacak bizim akşam namazı filan diye.

00:17:40.830 --> 00:17:44.458
Nihayet bakmışlar ki ikaz etmezlerse namaz tehlikeye girecek. Demişler ki;

00:17:44.501 --> 00:17:47.626
"Efendim, akşam namazı kılmadık. Ne oluyor akşam namazı?"

00:17:48.250 --> 00:17:52.834
 Adam şöyle biraz bir bozulmuş, konuşmayı kesmiş bir bakmış, bir de ev sahibine bakmış,

00:17:52.834 --> 00:17:56.710
 bir de bu çocuğa bakmış, "Nereden getirdiniz bu hamları?" filan gibilerden... 

00:17:58.959 --> 00:18:01.334
 Abdest alacağız daha demişler, namaz kılacağız. 

00:18:01.334 --> 00:18:02.793
 "Şunlara gösterin musluğu." demiş. 

00:18:04.420 --> 00:18:08.420
 Tabii gitmişler abdest almaya, o da, çağıran da artık utanmış o da abdest almış.

00:18:08.709 --> 00:18:15.876
 Neyse beraber namazı kılmışlar gelmişler. Demiş;  "Evlat ne yaptınız?"  Islandık baba. 

00:18:16.667 --> 00:18:22.626
 "Islandık baba" demiş.  "E evladım ben sana demedim mi, insan çamurdan yaratılmıştır

00:18:22.667 --> 00:18:24.420
 suyla oynamaya pek gelmez.

00:18:24.834 --> 00:18:32.460
Topraktan yaratıldığı için pek oynamaya gelmez. Ne gafil adamlarsınız!

00:18:32.751 --> 00:18:38.751
Biz burada aşkullahtan, muhabbetullahtan bahsediyoruz, siz namazla niyazla uğraşıyorsunuz.

00:18:38.792 --> 00:18:43.840
Ben 25 yıl önce bir kılmıştım. Haydi bakalım siz de bir zaman gelir uslanırsınız belki.

00:18:43.830 --> 00:18:46.834
Kılın bakalım!" demiş. Yani adam 25 yıldır namaz kılmadığını da,

00:18:46.834 --> 00:18:49.543
namaza da karşı olduğunu itiraf etmiş. 

00:18:49.542 --> 00:18:55.542
 Tabii böyle bir durum, az çok İslâm kültürü almış olan herkesi infiâle sevkeder.  Neden? 

00:18:55.792 --> 00:18:58.959
Çünkü bizim dinimizin temel taşları farzlardır.

00:18:59.584 --> 00:19:04.168
Bu farzlar çiğnendiği zaman hiçbir yol güzel bir yol olmaz.

00:19:04.209 --> 00:19:08.418
Allah'ın emirleri tutulmadığı zaman, Allah'ın emirlerine aykırı hareket edildiği zaman

00:19:08.417 --> 00:19:09.834
 o yola doğru bir yol denmez.

00:19:10.334 --> 00:19:20.543
 Bu şeyin, pınarın kaynağından çıkmasından sonra aşağılarda karışması hatta lağımlarında

00:19:20.542 --> 00:19:23.460
 artık oraya akıtılması gibi bir durumdur.

00:19:23.459 --> 00:19:30.126
 Yani pınar yukarıda iyiydi ama aşağıda pis sularla, şeylerle karıştı içilmek,

00:19:30.125 --> 00:19:33.626
kullanılmak şöyle dursun belki mikroplu, zararlı bir hâle geldi.

00:19:33.959 --> 00:19:40.751
 Tabii bu durumdan ilk önce hakikî dindar insanlar rahatsız olmuştur

00:19:41.000 --> 00:19:45.830
ve bu gibi insanlarla gerçek mücadeleyi onlar vermişlerdir. 

00:19:45.420 --> 00:19:50.125
 Böylece şu gerçeği soru soranlara misallerle anlatmış oluyoruz.

00:19:50.830 --> 00:19:58.917
Evet, tasavvufun öncesi sonrası vardır, son devirlerde de bozulmuş şekilleri görülebiliyor.

00:19:59.420 --> 00:20:03.793
 Umumiyetle cahil toplumlarda, umumiyetle İslâmî eğitimin tam yapılmadığı,

00:20:04.250 --> 00:20:12.500
 mahalli kültürlerin kuvvetli olduğu kenar köşe yerlerde bunun böyle yerleştiğini görüyoruz.

00:20:12.501 --> 00:20:15.501
Bu işin yozlaşmasıdır, bozulmuş tarafıdır. 

00:20:15.834 --> 00:20:20.585
 Gelelim biz tasavvufun İslam'da olup olmadığına.

00:20:20.918 --> 00:20:26.168
Yani tasavvuf Kur'ân-ı Kerîm'de, Peygamber Efendimiz'in sünneti seniyesinde var mıdır yok mudur?

00:20:26.209 --> 00:20:28.835
  Neden bu soruyu soruyoruz kendi kendimize?

00:20:29.501 --> 00:20:41.835
 Çünkü bizim dinimizin iki kaynağı var; birisi Kur'ân-ı Kerîm, ikincisi Peygamber Efendimiz'in

00:20:43.626 --> 00:20:49.793
sünnet-i seniyyesi; sözleri, tavsiyeleri, hareketleri, takrîrâtı, vesairesi.

00:20:50.375 --> 00:20:56.584
 Tabii icmâ-ı ümmet ve kıyâs-ı fukahâ da var ama, edille-i şerîyyeden daha başkaları da var ama

00:20:56.959 --> 00:20:58.418
 ana temel bunlar. 

00:20:58.709 --> 00:21:05.376
"O halde bunlara göre tasavvuf var mı yok mu?" diye tabii bir soru ortaya atabiliriz. 

00:21:06.417 --> 00:21:16.959
 O zaman tabii ben kesin bir sonuç olarak size, Tasavvuf Kur'ân-ı Kerîm'de vardır,

00:21:18.420 --> 00:21:20.960
 Peygamber Efendimiz'in sünnet-i seniyyesinde vardır." [diyebilirim.]

00:21:21.209 --> 00:21:26.710
Hem o kadar vardır ki Peygamber Efendimiz'in hali mutasavvıfânedir.

00:21:27.542 --> 00:21:33.376
 Kur'ân-ı Kerîm'in işaret ettiği hayat tarzı tasavvufî hayattır.

00:21:34.501 --> 00:21:44.626
 Yani tasavvuf dinin uygulanmasıdır, nazariyatının tatbikata aksetmiş şeklidir,

00:21:44.959 --> 00:21:49.126
hayatın İslâmî bir tarzda yürütülmesi şeklidir

00:21:49.542 --> 00:21:54.834
 ve Allah'ın emirlerine uygun bir hayatı sürme şeklidir.

00:21:56.709 --> 00:21:58.792
Sonuç olarak bunu söylüyorum.

00:21:58.792 --> 00:22:04.751
 Bu sonucun hangi gerekçelere dayandığını detay olarak şimdi açıklayayım. 

00:22:05.417 --> 00:22:20.751
 Tasavvufta ne vardır? Bir, insanın nefsini eğitmesi, nefsini terbiye etme olayı vardır.

00:22:21.125 --> 00:22:25.792
 Bu Kur'ân-ı Kerîm'de Allah'ın emrettiği bir şeydir, hem de ilk sûrelerde.

00:22:25.959 --> 00:22:34.751
Yani Kur'ân-ı Kerîm'in Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'e ilk indiği zamanlardan

00:22:34.709 --> 00:22:36.251
 itibaren vardır.

00:22:37.830 --> 00:22:41.830
 Ve mesela; Bismillâhirrahmânirrahîm. 

00:22:40.792 --> 00:22:49.792
 Ve nefsin ve mâ sevvâhâ fe-elhemehâ fücûrahâ ve takvâhâ kad efleha men zekkâhâ

00:22:49.792 --> 00:22:52.459
ve kad hâbe men dessâhâ. 

00:22:53.830 --> 00:23:04.458
 Nefse ait âyeti kerîmeler zikreliyor, ve nefsin ve mâ sevvâhâ.

00:23:06.000 --> 00:23:10.167
Sonra bu nefse Allahu Teâlâ hazretlerinin ilhâmâtından,

00:23:10.334 --> 00:23:13.876
 fe-elhemehâ fücûrahâ ve takvâhâ bahsediliyor.

00:23:14.167 --> 00:23:21.250
Ondan sonra kad efleha men zekkâhâ. "Nefsini tezkiye eden felah bulmuştur."

00:23:21.417 --> 00:23:28.542
 Ve kad hâbe men dessâhâ. "Nefsini tezkiye etmeyen, kirli halde bırakan da felakete uğramıştır."

00:23:28.584 --> 00:23:32.876
 Hâib ve hâsir, zarar ve ziyanda kalmıştır diye buyuruluyor. 

00:23:34.959 --> 00:23:37.835
 A'lâ sûresinde;  Bismillâhirrahmânirrahîm. 

00:23:39.709 --> 00:23:43.840
Sebbihi's-mi rabbike'l-alellezî haleka fe-sevvâ.

00:23:43.125 --> 00:23:47.584
Vellezî kaddera fe-hedâ vellezî ahrace'l-mer'â fe-ce'alehû ğusâen

00:23:47.709 --> 00:23:54.335
 ahvâ senukri'uke fe-lâ tensâ illâ mâşâallahu innehû ya'lemü'l-cehra ve mâ yahfâ

00:23:54.334 --> 00:24:00.293
ve nüyessiruke lilyüsrâ fe-zekkir in nefe'ati'z-zikrâ seyezzekkeru men yahşâ

00:24:00.751 --> 00:24:04.502
ve yetecennebüha'l- eşkâ ellezî yasla'n-nâra'l-kübrâ sümme lâ

00:24:04.501 --> 00:24:06.835
 yemûtü fîhâ ve lâ yahyâ.

00:24:06.876 --> 00:24:12.251
Kad efleha men tezekkâ. Ve zekera's-me rabbihî fe-sallâ... 

00:24:13.292 --> 00:24:18.126
Burada da nefsini terbiye etmeye dair âyet-i kerîme zikrediliyor. 

00:24:19.584 --> 00:24:27.335
Ve Yusuf sûresinde buyuruluyor ki;  Bismillâhirrahmânirrahîm.

00:24:27.792 --> 00:24:35.420
 Ve mâ überriü nefsî inne'n-nefse le-emmâratün bi's-sûi illâ mâ rahime rabbî. 

00:24:35.167 --> 00:24:42.250
Âyet-i kerîme, nefsin insana kötülükler telkin ettiğini, vesveseler verdiğini,

00:24:42.792 --> 00:24:45.710
insanları kötü yollara çekmeye çalıştığını;

00:24:46.751 --> 00:24:51.168
 Allah'ın koruduğu kimselerin bu kötü telkinlerin tesirinden

00:24:51.125 --> 00:24:54.334
 kendisini sıyırıp kurtarabileceğini anlatıyor. 

00:24:54.501 --> 00:25:01.751
 Demek ki âyet-i kerîmelerde insanoğlunda nefis denilen bir varlığın olduğu belirtiliyor.

00:25:01.792 --> 00:25:09.626
Bu nefsin insana kötü şeyler telkin edeceği, kötü duygular vereceği ki

00:25:09.584 --> 00:25:19.850
buna hevâ-i nefs diyoruz, yani nefsin hevesleri, arzuları, istekleri, hırsları, tamahları...

00:25:19.792 --> 00:25:25.543
Bunlardan kurtulmak gerektiği; kurtulanın ancak, nefsini yenebilenin gerçek insan olacağı;

00:25:25.626 --> 00:25:30.293
 kurtulamayanın da dünya ve âhirette çok büyük zararlara uğrayacağı bildiriliyor. 

00:25:30.417 --> 00:25:33.959
Demek ki nefis terbiyesi var ve elbette olmalı.

00:25:33.959 --> 00:25:41.793
Bugünkü modern anlayışa göre de bir insanın mutlaka bir terbiyeden geçirilmesi gerektiği

00:25:41.792 --> 00:25:48.751
gün gibi aşikârdır ve milletlerin yaptıkları masrafların en büyüğü bu tarafadır.

00:25:48.959 --> 00:25:57.168
Yani bu üniversiteler, bu okullar milyarlarla ancak kurulabiliyor ve bir [kişiye,] sizden birinizin,

00:25:57.167 --> 00:26:02.668
 yani yetişmiş bir kimse olarak üniversiteden mezun olduğu zaman

00:26:03.918 --> 00:26:08.850
kendisine yapılan masraflar milyarları buluyor.

00:26:08.459 --> 00:26:13.709
 Tek bir insana! Bir insanın yetişmesi için harcanan masraflar şahıslara bölündüğü,

00:26:13.751 --> 00:26:20.751
 maliyeti çıkartıldığı zaman bir insanın milyarlara yetiştiği, milyarlar sarfederek yetiştiği anlaşılıyor.

00:26:21.167 --> 00:26:26.100
Demek ki [terbiye] önemli bir şey, yani hayatın vazgeçilmez bir faaliyeti

00:26:26.417 --> 00:26:31.751
ve terbiye edilmiş insanlar faydalı oluyor, terbiye edilmemiş insanlar topluma zararlı oluyor. 

00:26:32.417 --> 00:26:36.751
 Yine meseleyi biraz sohbet havasına çekerek, akademiklikten kurtarıp

00:26:37.209 --> 00:26:42.459
biraz daha böyle uyutmayan bir hâle getirmek için olaylar anlatmak istiyorum. 

00:26:42.792 --> 00:26:48.840
 Bizim Ankara'daki bir süper mühendis kardeşimizin, dâhî yani,

00:26:48.292 --> 00:26:54.210
 çok zeki bir kardeşimizin, herhalde babasından anasından geçmiş,

00:26:54.417 --> 00:27:02.459
çoğuğu Amerika'da okula devam ediyor ve sınıfın prezidenti yani sınıf başkanı;

00:27:02.459 --> 00:27:09.668
çalışkanlığı ve aklıyla, zekasıyla prezident, sınıf başkanı seçilmiş

00:27:10.375 --> 00:27:13.100
 ve belli günlerde kiliseye götürüyorlar.

00:27:13.292 --> 00:27:16.168
 Belli günlerin sabahlarında çocukları kiliseye götürüyorlar.

00:27:16.209 --> 00:27:21.543
 Bizim dâhî mühendis de, süper mühendis kardeşimiz de çok mutaassıp bir müslüman.

00:27:22.375 --> 00:27:25.709
Almanya'da bulunmuş, Amerika'da bulunmuş, bilmediği şey yok maşaallah.

00:27:29.250 --> 00:27:35.584
 Derhal kızına demiş ki, "Kiliseye gitmeyeceksin!" Kız da gitmemiş.

00:27:36.167 --> 00:27:39.501
 "Babam müsaade etmiyor ben kiliseye gidemem." demiş okulda. 

00:27:39.626 --> 00:27:44.100
 Derhal beni çağırdılar, diyor.  Beyefendi buyurun, gelin bakalım.

00:27:44.417 --> 00:27:49.667
 Siz çocuğunuzu kiliseye niçin göndermediniz, niye müsaade etmediniz?

00:27:51.250 --> 00:27:56.876
O da diyor ki; "Göndermem, çünkü siz orada Hıristiyanlığı öğretiyorsunuz ben müslümanım.

00:27:56.876 --> 00:28:00.251
 Benim inancıma uygun değil."  "Oh, sorry! Özür dileriz.

00:28:00.375 --> 00:28:06.375
Biz bunun böyle olduğunu bilmiyorduk. Biz de sandık ki siz dine karşısınız da onun için

00:28:06.417 --> 00:28:08.626
 çocuğunuzu kiliseye göndermiyorsunuz.

00:28:09.000 --> 00:28:10.501
Bunun böyle olduğunu bilmiyorduk.

00:28:10.501 --> 00:28:16.918
O halde bizim okul olarak size, sizin çocuğunuza İslâm'ı öğreten bir hoca bulmak görevimiz.

00:28:17.830 --> 00:28:24.834
 Bizim size sizin dininizi öğretecek bir din görevlisi bulmak görevimiz, özür dileriz.

00:28:25.167 --> 00:28:31.292
 Biz sandık ki siz dine karşısınız. Ve biz toplum olarak şu kararı vermiş bulunuyoruz ki,

00:28:31.542 --> 00:28:41.430
 yani dinî eğitim ilkokulda, vicdan eğitimi, kalp eğitimi, bilgi vermekten çok daha önde gelir.

00:28:41.667 --> 00:28:46.876
 Biz çocuklara ilkokulda bu eğitimi verebilirsek, sevmeyi öğretebilirsek,

00:28:47.209 --> 00:28:50.835
 dinî duyguları, mâneviyat duygularını öğretebilirsek bu çocuk faydalı oluyor.

00:28:51.250 --> 00:28:56.126
İlkokulda bunu kaçırdık mı, büluğ çağına erdikten sonra toparlayamıyoruz

00:28:56.125 --> 00:29:01.959
 ve bu eğitimi almamış olan çocuklar anarşist oluyor, topluma zararlı oluyor.

00:29:02.542 --> 00:29:06.209
 Biz onun için sizi çağırmıştık." demiş ve hakikaten bir hoca bulmuşlar,

00:29:06.209 --> 00:29:08.292
 İslâm'ı öğreten bir hoca bulmuşlar. 

00:29:08.417 --> 00:29:12.100
 Biliyorsunuz Amerikalıların bu gibi şeyleri [vardır.] Yani [Amerikalılar] dindardır,

00:29:12.830 --> 00:29:18.292
Almanlar da öyle, yani dine önem vermişler, kendi dinlerine önem vermişler.

00:29:18.667 --> 00:29:22.501
 Ben Amerika'da, Avustralya'da birçok yerde bunu çok net olarak gördüm.

00:29:22.792 --> 00:29:28.251
Fevkalâde dinî yaşantıları kuvvetli insanlar diye not verdim ben kendilerine.

00:29:28.250 --> 00:29:35.168
Yani bizlerden hatta belki şuraya giren, şurada beni dinleyen dindar kardeşlerimden

00:29:35.292 --> 00:29:38.584
 dinî aktiviteleri dozaj bakımından daha fazladır.

00:29:39.417 --> 00:29:44.751
 O kadar!.. Haftada bir kiliseye giderler, haftada birkaç akşam toplantılar yaparlar.

00:29:45.501 --> 00:29:49.793
 Papazlarıyla sıkı temas halindedirler vesaire vesaire filan. 

00:29:50.792 --> 00:29:57.584
Şimdi bu eğitimin Kur'ân-ı Kerîm'de olduğunu; akla, ilme, mantığa da

00:29:57.584 --> 00:29:59.335
uygun olduğunu söylemiş oluyoruz. 

00:29:59.542 --> 00:30:05.876
Nefsin eğitimi, iradenin terbiyesi, bu bir. Sonra ahlakın kazandırılması, [bu iki]. 

00:30:06.292 --> 00:30:11.584
 Biliyorsunuz eğitim müesseselerinin, öğretim müesseselerinin iki amacı vardır.

00:30:11.959 --> 00:30:18.460
 Birisi tâlim, birisi terbiye. Modern tâbirle birisi öğretim birisi eğitim.

00:30:18.834 --> 00:30:24.793
Öğretmek bilgi vermektir, yeterli değil. Öğretmenin arkasından eğitmenin de gelmesi lazım.

00:30:24.792 --> 00:30:29.501
 Yani yetiştirme, terbiye etme meselesinin de olması lazım.

00:30:30.000 --> 00:30:35.876
Bu da bir takım güzel vasıfların onlara kazandırılmasıyla oluyor. 

00:30:36.501 --> 00:30:41.710
 Kur'ân-ı Kerîm'in âyet-i kerîmeleri, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in

00:30:41.834 --> 00:30:49.752
 hadîs-i şerîfleri incelenirse, ahlâk konusunda da pek çok âyet-i kerîme söyleyebiliriz,

00:30:50.420 --> 00:30:51.417
 çok misaller vardır.

00:30:52.000 --> 00:30:58.876
Pek çok hadîs-i şerîf söyleyebiliriz ve her şeyin aslının, esasının ahlâk olduğu anlaşılıyor.

00:30:58.876 --> 00:31:03.585
Bunun için [detayları] sıkıntı olmasın diye atlayarak geçiyorum. 

00:31:04.125 --> 00:31:06.208
 Sonra tasavvufta zikir vardır, [bu da üç.] 

00:31:08.334 --> 00:31:14.960
 Kur'ân-ı Kerîm'de zikir vardır, hadîs-i şerîfte zikir vardır, hem de çok kuvvetli bir tarzda vardır

00:31:15.167 --> 00:31:19.376
 ve şu salondaki kardeşlerimizin yapmadığı kadar fazla miktarda vardır.

00:31:19.626 --> 00:31:27.127
Yani bazıları belki yapıyordur da onların yapmadığı ölçüde kuvvetli çok miktarda vardır.

00:31:27.292 --> 00:31:29.168
Birkaç tane de misâli zikredeyim. 

00:31:30.167 --> 00:31:36.167
 Yâ eyyühellezîne âmenü'z-kürullâhe zikran kesîrâ ve sebbihûhü bükraten ve esîlâ.

00:31:36.918 --> 00:31:42.585
 "Ey iman edenler! Allahu Teâlâ hazretlerini çok zikir ile zikreyleyiniz.

00:31:43.459 --> 00:31:48.709
Ve sabah akşam onu tesbih ederek vakitlerinizi değerlendiriniz." 

00:31:48.834 --> 00:31:54.335
Ve'z-küri's-me rabbike bükraten ve esîlâ. "Sabah akşam Rabbinin adını zikreyle." 

00:31:55.250 --> 00:31:59.876
Başka bir âyet-i kerîme. Ve'z-zâkirînellâhe kesîran ve'z-zâkirât. 

00:32:00.125 --> 00:32:13.584
 Demek ki zikir var, nefsin terbiyesi var, Allah'ı bilmek ve tanımak ile ilgili emirler var. 

00:32:14.209 --> 00:32:18.334
 Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in hayatına

00:32:19.000 --> 00:32:22.584
 ve sahabe-i kirâmın hayatına bakacak olursak onların hayatlarının da

00:32:22.584 --> 00:32:28.251
 tamamen mutasavvıfâne kelimesiyle anlatabileceğimiz bir hayat olduğunu görürüz.

00:32:29.125 --> 00:32:35.840
Tasavvufla ilgili bizim fakültemizden talebemiz ve sonrada mesai arkadaşımız olan

00:32:35.830 --> 00:32:39.834
Süleyman Ateş'in bir kitabı vardır. O bir bölüm ayırmış orada güzel açıklıyor.

00:32:39.959 --> 00:32:48.168
 Yani Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in mutasavvıfâne hayatını çok güzel,

00:32:48.792 --> 00:32:51.251
sayfalar halinde çok güzel tasvir eylemiş.

00:32:51.542 --> 00:32:54.542
Onu da geçiyorum yani uzun detayı.

00:32:54.667 --> 00:33:00.420
 Zaten itiraz edilemeyecek kadar kuvvetli olan konularda delil vermeyi lüzumsuz görüyorum.

00:33:00.420 --> 00:33:03.834
 İki kere iki dört ettiğine göre ispata çalışmaya lüzum yok. 

00:33:03.834 --> 00:33:08.793
 Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz mutasavvıfâne bir hayat geçirmiştir.

00:33:08.959 --> 00:33:16.501
 Daha doğrusu meseleyi şöyle de anlatabiliriz. Mutasavvıf dediğimiz insanlar,

00:33:16.792 --> 00:33:21.959
 amaçları Peygamber Efendimiz'in hali ile hallenmek olduğu için,

00:33:22.250 --> 00:33:27.834
aynen o hali uyguladıklarından mutasavvıf dediğimiz insanlar ile Peygamber Efendimiz'in hayatı

00:33:27.834 --> 00:33:30.626
 arasında bir benzerlik, özdeşlik görüyoruz.

00:33:31.167 --> 00:33:36.376
 Yani Peygamber Efendimiz elbette daha sonraki asırlardaki mutasavvıflardan etkilenmiş değil de

00:33:36.459 --> 00:33:40.960
 daha sonraki asırlardaki mutasavvıflar elbet Peygamber Efendimiz'den etkilenmiştir.

00:33:41.125 --> 00:33:47.208
 Ama yani daha sonraki asırların mutasavvıflarının hayatını incelediğimizde

00:33:47.375 --> 00:33:49.750
 çıkan manzarayı hadîs-i şerîflerde,

00:33:49.918 --> 00:33:56.430
 Peygamber Efendimiz'in hayatını anlatan eserlerdeki, siyer kitaplarındaki manzarayla özdeş

00:33:56.125 --> 00:33:57.500
 ve aynı olarak görüyoruz.

00:33:57.834 --> 00:34:03.460
Demek ki Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in hayatı mutasavvıfâne imiş. 

00:34:04.000 --> 00:34:13.420
 Şimdi, size tavsiye etmeyi düşünüyorum yani yapmıyorsanız

00:34:13.420 --> 00:34:16.459
 mutlaka buna bir vakit ayırmanızı rica edeceğim. 

00:34:17.167 --> 00:34:22.959
 İslâm'ı en iyi anlamak için [ne yapmak lazım?] Biliyorsunuz İslâm hakkında çeşitli yorumlar,

00:34:22.959 --> 00:34:24.835
çeşitli cereyanlar olabiliyor.

00:34:26.167 --> 00:34:30.167
Bunların bir kısmı duyuyorsunuz ve bunlarla ilgili sorular da bize zaman zaman geliyor.

00:34:30.501 --> 00:34:32.850
 İslâm'ı en iyi anlamak için

00:34:32.459 --> 00:34:39.751
 Kur'ân-ı Kerîm bilgimizi, tefsir kitaplarını okuyarak, arttırmamız lazım, bu bir. 

00:34:40.830 --> 00:34:46.667
 Muhterem kardeşlerim! Mealle olmaz, yani meal son derece tehlikeli olur.

00:34:47.459 --> 00:34:54.751
 Çünkü Kur'ân-ı Kerîm'in ihtiva ettiği mânaları meal taşıyamaz.

00:34:56.125 --> 00:34:58.834
Bu küçük terazi o kadar ağır yükü çekemez.

00:34:59.420 --> 00:35:05.840
 Onun için Kur'ân-ı Kerîm'in âyetleri en mufassal şekilde anlatılan kaynaklardan öğrenilmelidir,

00:35:05.375 --> 00:35:08.500
en muhtasar şekilde anlatılırsa anlaşılmaz.

00:35:10.167 --> 00:35:14.209
Yani anlatmak için geniş bilgi vermek lazım ve bilimsel araştırmada da

00:35:14.209 --> 00:35:17.209
 esas bütün detayı tespit etmektir.

00:35:17.375 --> 00:35:20.251
Yani bir üniversite çatısı altında bunu belki söylemeye lüzum yok ama

00:35:20.584 --> 00:35:26.543
bir kimse bir konuyu araştırma yapacaksa ilk adımları o konu hakkında bütün detayı toplamaktır.

00:35:27.000 --> 00:35:32.459
 Bütün malzemeyi toplar; malzemeyi toplamak, malzemeyi sınıflandırmak vesaire filan gibi

00:35:32.417 --> 00:35:36.335
safhalardan geçtikten sonra bilimsel araştırma ortaya koyar. 

00:35:36.667 --> 00:35:42.376
 O halde Kur'ân-ı Kerîm'i öğrenmek istiyorsak lütfen mealle yetinmeyin.

00:35:43.334 --> 00:35:46.960
 Meal hiçbirşeyi anlatmaz. Sonra meali yapan da sizin gibi bir insandır,

00:35:46.959 --> 00:35:51.585
 30 tane mânadan bir tanesini seçmiştir belki de en olmadığını seçmiştir.

00:35:53.250 --> 00:35:58.459
 Yani bir sürü mâna var, size 29 tanesini söyleyemiyor bir seçme yapmış. 

00:35:58.459 --> 00:36:01.377
Güveniyor musunuz onun seçmesine?  Güvenemezsiniz.

00:36:02.830 --> 00:36:08.917
Onun için detaylı kitaptan Kur'ân-ı Kerîm'i öğreneceksiniz. Ayrıca benim tavsiye ettiğim size,

00:36:09.125 --> 00:36:12.792
 Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in sünnet-i seniyyesini,

00:36:12.792 --> 00:36:16.751
 hadîs-i şerîflerini çok okuyacaksınız ve o kültürü almaya çalışacaksınız. 

00:36:17.292 --> 00:36:24.840
Benim tespit ettiğim husus şudur: Mesela Pakistanlı bir insanla karşılaşıyoruz, tamamen uyuşuyoruz.

00:36:24.584 --> 00:36:28.430
Avustralyalı bir müslümanla karşılaşıyoruz tamamen uyuşabiliyoruz.

00:36:28.751 --> 00:36:34.543
İngiliz müslüman olmuş bir kimseyle, Amerikalı bir kimseyle karşılaşıyoruz tamamen uyuşuyoruz.

00:36:34.834 --> 00:36:39.585
Mesela Ömer Faruk Abdullah, Amerikalı bir profesör.

00:36:40.542 --> 00:36:43.667
 Harem-i Şerîf'te, ben bunu Karadenizli bir kardeşimiz sandım.

00:36:44.125 --> 00:36:51.250
Sakal bırakmış; tipi, tavrı, hali, şekli tamamen [Karadenizli.]  Dedim, nerelisiniz? 

00:36:51.626 --> 00:36:55.293
 Dediler, bu Türkçe bilmez, Amerikalıdır. Sonradan tanıştık. 

00:36:56.334 --> 00:36:59.126
 Yani bir bilimsel soru olarak, bu dünyanın muhtelif yerlerinde olan

00:36:59.125 --> 00:37:01.709
 insanları biribirine benzeştiren nedir? 

00:37:02.542 --> 00:37:08.625
 Bunları biribirleriyle aynı kılan sünnet-i seniyye kültürüdür.

00:37:10.000 --> 00:37:14.792
 Sünnet-i seniyye yani Peygamber Efendimiz'in hadîs-i şerîfleri insanları aynı duruma getiriyor,

00:37:14.918 --> 00:37:18.752
birleştiriyor, bir İslâm toplumu meydana getiriyor.

00:37:18.751 --> 00:37:23.710
 Bir İslâm ümmeti, Ümmet-i Muhammed'i meydana getiren sünnet-i Muhammedî'dir,

00:37:24.420 --> 00:37:25.420
 sünnet-i Muhammediyyedir.

00:37:25.420 --> 00:37:29.793
 Onun için sünnet-i seniyyeyi son derece dikkatli bir şekilde öğreneceksiniz. 

00:37:30.292 --> 00:37:34.542
 Yani bir şahsı tanımak istiyorsanız onun hayatı hakkındaki tespitleri öğrenmeden

00:37:34.542 --> 00:37:36.100
 tanımak mümkün olur mu? 

00:37:36.876 --> 00:37:39.752
Mümkün değil. O halde bilimsel düşüneceğiz

00:37:39.834 --> 00:37:44.293
 ve Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem'in hayatını öğreneceğiz. İkinci kademe bu. 

00:37:44.292 --> 00:37:48.251
 Bu ikisinde ittifak ediyoruz ve hakikaten de Kur'ân-ı Kerîm'i öğrenmeye çalışıyoruz,

00:37:48.375 --> 00:37:51.126
 çalışıyorsunuzdur, hüsn ü zan ediyorum.

00:37:51.417 --> 00:37:55.840
Ve Peygamber Efendimiz'in hadîs-i şerîflerini okuyorsunuzdur inşaallah.

00:37:55.292 --> 00:37:58.876
 Okumuyorsanız okuyun.  Benim söyleyeceğim asıl üçüncü.

00:37:59.459 --> 00:38:05.293
Sahabe-i kirâmın hayatını okuyun! Sahabe-i kirâmın hayatını okuyun

00:38:05.250 --> 00:38:12.792
 çünkü İslâm'ı sahâbe-i kirâm kadar iyi anlayabilecek kimi düşünebilirsiniz? 

00:38:13.542 --> 00:38:20.501
 Peygamber Efendimiz'i görmüş, Kur'ân-ı Kerîm'in inişine şahit olmuş, hayatı beraber yaşamışlar.

00:38:21.501 --> 00:38:24.168
Yani bu insanlardan daha güzel İslâm'ı yorumlayabilen

00:38:24.125 --> 00:38:26.792
 ve hayatına sindirebilen insan düşünülebilir mi? 

00:38:26.834 --> 00:38:31.840
 Onun için büyüklerimiz demişlerdir ki sahâbe-i kirâmın mertebesi

00:38:31.420 --> 00:38:36.100
 İslâm ümmeti içinde en yüksek mertebedir. Zaten hadîs-i şerîfte de öyle buyuruluyor; 

00:38:36.830 --> 00:38:42.458
 Hayru'l-kurûni karnî sümmellezîne yelûnehüm sümmellezîne yelûnehüm.

00:38:42.584 --> 00:38:47.709
 "En hayırlı devre benim devremdir, asrı saadetimdir, benim bulunduğum zamandır.

00:38:47.792 --> 00:38:52.420
 Ondan sonra gelen nesildir. Sonra ondan sonra gelen nesildir."

00:38:52.334 --> 00:38:57.334
 Yani ashabtır, tabiindir, tebe-i tâbiîndir diye isimlendirmişler.

00:38:57.667 --> 00:39:04.100
Şimdi bu İslâm'ı en iyi tanımak şansına sahip insanların hayatlarını okursanız, okursak

00:39:04.420 --> 00:39:08.292
ve anlatırsak İslâm'ı en iyi anlama şansına sahip olabiliriz. 

00:39:08.876 --> 00:39:13.430
 Değerli gençler!  Biz şimdi yirminci yüzyılda İslâm'a bakarken,

00:39:13.834 --> 00:39:19.126
İslâmî olaylara bakarken şaşırabiliriz. Çünkü başka kültürlerin etkisi altında yetişmişiz,

00:39:19.834 --> 00:39:22.335
bizim bakışımız uzaktan bir bakış.

00:39:22.459 --> 00:39:25.335
Biz ilkönce bir takım değerler kazanmışız.

00:39:25.542 --> 00:39:28.917
Bu değerlere göre zaten yaşıyoruz, bir muktesebatımız var,

00:39:29.250 --> 00:39:31.500
 bu muktesebatımızla İslâm'a bakıyoruz.

00:39:31.918 --> 00:39:36.210
 Böyle bir muktesebatla İslâm'a bakan ile İslâm'ın içinde yoğrulup

00:39:36.209 --> 00:39:38.960
 İslamla beraber var olmuş bir nesil aynı olmaz.

00:39:39.834 --> 00:39:49.168
 O bakımdan sahabe-i kirâmın hayatını öğrenmek ve ondan ibretler almak zorundasınız. 

00:39:50.000 --> 00:39:54.250
 Bu çok önemli ve çok da pedegojik bakımdan tatlı bir şeydir.

00:39:54.292 --> 00:39:58.793
 Çünkü biliyorsunuz soyut kavramları kavramak zordur.

00:39:59.250 --> 00:40:02.584
Soyuttur çünkü soyulmuştur, mücerrettir, kavramak zor olur.

00:40:02.584 --> 00:40:07.850
Somut şeyleri anlamak kolaydır.  Bir bardak nedir, nasıldır? dediğiniz zaman;

00:40:08.542 --> 00:40:13.168
Efendim işte çapları değişebilir, yuvarlak olur, altı biraz daha dar olur,

00:40:13.167 --> 00:40:17.126
 üstü biraz daha geniş olur, bazısı şeffaf olur, bilmem ne bilmem ne filan...

00:40:17.125 --> 00:40:19.876
 hiç görmemiş bir insana anlatacağım diye göbeğiniz çatlar.

00:40:20.209 --> 00:40:25.418
 Ama "İşte bu bir bardaktır." dediğiniz zaman şöyle evirip çevirirsiniz,

00:40:25.584 --> 00:40:27.751
bu bardaktır kolayca anlatılır. 

00:40:27.751 --> 00:40:34.168
 Demek ki somut, müşahhas şeyleri anlamak kolaydır;

00:40:34.334 --> 00:40:40.100
soyut, mücerret şeyleri anlamak zordur, yüksek zekâ, derin kültür ister.

00:40:40.375 --> 00:40:44.167
 O halde şeyleri somut şeylerle anlatmaya çalışmak lazım.

00:40:44.292 --> 00:40:45.793
 Bu Kur'an'ın metodudur aynı zamanda.

00:40:46.250 --> 00:40:52.420
 Kur'ân-ı Kerîm bize bazı şeyleri anlatırken somut misaller verir yani elle tutulur misaller verir,

00:40:53.830 --> 00:41:00.709
o misallerden anlarız. Ve işin arkasındaki, perdenin arkasındaki derin duyguları oradan yakalarız. 

00:41:01.000 --> 00:41:04.334
 Şimdi kardeşimizin okuduğu âyet-i kerîmeler mesela.

00:41:04.542 --> 00:41:12.334
 Nûr sûresinin âyet-i kerîmeleri. Orada bir insanın tarifi yapılıyor; 

00:41:12.584 --> 00:41:16.376
 Ricâlün. "O insanlar ki..."

00:41:17.709 --> 00:41:25.460
Bu insanlar daha önceki âyet-i kerîmede anlatılan mescidleri ibadet ederek değerlendiren insanlar. 

00:41:25.584 --> 00:41:33.793
 Daha önceki âyet-i kerîmede buyuruluyor ki;  Bismillâhirrahmânirrahîm. 

00:41:33.792 --> 00:41:40.334
 Allâhu nûru's-semâvâti ve'l-ardı meselü nûrihî ke-mişkâtin fîhâ misbâhun elmüsbâhu

00:41:40.334 --> 00:41:45.918
fî zücâcetin ezzücâcetü ke-ennehâ kevkebün dürriyyün yûkadü min şeceratin

00:41:45.918 --> 00:41:51.460
 mübâraketin zeytûnetin lâ şakiyyetin ve lâ ğarbiyyetin yekâdü zeytühâ yudîü

00:41:51.501 --> 00:41:57.850
 ve lev lem temseshü nârun nûrun alâ nûrin yehdillâhu li-nûrihî men yeşâü

00:41:57.830 --> 00:42:03.834
ve yadribullâhu'l-emsâle li'n-nâsi vallâhu bi-külli şey'in alîm fî büyûtin ezinellahu

00:42:03.834 --> 00:42:10.430
en türfe'a ve yüzkere fîhe's-mühû yüsebbihu lehû fîhâ bi'l-ğuduvvi ve'l-âsâl. 

00:42:10.459 --> 00:42:14.100
 Yani "Öyle evler ki yani mescitler..." Fî büyûtin.

00:42:14.000 --> 00:42:18.830
 "O mescitlerde ki" Ezinellahu en türfe'a.

00:42:18.830 --> 00:42:21.458
 "Bina edilmesine, yükseltilmesine Allah müsaade buyurmuştur."

00:42:21.459 --> 00:42:26.709
Benim için ibadethane yapılsın müsaade edilmiştir, Allah'ın izniyledir.

00:42:27.125 --> 00:42:33.208
 Ve yüzkere fîhe's-mühû. "İçinde Allah'ın ismi anılır, namaz kılınır, hutbe okunur, vaaz verilir,

00:42:33.167 --> 00:42:35.751
 Kur'an öğrenilir, hadîs-i şerîf öğrenilir."

00:42:35.959 --> 00:42:42.918
 Yüsebbihu lehû fîhâ. "Onun içinde Allah'ı tesbih eder." Bi'l-ğuduvvi ve'l-âsâl.

00:42:42.918 --> 00:42:46.252
"Sabahları, akşamları Allah'a ibadet ederler." Ricâlün.

00:42:46.584 --> 00:42:54.251
"Bir takım insanlar." Yani bu okumaya başladığı âyet-i kerîmeler yukarıdaki şeye [âyetlere] bağlı. 

00:42:54.334 --> 00:42:59.459
 Ricâlün. "O mescitlerdeki, o ibadet eden insanlar ki..."

00:42:59.834 --> 00:43:06.460
Lâ tülhîhim ticâretün ve lâ bey'un an zikrillâh. "Allah'ı zikretmekten,

00:43:06.751 --> 00:43:11.430
 bu mübarek insanları ticaret ve alışveriş alıkoyamamış."

00:43:12.420 --> 00:43:15.793
Yani ticaretine dalıp, alışverişe dalıpta ibadeti unutmamışlar.

00:43:16.375 --> 00:43:21.792
Methediyor Allah! O ibadet ehlini, o camilerdeki ibadet ehlini methediyor.

00:43:22.417 --> 00:43:25.709
 Alışverişin, ticaretin Allah'a ibadet etmekten,

00:43:25.834 --> 00:43:29.793
 Allah'ı zikretmekten alıkoymadığı insanlar diye methediyor. 

00:43:30.834 --> 00:43:33.876
 Başka âyet-i kerîmelerde misaller vardır. Mesela; 

00:43:33.918 --> 00:43:38.710
 Yâ eyyühellezîne âmenû hel edüllüküm alâ ticâretin tüncîküm min azâbin elîmin.

00:43:39.830 --> 00:43:44.542
"Sizin elim bir azaptan kurtaracak bir alışveriş size öğreteyim mi? Bu da bir müşahhas misaldir.

00:43:45.459 --> 00:43:51.430
İşte bu müşahhas misalleri öğrenmek için sahabe hayatını okuyun diyoruz, tavsiye ediyoruz.

00:43:51.167 --> 00:43:55.334
Ve biz de mecmuamızın ekleri olarak hanım sahabeler,

00:43:56.918 --> 00:44:01.127
erkek sahabeden bazılarının hayatlarına dair kitaplar, kalın kitaplar,

00:44:01.167 --> 00:44:06.126
 böyle böyle kitaplar neşrettik, kardeşlerimiz okusunlar da istifade etsinler diye. 

00:44:06.209 --> 00:44:11.835
 Bunun arkasından da dördüncü tabaka, dini çok iyi anlamış alimler vardır.

00:44:12.830 --> 00:44:15.709
O alimlerin de hayatını okumak lazım ama büyük alimlerin.

00:44:16.167 --> 00:44:19.751
 Batılı bir müslüman olmuş profesör öyle diyor; 

00:44:20.420 --> 00:44:27.709
 "Siz İslâm ümmeti çok büyük alimler yetiştirmişsiniz. Bunları lütfen okuyun.

00:44:27.709 --> 00:44:31.918
 Ben de son günlerde İmam Şâtibî'yi okuyorum." diyor bir kitabında.

00:44:32.709 --> 00:44:39.585
Yani büyük şahısları okumak, insana büyük şeyleri öğrenmeye bir kapıdır, vesiledir;

00:44:39.584 --> 00:44:41.850
 büyük şeyleri öğrenmeye götürür.

00:44:41.209 --> 00:44:47.430
 Sıradan insanlardan bir şey olmaz. Sıradan insanlar gibi hareket eden sıradan bir kimse olur.

00:44:47.420 --> 00:44:52.834
Ama büyükleri öğrenmekte fayda var; hayatını nasıl geçirmiş, nasıl çalışmış, neler yapmış,

00:44:52.959 --> 00:44:54.710
 fikirleri nedir, tecrübeleri nedir? 

00:44:54.709 --> 00:44:57.430
Onun için onların da hayatını okuyun.

00:44:57.334 --> 00:45:01.376
Bunların hayatlarını okuduğunuz zaman göreceksiniz ki yani ben biraz okumuş

00:45:01.459 --> 00:45:03.709
 bir kardeşiniz olarak size kopya vereyim.

00:45:03.709 --> 00:45:07.627
 Hem soruyu sorup hem de biraz açıklama olsun diye söyleyeyim.

00:45:07.918 --> 00:45:10.502
İşte onların hayatıdır tasavvuf.

00:45:11.292 --> 00:45:18.751
Peygamber Efendimiz'in ashabının ve evliyaullahın, alimlerin, fâzılların, kâmillerin hayatıdır...

00:45:19.459 --> 00:45:20.834
Tasavvuf budur. 

00:45:20.876 --> 00:45:26.210
 Tabii bunun dışında başka çeşit tasavvuflar vardır ama bozulmuş şekilleridir,

00:45:26.250 --> 00:45:27.417
bu bizi enterese etmiyor.

00:45:27.626 --> 00:45:32.668
 Bize namazın doğru kılış şekli önemli geliyor. Biz ilmihal kitaplarından,

00:45:32.626 --> 00:45:39.335
"Namaz nasıl kılınmalıdır?" diye onu öğreniyoruz, "Namazı herkes nasıl kılıyor?" diye bakmıyoruz ki.

00:45:39.667 --> 00:45:47.126
Yani bozuk kılan bozuk kılıyorsa, eh o onun hatasıdır, biz onunla ilgilenmiyoruz.

00:45:47.125 --> 00:45:50.834
Bozulanla ilgilenmiyoruz olması gerekeni öğrenmeye çalışıyoruz. 

00:45:50.918 --> 00:45:54.752
Onun için siz de bozulanla ilgilenmeyin.

00:45:55.167 --> 00:46:03.876
Zaten hayatımız o kadar kıymetlidir ki negatifleri öğrenmekle harcanacak zamanımız yoktur.

00:46:04.667 --> 00:46:09.459
 Pozitifleri öğrenmekle bile her şeyi öğrenmeye vaktiniz yetmeyecektir.

00:46:09.459 --> 00:46:13.168
Onun için mutlaka seçme yapmalısınız ve en güzellerini seçin.

00:46:13.876 --> 00:46:17.710
 Önünüzde bir kasa güzel meyve var; yarısı çürük, yarısı ham,

00:46:18.420 --> 00:46:21.584
bazısı olgun ve siz de ondan bir tane alıp gideceksiniz. 

00:46:22.250 --> 00:46:28.292
 Hangisini alırsınız?  En olgunu, en güzelini, en irisini, en tatlanmışını alırsınız geçer gidersiniz.

00:46:28.667 --> 00:46:33.585
 Onun için, "Seversen bir güzel sev çekme çirkin derdini." diyor

00:46:33.584 --> 00:46:35.335
 bir Anadolu türküsü.

00:46:35.375 --> 00:46:39.625
 En güzelleri alırsınız, en güzellerden istifade edersiniz.

00:46:40.000 --> 00:46:45.420
 En güzel bilgileri kazanırsınız uygularsınız, hayatınız olağanüstü bir hayat olur.

00:46:45.584 --> 00:46:52.335
 Tasavvuf budur.  Tasavvuf çok çeşitli şekillerde tarif edilmiştir.

00:46:52.375 --> 00:46:59.420
 Ben bir manzara çizdim, bir başkası bir başka manzara çizebilir çünkü çok renkli bir manzaradır.

00:46:59.420 --> 00:47:04.167
Hangi yönünden baksanız o tarafından güzel bir tablo ortaya çıkar.

00:47:04.626 --> 00:47:14.377
Tasavvufun yüzlerce tarifi yapılmıştır. Olsun. Tarifin çokluğu konun genişliğinden kaynaklanıyor ama

00:47:14.375 --> 00:47:18.334
 hepsini benim söylediğim iki üç noktaya toplamak mümkündür.

00:47:18.459 --> 00:47:21.126
Mesela büyüklerden bir tanesi tasavvufu şöyle tarif etmiş; 

00:47:21.209 --> 00:47:31.668
 Tasavvuf yâr olup, bâr olmamaktır.  Gül-i gülzâr olup, hâr olmamaktır. 

00:47:33.250 --> 00:47:39.792
 Güzel bir tariftir, kısa bir tariftir ve müşahhas yani somut bir manzara çizerek

00:47:39.792 --> 00:47:43.100
bize gerçeği anlatan, hatırda kalacak bir tariftir. 

00:47:42.959 --> 00:47:51.501
Tasavvuf yâr olup bâr olmamaktır. Yani tasavvuf dost olmaktır, arkadaş olmaktır ama

00:47:51.501 --> 00:47:59.793
 yük olmamaktır; onun bunun sırtından beleş geçinmemektir, başkasına ağırlık vermemektir,

00:47:59.792 --> 00:48:03.543
başkasına eza cefa etmemektir.

00:48:03.876 --> 00:48:05.585
 Yâr olmaktır bâr olmamaktır. 

00:48:05.584 --> 00:48:11.850
 Sizden etrafa iyilik taşacak, sizden bir zarar gelmeyecek, sizden bir başkası incinmeyecek.

00:48:11.167 --> 00:48:18.376
Yani kimse sizden incinmeyecek. Tasavvuf yâr olup bâr olmamaktır. Bâr Farsça "yük" demektir. 

00:48:19.420 --> 00:48:25.125
Gül-i gülzâr olup, hâr olmamaktır. Gül bahçesinin gülü olmaktır dikeni olmamaktır.

00:48:26.584 --> 00:48:29.834
 Yani gül gibi olacak; o kadar güzel, o kadar hoş kokulu,

00:48:29.876 --> 00:48:32.460
o kadar tatlı ama diken olmayacak.

00:48:33.000 --> 00:48:41.420
 Gül olacak diken olmayacak. Diken batar, gül güzel güzel kokar. Böyle tarif etmiş. 

00:48:42.209 --> 00:48:48.626
 Burada tasavvufun hangi yönü anlatılıyor? Sosyal hayatta başkalarına iyilik yapan,

00:48:48.918 --> 00:48:52.669
başkalarına yük olmayan, başkalarının gönlünü hoş eden,

00:48:53.420 --> 00:48:56.918
 kimseyi incitmeyen bir insanın tablosunu çiziyor.

00:48:57.292 --> 00:49:03.840
Yani mutasavvıf bir insanın nasıl bir insan olduğunu tarif ederek,

00:49:03.830 --> 00:49:05.830
söyleyerek anlatıyor mutasavvıfı.

00:49:05.459 --> 00:49:09.335
Mutasavvıf Yunus Emre'dir, mutasavvıf Eşrefoğlu Rûmî'dir,

00:49:09.918 --> 00:49:15.850
mutasavvıf Mevlânâ Celaleddîn-i Rûmî'dir, mutasavvıf Hacı Bayrâm-ı Velî'dir,

00:49:15.334 --> 00:49:21.334
 mutasavvıf İbrahim Hakkı Erzurûmî'dir, mutasavvıf İbrahim Hakkı Bursevî'dir...

00:49:21.834 --> 00:49:23.840
Bunların hepsini seviyoruz. 

00:49:23.459 --> 00:49:30.210
 Niye seviyoruz?  Çünkü bir ahlâk eğitimi geçirmişler, çünkü irade eğitimi kazanmışlar,

00:49:30.584 --> 00:49:39.959
 çünkü lafta bırakmamışlar işi halde hâle intikal ettirmişler yani hal edinmişler. 

00:49:39.918 --> 00:49:48.460
 Şimdi tasavvufun bir tarifi de şudur; "Tasavvuf ilm-i kâl değildir ilm-i hâldir." 

00:49:48.918 --> 00:49:53.850
 Kâl "söz" demek, hal "görünüm, durum" demek.

00:49:53.250 --> 00:49:59.625
 Yani tasavvuf laf ilmi değildir yani lafla kuru iddia demek değildir hal ilmidir.

00:49:59.626 --> 00:50:07.127
 Yani hâlinin insan güzel olmasıdır. İnsanın sözü güzel olabilir ama özü güzel olmayabilir.

00:50:08.334 --> 00:50:12.876
 Papağanın sözü insan sözü olur ama özü insan değildir, papağan papağandır.

00:50:13.501 --> 00:50:21.835
İnsan gibi konuşsa bile papağan insan değildir. Fuzûlî'nin şâirâne tabiriyle;

00:50:22.250 --> 00:50:37.500
Ger kara taşı kızıl kan ile rengin etsen.  Tâb'ına tağyir verüp lâl-i bedehşân olmaz. 

00:50:38.542 --> 00:50:43.251
 "Kara taşın üstüne ne kadar kırmızı kan döksen, başka boya döksen, vesaire...

00:50:43.250 --> 00:50:49.625
tabiatı değişip de Bedehşân yakutu olmaz, kara taştır, tabiatı değişmez." 

00:50:51.918 --> 00:50:56.960
 Söz de, sözün kıymeti yok öze intikal etmesi lazım.

00:50:56.959 --> 00:50:59.460
 İşte öze intikal ettiği zaman insan mutasavvıf olmuş oluyor. 

00:50:59.876 --> 00:51:04.668
 İşte İslâm'ı biliyoruz, yalan söylenmeyecek.  E söylüyoruz.

00:51:05.459 --> 00:51:10.542
Kapıyı birisi çalıyor, hanıma diyoruz ki veyahut diyorlar ki; "Evde yok de." 

00:51:11.334 --> 00:51:14.430
 Telefonu çocuk açıyor, telefonu [eliyle] kapatıyor,

00:51:14.420 --> 00:51:16.793
 "Baba seni istiyorlar." [diyor,] babası da oradan sessizce, "Evde yok de, evde yok de." diyor. 

00:51:17.420 --> 00:51:23.626
 Yalan! Yani müslüman yalan söylemez. Yani yalan olduğunu biliyor ama yalanı söylüyor. 

00:51:24.250 --> 00:51:28.542
 Valla işte şöyle oldu da böyle oldu da...  Yemin etme!  Valla idare etmez hocam! 

00:51:28.959 --> 00:51:32.793
Ya ben senden yemin istemiyorum ki!  Alışveriş yapacak.

00:51:32.792 --> 00:51:36.626
Ben sana kâr vermemeyi de istemiyorum. Yani ben senden alışveriş yapacağım

00:51:36.584 --> 00:51:39.126
elbette dükkanı açmışsın kâr edeceksin. 

00:51:39.125 --> 00:51:42.751
 "Yemin etme!" diyorum.  Vallah billah olmaz, sermayesi daha yüksek. 

00:51:42.751 --> 00:51:44.669
E sen bunu dükkanında ne diye tutuyorsun o zaman?

00:51:44.667 --> 00:51:48.100
 Yalan! Yani ben o malın başka yerde daha ucuz olduğunu zaten biliyorum.

00:51:48.375 --> 00:51:52.209
Yani yalanın bini bir para. Ucuz. Her yerde yalan söyleniyor. 

00:51:52.375 --> 00:51:57.251
 Demek ki yalan söylememeyi bilmek bir laf yani kâl,

00:51:57.792 --> 00:52:00.959
ama yalan söylememek bir davranış yani hal. 

00:52:01.292 --> 00:52:04.751
Tasavvuf ilmi kâl değildir ilm-i hâldir.

00:52:04.751 --> 00:52:15.850
Yani insanın İslâm'ı eritip, içine alıp sindirmesi, özümlemesi ve müslüman olması tasavvuftur.

00:52:15.167 --> 00:52:21.501
Lafta kalmışsa o zaman [o tasavvuf değildir.]  İnsanlardan bütün şikayetler böyle.

00:52:21.542 --> 00:52:25.460
Yani "Ne biçim müslümansın?" diyorlar. "Sakalından utan!" diyorlar. "Ne biçim hacısın?" diyorlar.

00:52:25.459 --> 00:52:30.542
Bilmem ne diyorlar filan. Bütün müslümanlara gelen tenkitler buradan kaynaklanıyor,

00:52:30.501 --> 00:52:33.668
yani müslümanlar mutasavvıf olmadığı için tenkidi yiyorlar.

00:52:33.959 --> 00:52:39.626
 Özü sözüne uymadığı için, hâli kâline uymadığı için böyle oluyor. 

00:52:40.167 --> 00:52:42.793
 İşte tasavvuf budur veya böyle olmalıdır,

00:52:43.830 --> 00:52:47.375
 veya Peygamber Efendimiz'in zamanındaki tasavvuf budur.

00:52:47.417 --> 00:52:52.209
 Bizim yanlış kılınan namazla ilgilendirmiyor mühim olan namazın ilmihalde nasıl olması

00:52:52.209 --> 00:52:54.127
 gerektiğine göre tasavvuf budur. 

00:52:54.709 --> 00:53:02.430
Gelelim öteki sorulara. Tabii bu benim söylediklerimin arasında sormak istediğiniz bir şey olursa

00:53:02.420 --> 00:53:03.626
 not alırsınız sorarsınız.

00:53:04.417 --> 00:53:08.542
 Benim zamanım sabahlara kadar geniştir, elhamdülillah.

00:53:08.876 --> 00:53:12.876
 Size tahsis edilmiş durumdadır. Sorulara cevap verebilirim. 

00:53:13.292 --> 00:53:21.834
 Tasavvuf insanı güzel ahlaklı yapacak ama nasıl? 

00:53:22.542 --> 00:53:27.100
"Nasıl?" sözünün karşılığı metoddur.  Yani bir işi yapacaksın ama nasıl yapacaksın?

00:53:27.417 --> 00:53:33.834
Bu işin metodu vardır. Metodlar farklı olabilir. Alüminyumun elde edilmesi;

00:53:34.459 --> 00:53:39.418
 elektrik usulüyle elde edilmesi, falanca usulle elde edilmesi, filanca usulle elde edilmesi.

00:53:40.000 --> 00:53:47.501
Bilmem fizikten kimyadan, hatta hatta matematikte bir problemin çözümünde.

00:53:47.542 --> 00:53:53.100
Şu metod bu metod, şu metod bu metod yani çeşitli metodlarla sonuca varılabilir. 

00:53:53.250 --> 00:54:01.876
 Metod... İnsanın güzel huylu, tatlı dilli, tam müslüman, müttakî, böyle lokum gibi,

00:54:02.417 --> 00:54:06.542
şerbetin içine düşmüş bir hamur gibi, böyle tulumba tatlısı gibi,

00:54:07.209 --> 00:54:10.251
kaymaklı kadayıf gibi olması nasıl olacak?

00:54:10.876 --> 00:54:19.126
 Bu bir ustalık işidir ve bu bir metod işidir. Metod yani yol, yani tarikat. 

00:54:21.209 --> 00:54:27.626
 Tarikat ne demektir?  "Bu işi yapmanın yolu" demektir. Tarikat Arapça'da "yol" demektir. 

00:54:29.375 --> 00:54:36.840
Yani tasavvufta tarikat ne demek?  "Ahlaklı olmanın, eğitilmenin yöntemi, metodu" demek.

00:54:36.959 --> 00:54:44.376
 Bu metodlar çeşitli olabilir ve bu metodlar amacına göre değer kazanır. 

00:54:44.375 --> 00:54:47.917
 Yani ne yapmak istiyoruz? Sonuçta ne yapmak istiyoruz? 

00:54:48.000 --> 00:54:54.334
 Tabii ibadetlerin de amaçları var. Biz yüksek perdeden konuşamayız ama

00:54:54.709 --> 00:55:00.543
namazın bir amacı vardır, orucun bir amacı vardır, haccın bir amacı vardır.

00:55:02.334 --> 00:55:06.626
Allah'ın emirlerinin, yasaklarının hikmeti vardır yani hikmet diyoruz.

00:55:06.834 --> 00:55:13.293
Hikmeti vardır, amacı vardır, ondan insanı bir noktaya götürmek için emredilmiştir.

00:55:13.292 --> 00:55:18.126
İnsan için faydalıdır. Namaz insan için faydalıdır, oruç insan için faydalıdır,

00:55:18.375 --> 00:55:22.667
hac Ümmet-i Muhammmed için faydalıdır, zekât elbette faydalıdır.

00:55:22.667 --> 00:55:25.334
Evet benim cebimden para çıkıyor ama toplum için faydalıdır.

00:55:25.918 --> 00:55:31.877
Benden paranın çıkması bile faydalıdır, yani yığılmaması bakımından faydalıdır. 

00:55:34.420 --> 00:55:40.459
 Metodlar değişik olabilir ve metodların detayları vardır.

00:55:41.501 --> 00:55:45.168
Yani bir insan sıhhatli olmak istiyor spora başlıyor.

00:55:45.501 --> 00:55:50.419
 Spora başladığı zamanda çeşitli aletler kullanıyor, kullanır.

00:55:50.417 --> 00:55:56.918
Kimisi barfiks yapar, kimisi halter kaldırır, kimisi sörf yapar, kimisi yüzer.

00:55:56.876 --> 00:56:07.126
Kimisi karate, ninjitsu, tekvando adını bildiğim bilmediğim şu veya bu şekiller bir şeyler yapar. 

00:56:07.125 --> 00:56:11.542
 Bunlardan maksat nedir?  Bir maksat vardır; belki bir savunmadır,

00:56:11.626 --> 00:56:17.585
 belki vücudun sıhhat kazanmasıdır, belki ruhen dinlenmedir ama bir amacı vardır.

00:56:18.417 --> 00:56:25.834
 Detayları olabilir, o detay o genel sistemin içinde bir anlam ifade eder. 

00:56:26.375 --> 00:56:30.126
 Bu açıklamadan sonra buradan ikinci sorunun cevabına geçiyorum... 

00:56:30.125 --> 00:56:37.959
 [Soru2:] Râbıta nedir?  Tarikatlarda râbıta diye bir olay vardır.

00:56:37.959 --> 00:56:43.460
Umumi konu birden hop çok küçük bir detaya gelmiş oluyor.

00:56:43.417 --> 00:56:49.834
Tabii tasavvufla tarikatla hiç ilgilenmemiş bir insan için birden çok şey olabilir ama ne yapalım,

00:56:49.834 --> 00:56:52.168
soru sorulmuş atlamıyoruz. 

00:56:53.501 --> 00:56:59.710
 Râbıta aslında "irtibat kurmak" demek. İrtibat kurmak da "zihnen irtibat kurmak" demektir,

00:57:01.584 --> 00:57:04.751
 yani "bir çeşit düşünme, tahayyül" demektir.

00:57:05.292 --> 00:57:12.334
 "Düşünme ve tahayyül" demektir.  Râbıta bir şeyi düşünmek.

00:57:12.584 --> 00:57:18.418
 Düşünmek İslam'da sevaptır. Güzel şeyleri düşünmek sevaptır.

00:57:18.876 --> 00:57:20.835
 Mesela Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz buyuruyor ki; 

00:57:21.292 --> 00:57:24.667
Tefekkürü sâatin hayrun min ibâdeti senetin.

00:57:24.876 --> 00:57:30.543
 "Bir saatlik, bir miktar tefekkür etmek bir senelik ibadetten daha hayırlıdır."

00:57:30.542 --> 00:57:35.625
Bazen de bir başka hadîs-i şerîf var;  Tefekkürü sâatin hayrun min ibâdeti sittîne sene.

00:57:35.918 --> 00:57:38.752
 "Altmış yıllık ibadetten daha hayırlıdır."  Neden? 

00:57:38.751 --> 00:57:44.252
 İnsan tefekkür sayesinde gerçekleri buluyor, yolunu değiştiriyor, yanlışını bırakıyor,

00:57:44.542 --> 00:57:48.709
doğru yolu keşfediyor, ilerliyor, insanlara faydalı işler yapabiliyor.

00:57:48.751 --> 00:57:50.502
O halde tefekkür güzel bir şey. 

00:57:50.834 --> 00:57:55.126
Oturduğum yerden tefekkür ediyorum ben, konsantre oluyorum. 

00:57:55.125 --> 00:57:58.334
 Ya bu konsantre olmakta bir zarar yok.

00:57:58.876 --> 00:58:07.460
Yani Avrupalı, İsveçli, Alman, Amerikalı, İngiliz transandantal meditasyon yapıpta

00:58:07.459 --> 00:58:10.430
gözlerini kapayıp konsantre olduğu zaman,

00:58:10.830 --> 00:58:13.917
 "Vay be, neler yapıyor elin adamı!" diye hoşunuza gidiyor da

00:58:13.918 --> 00:58:18.210
 benim dedelerim yıllardır râbıta yapmış niye şey olsun, ne varmış yani! 

00:58:18.918 --> 00:58:23.960
Râbıta nedir?  Râbıta düşünmedir. Normal.  Neyi düşünecek?

00:58:23.959 --> 00:58:27.710
 Düşündüğü şeyin cinsine göre râbıtanın çeşitleri var.

00:58:27.751 --> 00:58:33.585
Tabii burada hangi râbıta kastediliyor söylenmiyor ama ben biliyorum, detaylarını anlatayım.

00:58:34.167 --> 00:58:40.126
 Râbıta bir, ölümü düşünmekse râbıta-i mevt adını alır, bir başka adı tefekkür-ü mevttir.

00:58:41.417 --> 00:58:46.293
Ölümü düşünmek.  Ya ölüm de düşünülür mü düşünülmez mi? 

00:58:46.292 --> 00:58:49.751
 Ha sen orasına pek o kadar karışma. Çünkü Peygamber Efendimiz buyurmuş ki; 

00:58:49.751 --> 00:58:53.751
 Eksirû zikre'l-mevti. "Ölümü düşünmeyi çok yapın."  Neden? 

00:58:53.834 --> 00:58:59.917
 "O sizin nefsinizi ıslah eder, âhireti size hatırlatır, günahlardan kesilmenize yol açar,

00:58:59.959 --> 00:59:02.710
 Allah'ın yoluna girmenize sebep olur." diye tavsiye etmiş. 

00:59:03.667 --> 00:59:10.626
 Küntü neheytüm an ziyâreti'l-kubûri al'âne tezûruhâ fe-innehâ tüzikkirukümü'l-âhirete.

00:59:10.626 --> 00:59:18.585
 "Ben sizi bir zamanlar kabirlere gitmeyin diye yasaklamıştım, kabir ziyaretinden men etmiştim ama

00:59:18.626 --> 00:59:19.502
şimdi gidin ziyaret edin.

00:59:19.501 --> 00:59:21.501
Çünkü bu size âhireti hatırlatır." diyor. 

00:59:21.751 --> 00:59:25.335
 Kendisi de kabirleri ziyaret ederdi, Bakî kabristanına giderdi.

00:59:26.292 --> 00:59:28.918
Yani bazı gecelerde gidip ziyaret ettiğini biliyoruz. 

00:59:29.830 --> 00:59:34.830
 Demek ki râbıta-i mevt, ölümü düşünmek sünnet-i seniyyede olan normal bir şeydir. 

00:59:33.792 --> 00:59:37.959
 Hocam, tarikat mensuplarınca veya tasavvuf kitaplarında olağanüstü olaylar anlatılıyor.

00:59:38.626 --> 00:59:44.960
 Uçmak, vesaire filan.  Haaa, evet, anlatılır, doğrudur.

00:59:44.959 --> 00:59:50.626
 Buna derler kerâmet. Değil mi, kerâmet derler. 

00:59:51.420 --> 00:59:55.584
 Acaba kerâmet var mıdır yok mudur, olur mu olmaz mı?  Kerâmet var.

00:59:57.375 --> 01:00:02.375
 Kerâmet Kur'ân-ı Kerîm'de vardır, kerâmet hadîs-i şerîfte vardır.

01:00:02.375 --> 01:00:10.209
Yani kerâmâtü'l-evliyâi hakkun. "Evliyanın kerâmeti haktır."

01:00:10.209 --> 01:00:14.251
Ehl-i Sünnet'in kanaati, görüşü, alimlerin ekseriyetinin,

01:00:14.250 --> 01:00:18.250
 yüzde doksan büyük ekseriyetinin görüşü budur.

01:00:18.250 --> 01:00:21.126
Bazıları usul bakımından itiraz etmişlerdir.

01:00:21.167 --> 01:00:27.751
Varlığına itiraz değil de mahiyetini taalluk konusunda bazılarının başka türlü görüşleri vardır ama

01:00:27.876 --> 01:00:30.293
 kerâmet haktır ve vardır. 

01:00:30.292 --> 01:00:32.840
 Kur'ân-ı Kerîm'den misal verebilir misiniz? 

01:00:32.830 --> 01:00:36.875
Evet, Kur'ân-ı Kerîm'i okuduysanız zaten siz de bileceksiniz. 

01:00:37.250 --> 01:00:41.751
 Hanımlarla ilgili bir toplantı olduğu için ilk önce hanımsal bir misal vereyim,

01:00:41.751 --> 01:00:43.543
hanımlarla ilgili bir misal vereyim. 

01:00:43.834 --> 01:00:50.168
Meryem validemiz biliyorsunuz, Zekeriya aleyhisselam'ın hanımının yeğeniydi.

01:00:52.667 --> 01:00:59.667
Ve annesi onu doğmadan evvel, "Ben bu yavrumu ibadethaneye vakfedeceğim,

01:00:59.918 --> 01:01:02.502
hep ibadethaneye hizmet etsin." diye nezretmişti. 

01:01:02.918 --> 01:01:06.877
 İnnî nezertü leke mâ fî batnî muharraran fe-tekabbel minnî. diye,

01:01:06.876 --> 01:01:12.430
 "Yâ Rabbi! Ben evladımı senin dinine vakfedeceğim, sen bunu benden kabul eyle." demişti. 

01:01:12.501 --> 01:01:16.210
 Fe-lemmâ vad'athâ kâlet rabbi innî vada'tühâ ünsâ.

01:01:16.209 --> 01:01:20.459
"Doğduktan sonra, 'Eyvah yâ Rabbi! Ne yapayım kız doğdu.' demişti." 

01:01:20.459 --> 01:01:22.834
 Sanıyordu ki erkek doğacak, erkeğin de tabii

01:01:22.834 --> 01:01:27.376
ibadethaneye hizmeti olağan da, bir kız doğdu. 

01:01:27.375 --> 01:01:32.792
Vallâhu a'lem bimâ vada'at ve leyse'z-zekeru ke'l-ünsâ ve innî semmeytühâ meryeme

01:01:32.792 --> 01:01:36.334
ve innî u'îzühâ bike ve zürriyetehâ mineşşaytânirracîm. 

01:01:36.584 --> 01:01:40.430
Bu âyet-i kerîmede yani Allah onu kadın olacağını zaten biliyordu ama

01:01:40.292 --> 01:01:42.584
yani o nezir tahakkuk etmiştir.

01:01:42.876 --> 01:01:51.794
O ibadethaneye vakfedilmiş, ömrünü ona vakfetmiş bir mübarek hatun olmuştur.

01:01:52.125 --> 01:01:56.292
 Anasından niyet böyle, doğduğundan başlamış bir hayat şekli

01:01:56.292 --> 01:01:59.501
ve Meryem validemiz cennetlik bir insandır,

01:02:00.709 --> 01:02:04.627
yani Kur'ân-ı Kerîm onun cennetlik olduğunu bildiriyor.

01:02:04.626 --> 01:02:08.252
 Cennetlik insanlardan birisidir Meryem validemiz. 

01:02:08.667 --> 01:02:15.251
Meryem validemiz ibadet ediyor. İbadethanesi hiç kimsenin giremediği bir yerde, kapısı kilitli.

01:02:15.250 --> 01:02:21.420
Sadece Zekeriya aleyhisselam hanımının yeğeni olduğu için ona yiyecek getiriyor.

01:02:21.420 --> 01:02:25.292
O da ibadethanede ibadetle, taatle meşgul oluyor. 

01:02:26.125 --> 01:02:30.917
 Camilere girdiyseniz mihrabın üzerinde bir âyet cümlesi görürsünüz.

01:02:30.918 --> 01:02:35.585
Bir bölümünü görürsünüz; Küllemâ dehale aleyhâ zekeriyye'l-mihrâbe.

01:02:35.584 --> 01:02:38.430
Yarım bir ibâredir, devamı; 

01:02:38.292 --> 01:02:42.417
 Küllemâ dehale aleyhâ zekeriyye'l-mihrâbe vecede indehâ rızkân

01:02:43.125 --> 01:02:47.417
 kâle yâ meryemu ennâ leki hâzâ kâlet hüve min indillahi

01:02:47.459 --> 01:02:50.459
innellâhe yerzuku men yeşâu bi-ğayri hisâbin. 

01:02:50.459 --> 01:02:54.668
Âyetin tamamı budur.  Şimdi burada anlatılıyor ki,

01:02:55.292 --> 01:03:03.417
"Zekeriya aleyhisselam her ne zaman bir şeyler getirmek için Meryem validenin yanına girdiyse..."

01:03:03.542 --> 01:03:06.667
Kapı kapalı, başka bir kimsenin girmediği bir yer. 

01:03:07.209 --> 01:03:13.376
 Vecede indehâ rızkân. "Orada mevsim dışı yiyecekler görürdü." 

01:03:13.876 --> 01:03:19.100
 Mevsim dışı diyor rivayetler yani dışarıdan birisi tarafından getirilmiş de

01:03:19.459 --> 01:03:20.709
 olamaz çünkü mevsim dışı.

01:03:21.125 --> 01:03:26.334
Kışın yaz meyvası olmazdı, yazın kış meyvası olmazdı ama onlar vardı orada.

01:03:26.834 --> 01:03:32.834
Ve Zekeriya aleyhisselam da bir peygamber. Fakat yine hayretle soruyor;

01:03:32.834 --> 01:03:38.251
Kâle yâ meryemu ennâ leki hâzâ. "Ey Meryem! Nereden geliyor sana bunlar?" Kâlet.

01:03:38.334 --> 01:03:44.100
 "Meryem valide de diyor ki." Kâlet hüve min indillahi. "Allah tarafından. Allah gönderiyor."

01:03:44.876 --> 01:03:47.430
 İnnellâhe yerzuku men yeşâu bi-ğayri hisâbin.

01:03:47.420 --> 01:03:53.793
 "Allah dilediği kulunu istediği şeklide böyle hesaba, akla, ölçüye gelmez şekilde rızıklandırır." 

01:03:53.834 --> 01:04:00.168
Bu bir kerâmettir, yani olağanüstü haldir. Kur'ân-ı Kerîm'de zikredilmiştir.

01:04:00.542 --> 01:04:05.334
 Kur'ân-ı Kerîm'de kerâmetin bir misalidir. Böyle şey olur mu? 

01:04:06.417 --> 01:04:10.376
 Yani olur mu diyemezsin mü'minsen, zaten Kur'ân-ı Kerîm bildiriyor.

01:04:10.334 --> 01:04:16.543
 Ama olur, olduğunu da ben size söyleyebilirim. Olur, olağanüstü şeyler olur. 

01:04:19.209 --> 01:04:21.168
 Kur'ân-ı Kerîm'de başka misaller de vardır.

01:04:21.667 --> 01:04:30.126
Mesela yine çok olağanüstü misallerden birisi Saba melikesi. Yine hanımlarla ilgili misal çıktı. 

01:04:30.501 --> 01:04:37.460
 Biliyorsunuz Saba melekesi vardı, Yemen tarafında bir ülkenin hükümdarı idi.

01:04:38.420 --> 01:04:43.918
 Hanım hükümdar yani melik değil melike, Saba melikesi, hükümdarıydı.

01:04:44.420 --> 01:04:51.793
Fakat kavmiyle beraber bunlar putperest idi, güneşe tapıyorlardı, güneşe tapan bir kavimdi.

01:04:52.792 --> 01:04:55.668
Süleyman aleyhisselam'a bunun bilgisi gelince,

01:04:55.667 --> 01:05:01.100
-Süleyman aleyhisselam'ın asrında yaşayan bir hükümdardı.- haber gelince

01:05:01.420 --> 01:05:06.918
 Süleyman aleyhisselam ona mektup gönderdi, dedi ki;

01:05:10.834 --> 01:05:15.752
 "Puta tapmayın, imana gelin, şirki küfrü bırakın.

01:05:15.751 --> 01:05:20.168
 Bırakmazsanız sizi cezalandırırım." tarzında bir mektup. 

01:05:20.167 --> 01:05:27.334
Kâlet yâ eyyühe'l-meleü innî ulkıye ileyye kitâbun kerîmün.

01:05:27.959 --> 01:05:32.293
Saba melikesi böyle anlatıyor, kavmini topluyor divanına, diyor ki;

01:05:32.292 --> 01:05:36.709
 "Ey divanım, ey topluluk! Bana bir kuş vasıtasıyla bir mektup gönderildi."

01:05:36.709 --> 01:05:42.668
 Kuşla haberleşme suretiyle Süleyman aleyhisselam'dan bir mektup geliyor. 

01:05:42.626 --> 01:05:46.850
 İnnî ulkıye ileyye kitâbun kerîmün. "Bana bir mektup gönderildi." 

01:05:46.959 --> 01:05:50.668
İnnehû min süleymâne ve innehû Bismillâhirrahmânirrahîm.

01:05:51.420 --> 01:05:57.543
 "Süleyman isimli hükümdardan ve Allah'ın adıyla, Bismillâhirrahmânirrahîm diye bir mektup." 

01:05:58.792 --> 01:06:01.501
 Ellâ ta'lû aleyye ve'tûnî müslimîne.

01:06:02.250 --> 01:06:08.168
 "Bana karşı gelmeyin, emrime âsi olmayın ve müslüman olarak bana geliniz mahiyetinde." 

01:06:09.459 --> 01:06:14.377
 Şimdi bu mektup böyle açıklayınca divana, divandaki vezirler, divan ahalisi,

01:06:14.792 --> 01:06:17.501
 yüksek şahsiyetler, eşraf diyorlar ki; 

01:06:17.876 --> 01:06:26.100
Nahnu ulû kuvvetin ve ulû be'sin şedîdin. "Biz güç kuvvet sahibiyiz, ordularımız var, kuvvetlerimiz var."

01:06:26.375 --> 01:06:29.584
 Ve'l-emru ileyki fenzurî mâzâ te'murîne.

01:06:30.830 --> 01:06:34.333
 "Emir ferman senindir ey hükümdar hanım! Ne dilersen öyle yapalım."

01:06:34.375 --> 01:06:38.709
Madem sana öyle küstah bir mektup gelmiş savaşırız demek istiyorlar.

01:06:38.834 --> 01:06:43.501
 Onun üzerine Saba melekesi diyor ki; 

01:06:43.501 --> 01:06:48.751
 İnne'l-mülûke izâ dehalû karyeten efsedûhâ. "Hükümdarlar sizin bildiğiniz gibi değildir.

01:06:49.584 --> 01:06:55.168
 Böyle bir savaş oldu mu bir ülkeye girdiler mi şehri mahvederler, perişan ederler."

01:06:56.375 --> 01:06:59.542
 Ve ce'alû e'ızzete ehlihâ ezilleh.

01:07:00.830 --> 01:07:05.417
"Soylu, asil, aziz insanlarını hor, zelil duruma düşürürler,

01:07:05.417 --> 01:07:07.918
 esir ederler, öldürürler." filan diye [söylüyor,]

01:07:08.417 --> 01:07:10.500
"Ben onlara hediye gönderirim." filan diyor.

01:07:10.834 --> 01:07:16.209
 Sonunda, "Hediyeleriniz sizin olsun, ben hediye istemiyorum imana gelmenizi istiyorum." tarzında

01:07:16.459 --> 01:07:17.876
 ikinci bir haberleşme.

01:07:17.876 --> 01:07:20.794
 Bakıyor ki başka çare yok, Saba melekesi bir heyetle beraber

01:07:21.292 --> 01:07:27.417
 Süleyman aleyhisselam'ın semtine doğru gitmek üzere aylarca sürecek olan bir yolculuğa çıkıyor.

01:07:27.709 --> 01:07:30.126
 Fakat beri tarafta Süleyman aleyhisselam diyor ki; 

01:07:31.501 --> 01:07:37.584
 Eyyüküm ye'tînî bi-arşihâ kable en ye'tûnî müslimîne.

01:07:38.000 --> 01:07:43.918
 "Onlar imana gelmek üzere buraya gelip müslüman olmadan önce onların tahtını,

01:07:44.334 --> 01:07:48.751
 Saba melikesinin tahtını o ülkeden buraya sizden kim getirebilir?"

01:07:50.375 --> 01:07:55.840
  Kâle ıfrîtün mine'l-cinni ene âtîke bihî kable en tekûme min makâmike.

01:07:56.459 --> 01:08:03.430
"Cinlerden bir ifrit kalkıyor diyor ki, 'Ben onu sen yerinden kalkmadan o tahtı getiririm buraya.'"

01:08:04.209 --> 01:08:11.418
 O öyle derken bir başkası da diyor ki, -bu veziri Âsaf b. Berkiye olduğu söylenir.-

01:08:13.626 --> 01:08:18.335
"Ben onu senin gözün baktığı yerden öbür tarafa dönmeden şıp diye getiririm." diyor

01:08:18.334 --> 01:08:20.668
ve hakikaten trak getiriyor tahtı. 

01:08:20.751 --> 01:08:25.669
Ve lemmâ raâhu müstakırran indehû kâle hâzâ min fadli rabbî. 

01:08:25.751 --> 01:08:30.377
 Süleyman aleyhisselam tahtı karşısında mücessem bir şekilde trak gelmiş görünce diyor ki; 

01:08:30.501 --> 01:08:35.751
 Hâzâ min fadli rabbî. "Bu benim Rabbimin bir fazl u keremidir." Kerâmettir yani. 

01:08:35.709 --> 01:08:41.376
 Kerâmet "ikram" demek. Allah'ın bir fazlıdır bu. Li-yeblüvenî e-eşküru em ekfuru.

01:08:41.876 --> 01:08:46.377
 "Bu nimetlere şükür mü edeceğim, nimetin kıymetini bilecek miyim bilmeyecek miyim diye

01:08:46.375 --> 01:08:51.209
göstermek için bu nimetleri Allah bana veriyor." diye şey yapıyor. 

01:08:51.209 --> 01:08:53.850
Şimdi bu da olağanüstü bir olaydır.

01:08:53.125 --> 01:08:59.834
Yani Saba melikesinin tahtını Saba ülkesinden Filistin ülkesine getirilmesi...

01:09:00.375 --> 01:09:03.334
Işınlanma dersem hepiniz gayet kolay bileceksiniz.

01:09:03.292 --> 01:09:09.100
Ha tamam bizim şu televizyonda gördüğümüz şeymiş diyeceksiniz. Bu da bir kerâmettir. 

01:09:09.501 --> 01:09:14.668
 Yani getirmiş, nasıl getirdi? Getirilebilir, götürülebilir olduğu anlaşılıyor.

01:09:15.375 --> 01:09:20.542
 İşte bunlar Kur'ân-ı Kerîm'den misallerdir. Peygamber Efendimiz'in hayatından misaller çoktur ama

01:09:20.751 --> 01:09:23.418
bu sefer bazıları "O peygamberdir." diye itiraz ediyorlar.

01:09:24.209 --> 01:09:25.960
Peygamberdir, elbette olacak diyorlar.

01:09:25.959 --> 01:09:31.460
Peki ozaman bıraktık peygamberi, büyüklerin hayatına geliyoruz. 

01:09:32.542 --> 01:09:38.293
 Hz. Ömer'in macerası çok meşhurdur. Hutbe okurken Medine-i Münevvere'de camide, diyor ki; 

01:09:38.334 --> 01:09:43.501
 Yâ Sâriye! el-Cebel el-cebel! Telaşlanıyor, "Ey Sâriye! Dağa dikkat et, dağa dikkat et!" 

01:09:44.167 --> 01:09:50.709
 Sâriye İran'da düşmanla çarpışmakta, Hz. Ömer emîrü'l-müminîn,

01:09:50.709 --> 01:09:53.918
halife Medine'de hutbe okumakta.

01:09:54.420 --> 01:09:57.334
Hutbede Sâriye'ye sesleniyor, dağa dikkat et!

01:09:57.709 --> 01:10:02.751
Sâriye üç aylık beş aylık mesafede, o buradan Sâriye adlı komutana talimat veriyor. 

01:10:03.876 --> 01:10:08.585
 Tabii sonradan anlaşılıyor, Sâriye'nin arkasından düşman bir çevirme yapmak istemiş

01:10:08.709 --> 01:10:10.918
 çevirme yapsa ordu yenilebilecek.

01:10:11.459 --> 01:10:13.751
O zaman Hz. Ömer'in sesini duymuşlar;

01:10:14.250 --> 01:10:19.917
"Ey Sâriye dağa dikkat et! Arkanı dağa ver, kendini kolla!" filan tarzında bir haber üzerine

01:10:20.375 --> 01:10:23.334
 toparlanmış düşmana çevirtememiş arkasını, yenmiş. 

01:10:24.125 --> 01:10:30.417
 Bu İslâm tarihinde yazılmış bir olay. Bu da televizyon gibi uzaktan görme

01:10:30.542 --> 01:10:32.834
 ve buna da teleduyurma diyelim.

01:10:32.834 --> 01:10:39.418
Oluyor... 

01:10:39.417 --> 01:10:45.293
 Demek ki maddenin bir yerden bir yere nakli, bir;

01:10:46.167 --> 01:10:51.334
 ortaya bir takım şeylerin var olarak getirilmesi, iki;

01:10:51.542 --> 01:10:55.293
bir insanın uzak bir yeri görmesi uzak bir yere sesini duyurması, üç. 

01:10:55.292 --> 01:10:58.459
 Bir insanın bir yerden bir yere gitmesi gelmesi. Miracı biliyoruz.

01:10:58.959 --> 01:11:01.420
Miraç olayını olduğunu biliyoruz. 

01:11:01.167 --> 01:11:04.126
 Demek ki kısaca şöyle söyleyebiliriz:

01:11:04.334 --> 01:11:12.168
Çevremizdeki fizikî olayların, alıştığımız fizik kanunlarının dışında

01:11:12.125 --> 01:11:14.840
 olağanüstü bir takım olaylar vardır.

01:11:14.792 --> 01:11:18.710
 Bunlar peygamberlerden sâdır olmuşlarsa mucize adını alır.

01:11:19.334 --> 01:11:24.501
 Peygamber olmayanlardan sâdır olmuşlarsa kerâmet adını alır.

01:11:24.542 --> 01:11:28.376
Kerâmât-ı evliyâ, Allah'ın sevgili kullarına Allah'ın ikramı haktır.

01:11:28.375 --> 01:11:32.834
 Kur'ân-ı Kerîm'de de misâli vardır. Günlük hayatımızda da misâli vardır.

01:11:33.250 --> 01:11:38.751
 Bizim de hayatımızda misâli vardır.  Ben şahsen mesela hocamızdan çok kerâmetler gördüğümü

01:11:39.292 --> 01:11:42.168
size rahatlıkla söyleyebilirim, misaller verebilirim. 

01:11:45.751 --> 01:11:52.543
 Hayat sizin gördüğünüz kadar basit değil. Derinlemesine derin ve kompleksliğine kompleks bir şey.

01:11:53.542 --> 01:11:56.667
 Daha başka sorunuz varsa veya şimdi gelelim….

01:11:57.125 --> 01:12:00.709
İsterseniz biraz daha başka şeylerde anlatabilirim. 

01:12:02.209 --> 01:12:03.543
 Hepinize teşekkür ederim. 

01:12:03.876 --> 01:12:10.168
Tezkiye kelimesini anlatmadım. Tezkiye kelimesi, nefsi tezkiye bahis konusu olduğu zaman

01:12:10.334 --> 01:12:14.709
onun ayıplardan arındırılması, temizlenmesi mânasınadır.

01:12:14.792 --> 01:12:21.209
Çok kesin. Yani başka bir şeye yorumlanmasına zihin kaymayacak kadar [açık]

01:12:21.209 --> 01:12:23.376
veya anlaşılmayacak kadar kapalı da değildir.

01:12:23.417 --> 01:12:29.834
Çok net bir şekilde nefsin terbiye edilmesi, ayıplardan kurtarılması, kötü huyların atılması,

01:12:29.834 --> 01:12:32.585
 iyi huyların alınması, tam tasavvufî mânasıyladır. 

01:12:33.918 --> 01:12:39.127
 Dinleyici: Şu anlaşıldı yani zikir olsun, nefs tezkiyesi olsun bizim anladığımız mânada

01:12:39.375 --> 01:12:42.126
sadece bir kesime ait şeyler değildir.

01:12:42.125 --> 01:12:44.167
 Özellikle bunu açıklamanızı arzu ettim ben.

01:12:44.876 --> 01:12:47.959
 Cevap: Ha, şimdi tabii Ümmet-i Muhammed'e emirdir

01:12:47.959 --> 01:12:52.626
bu zikir vesaire ama sadece bir kesim yapıyor, mutasavvuflar yapıyor, ötekiler kaçıyor. 

01:12:53.375 --> 01:12:55.417
 Dinleyici: Bu yanlışlığı [demek istedim.]

01:12:55.751 --> 01:13:00.751
 Cevap: Yani herkese emirdir ama sadece dervişler yapıyor, ötekiler kaçıyor. Evet.

01:13:01.417 --> 01:13:08.126
 Şimdi tasavvuf İslâm olduğuna göre yani Resûlullah'ın sünneti olduğuna göre tarihte bir vaka biliyoruz,

01:13:08.501 --> 01:13:14.850
bir tekke-medrese kavgası biliyoruz. Bir ilim, ilmiye kesimiyle nefsimizi

01:13:14.167 --> 01:13:17.542
sadece tezkiye edelim [diyen] kesimin kavgasını biliyoruz.

01:13:17.584 --> 01:13:25.126
 Veyahut kitaplarada geçmiş bir sürü ilmî münakaşalar biliyoruz. Hakikat, şeriat, ondan sonra şu bu.

01:13:25.375 --> 01:13:32.709
 Eğer gerçekten tasavvuf dediğimiz olay Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem'in sünnet-i seniyyesi,

01:13:33.209 --> 01:13:40.918
hadîs-i şerîflerde ifade edilen bir İslâm ise biz niçin buna böyle bir isim vererek Ümmet-i Muhammed'i

01:13:41.830 --> 01:13:45.166
yeniden veyahut böyle bir şey içerisine koyuyoruz.

01:13:43.334 --> 01:13:50.960
Bunu biz tasavvuf değilde direkt olarak İslâm olarak anlatsak daha doğru olmaz mı olay? 

01:13:51.375 --> 01:13:53.709
 Cevap: Şimdi İslâm kelimesi o kadar geniş bir terimdir ki

01:13:53.709 --> 01:13:55.627
 İslâm olarak anlatırsan tasavvuf anlaşılmaz.

01:13:56.830 --> 01:13:58.458
Yani elbette ayrı terminoloji kullanacaksın.

01:13:58.501 --> 01:14:04.252
 Mesela tefsir kelimesi de Peygamber Efendimiz'in zamanında yoktu ama

01:14:04.250 --> 01:14:12.375
 tefsir ilmi doğmuştur ve ondan sonra bir tefsir kelimesi tedâvüle girmiştir

01:14:12.751 --> 01:14:14.293
ve kimse de bundan rahatsız olmuyor.

01:14:14.292 --> 01:14:18.793
 Yani [tefsir kelimesi] Peygamber Efendimiz'in zamanında yoktu.

01:14:19.830 --> 01:14:21.166
Fıkıh kelimesi de Peygamber Efendimiz'in zamanında ilm-i fıkıh mânasıyla

01:14:21.167 --> 01:14:24.376
 yani ahkâm-ı şeriyyeyi anlatan ilim olarak mevcut değildi.

01:14:24.334 --> 01:14:27.100
 Fıkıh denilince şey anlaşılıyordu yani dinde akaid konularıyla ilgili münakaşaların,

01:14:27.000 --> 01:14:32.250
 konuların içinde bulunduğu bir ilim teşekkül etmiştir.

01:14:32.250 --> 01:14:40.625
 İlm-i kelâm demiştir buna. Binâenaleyh ilm-i kelâm, ilm-i hadis, ilm-i tefsir, ilm-i fıkıh

01:14:41.420 --> 01:14:50.209
veyahut daha başka kelimeler bu gibi terminolojiden rahatsız olmamak lazım.

01:14:50.209 --> 01:14:53.584
Yani sen eğer İslâm diyelim diyecek olsan,

01:14:53.584 --> 01:14:57.376
 İslâm kelimesi geniş bir tâbir olduğundan terminoloji daralır.

01:14:57.626 --> 01:15:02.127
Yani bir ilimde genişleme oldukça terminoloji çoğalır, terimler artar,

01:15:02.125 --> 01:15:05.100
yani ilmin derinlemesine gelişmesinin alâmetidir. 

01:15:05.417 --> 01:15:08.751
 Halkın, avamın dilinde güç ve kuvvet arasında bir fark yoktur ama

01:15:08.751 --> 01:15:11.850
 fizikte güç ve kuvvet arasında bir fark vardır.

01:15:11.292 --> 01:15:16.751
 Yani güç başka şey demektir kuvvet başka bir şey demektir.

01:15:17.125 --> 01:15:19.500
 Arasında bir nüans farkı meydana gelmiştir.

01:15:20.375 --> 01:15:26.625
Bir tamircinin anahtarlarını aldığınız zaman aklınıza gelmeyecek,

01:15:26.626 --> 01:15:29.918
 adınızı bilmediğiniz binbir çeşit çeşidi vardır.

01:15:29.918 --> 01:15:33.627
 "Oğlum lokmayı getir." dediği zaman gidipte lokantacıdan

01:15:33.626 --> 01:15:37.418
 lokma götürüp ustasının ağzına koymaz çırak.

01:15:37.501 --> 01:15:41.876
 O lokma anahtarı kastediliyordur, tâbirdir, normaldir.

01:15:42.000 --> 01:15:46.959
 Kurbağacığı getir dediği zaman da gidip dereden küçük kurbağa yakalayıpta götürüp ona vermez.

01:15:46.959 --> 01:15:52.168
 Bu bir terminolojidir. Bunu tabii karşılamak lazım, yani terminolojiye kızmayalım.

01:15:52.459 --> 01:15:53.876
Terminoloji normal bir şeydir.

01:15:54.417 --> 01:16:02.542
Ama şöyle bir teklifi Ebu'l-Hasan Ali en-Nedvî yapmıştır, diyor ki;

01:16:02.584 --> 01:16:06.834
"Bu tasavvuf konusunda o çıktı bir şey söyledi, bu çıktı bir şey söyledi;

01:16:06.834 --> 01:16:10.335
 ben hakiki mutasavvıfım dedi, ötekisi ben daha hakiki mutasavvıfım dedi.

01:16:10.334 --> 01:16:15.459
En iyisi bunu bu münakaşalardan sıyırmak için gelin buna ilm-i bâtın diyelim,

01:16:15.459 --> 01:16:18.709
fıkh-ı bâtın diyelim, ilm-i tezkiye diyelim, ilm-i ihsan diyelim."

01:16:18.751 --> 01:16:26.335
Çeşitli terminoloji teklifleri yani yeni tâbirlerle bunu ifade edelim diye düşündüler.

01:16:26.334 --> 01:16:32.376
Olmuştur, bu bizi şey yapmıyor yani sıkmıyor, detayını anlatabilirdik.

01:16:32.918 --> 01:16:41.127
 İlm-i ihsan denilebilir çünkü Peygamber Efendimiz'in Hz. Ömer radıyallahu anh vasıtasıyla

01:16:41.125 --> 01:16:45.417
nakledilen Cibril hadîs-i şerîfi var. Orada;

01:16:45.417 --> 01:16:51.209
 Ve me'l-ihsânu en ta'budellâhe ke-enneke terâhu fe-in lem tekün terâhu fe-innehû yerâke. 

01:16:51.250 --> 01:16:54.917
 "İhsan nedir yâ Resûlallah?  "Allah'ı görüyormuş gibi ibadet etmektir.

01:16:55.292 --> 01:16:57.959
Çünkü sen O'nu görmüyorsan da O seni görüyor." diyor. 

01:16:57.959 --> 01:17:03.585
 Demek ki Allah'ı görüyormuşcasına samimi ibadetten işte tasavvufa bu isim verilsin denmiş.

01:17:04.250 --> 01:17:09.250
 Ayrıca kalbin ahvalini anlattığı için ilm-i ahvâli kulûb densin

01:17:09.584 --> 01:17:14.793
 veya ilm-i fıkhu'l-bâtın densin, batınî şartları anlatan ilim densin,

01:17:14.751 --> 01:17:17.751
 ilm-i tezkiye-i nefs densin diye teklifler olmuştur.

01:17:17.751 --> 01:17:24.210
 Olmuştur ama bu bir tekliftir, nihayet Ebu'l-Hasan Ali en-Nedvî'nin teklifidir.

01:17:24.501 --> 01:17:29.850
 Ama ondan öncede tasavvuf kelimesi konusunda binlerce, milyonlarca kitap yazılmıştır.

01:17:29.125 --> 01:17:34.459
 Kütüphanelerde de ilm-i tasavvuf diye bir bölüm karteksler vardır,

01:17:35.709 --> 01:17:39.335
 fiilî durum vardır yani fiilî durumları değiştiremezsiniz ki. 

01:17:39.334 --> 01:17:44.501
 Avrupanın bir kütüphanesine gitseniz Almanya'da yada bir bibliotech'e gitseniz,

01:17:44.876 --> 01:17:48.543
bu konudaki bilgileri ancak tasavvuf kelimesiyle bulabilirsiniz.

01:17:48.542 --> 01:17:54.542
 Yani normaldir böyle bir şey. Her şey de insanın gönlünce olmuyor,

01:17:54.542 --> 01:18:02.334
 başka türlü şekillerde gelişebiliyor. Normal, yani tasavvuf kelimesinden rahatsız olmamak lazım.

01:18:02.375 --> 01:18:05.834
Sonradan çıkmış bile olsa bir şeyi ifade etmek için [kullanılıyor]. 

01:18:05.792 --> 01:18:08.501
 Biz lisanı niye koymuşuz?  Anlaşmak için.

01:18:08.792 --> 01:18:15.334
Fikirlerimizi biribirimize transfer edebilmek için, iletişim için lisanımız vardır.

01:18:15.501 --> 01:18:20.751
 Anlaşmayı sağlayacak nüansları ne kadar arttırırsak lisan o kadar zenginleşir.

01:18:20.918 --> 01:18:23.836
 Kelimeyi ne kadar sıkıştırırsak lisan o kadar fakirleşir.

01:18:23.834 --> 01:18:31.834
 Bu hatayı biz şeyde yaptık, yani Türkçe'yi arılaştırma filan şeyinde yapıldı bu.

01:18:32.209 --> 01:18:36.100
Halbuki terminolojiyi zenginleştirmek daha iyidir. 

01:18:36.125 --> 01:18:41.584
 Bizim bir Alman profesörümüz vardı meşhur bir orientalisttir.

01:18:42.000 --> 01:18:46.709
 Hellmut Ritter diye herkesin tanıdığı bir kimsedir, Alman kendisi.

01:18:47.292 --> 01:18:50.709
Bize fakültedeki talebeliğim sırasında ders verirken dedi ki;

01:18:50.959 --> 01:19:00.959
 "Sizin" dedi, şeyi kastediyor, yani Osmanlıların son devrinin dilini, yani tam 1910-1915 filan.

01:19:00.959 --> 01:19:04.668
 Daha Cumhuriyet kurulmamış, o devredeki dili kastediyor.

01:19:05.000 --> 01:19:11.501
"Sizin her türlü anlamı ifade etmeye yetecek çok gelişmiş bir diliniz vardı,

01:19:11.792 --> 01:19:13.751
 siz bu dilinize kıydınız." dedi.

01:19:14.501 --> 01:19:18.460
 Dil bir meramı anlatmak içindir, bu da kelimelerle olur.

01:19:18.667 --> 01:19:23.543
Kelimeler biribirinden ne kadar farklılaşırsa, anlamlar ne kadar zenginleşirse

01:19:23.542 --> 01:19:24.917
 dil o kadar zengin olur.

01:19:25.000 --> 01:19:28.834
Biz bugün kafa kelimesini kullandığımız bir yerde baş kelimesini kullanmıyoruz.

01:19:29.125 --> 01:19:32.167
 "Kafamı kızdırma!" diyoruz ama "Başımı kızdırma!" demiyoruz mesela.

01:19:32.498 --> 01:19:38.400
Yani farklılıklar vardır şeyler vardır. Bu çeşitlilik bizi üzmemeli.