WEBVTT

00:00:00.463 --> 00:00:04.396
es-Salâtu ve's-selâmu ala seyyidi'l-evvelîne ve'l-âhirîn

00:00:05.717 --> 00:00:08.988
abdihî ve habîbihî Muhammedini'l-Mustafâ

00:00:12.173 --> 00:00:16.378
ve âlihî ve sahbihî ve men tebi'ahû bi-ihsânin ilâ yevmi'd-dîn.

00:00:17.343 --> 00:00:18.463
Emmâ ba'd:

00:00:19.153 --> 00:00:21.143
Aziz ve muhterem kardeşlerim!

00:00:22.632 --> 00:00:25.927
Cumartesi günleri İstanbul'da bulunduğumuz zamanlarda

00:00:26.668 --> 00:00:32.767
 bu güzel tekkede Tabakâtü's- sûfiyye'yi okuyup devam ediyoruz.

00:02:45.409 --> 00:02:48.211
59. sayfanın onuncu bendinde;

00:02:49.524 --> 00:02:51.477
Kâle ve kâle'l-Hârisü;

00:02:51.797 --> 00:02:57.220
yani daha önce geçmiş olan rivayet zinciriyle;

00:03:00.715 --> 00:03:04.813
Abdullah b. Aliyyin et-Tûsiyyi'den Huldî'ye,

00:03:04.991 --> 00:03:07.113
Huldî'den Ebû Osman el-Beledî'ye,

00:03:07.198 --> 00:03:15.370
 ondan Hâris-i Muhâsibî'ye uzanan zincir ile aynı senetle

00:03:16.544 --> 00:03:22.939
 Hâris b. Esed el-Muhâsibî hazretleri buyurmuş ki:

00:03:23.149 --> 00:03:27.100
et-Teslîmü hüve's-sübûtü inde nüzûli'l-belâi

00:03:27.461 --> 00:03:32.577
 min-gayri tegayyürin minhu fi'z-zâhiri ve'l-bâtıni.

00:03:34.531 --> 00:03:37.566
Tarikatte ''teslimiyet'' diye bir makam var.

00:03:37.975 --> 00:03:39.530
 Onun tarifiyle ilgili.

00:03:40.612 --> 00:03:41.732
et-Teslîmü.

00:03:44.409 --> 00:03:52.331
''Teslimiyet'' Allah'ın hükmüne, kaza ve kaderin tecellisine rıza göstermek;

00:03:52.665 --> 00:03:56.768
ceza' ve feza' göstermemek, itiraz etmemek,

00:03:57.140 --> 00:04:00.792
 taşkınlık yapmamak, ağzını açıp gözünü yumup da

00:04:00.883 --> 00:04:07.370
 ileri geri edepsizce konuşmamaya dikkat etmek.

00:04:09.789 --> 00:04:11.400
Tarifinde diyor ki;

00:04:11.420 --> 00:04:15.920
et-Teslîmü. ''Teslimiyet'' Hüve's-sübûtü inde nüzûli'l-belâi.

00:04:17.417 --> 00:04:20.919
''Kendisinin başına bela geldiği zaman

00:04:21.109 --> 00:04:25.180
sapa sağlam durmasıdır, sabit olmasıdır, sebat etmesidir.''

00:04:25.647 --> 00:04:27.366
Min-gayri tegayyürin minhu.

00:04:27.531 --> 00:04:31.787
''Kendisinden hiçbir değişiklik meydana gelmeden,

00:04:31.787 --> 00:04:34.117
 olduğu yerde sapa sağlam durmasıdır.''

00:04:34.539 --> 00:04:36.260
Fi'z-zâhiri ve'l-bâtıni.

00:04:36.651 --> 00:04:39.801
 ''Zâhirinde de, bâtınında da değişiklik olmayacak.''

00:04:40.210 --> 00:04:45.368
 Yani şeklen de, dışarıdan da bir itiraz emaresi, alâmeti görülmeyecek;

00:04:46.460 --> 00:04:49.450
 kalbinde de bir itiraz duygusu mevcut olmayacak.

00:04:49.940 --> 00:04:56.181
Herkesin bildiği klasik bir misali söyleyelim.

00:04:56.509 --> 00:04:57.629
Yakını ölüyor.

00:04:58.245 --> 00:05:01.421
 Annesi, babası veya evladı ölüyor.

00:05:02.561 --> 00:05:05.657
Kadın veya adam saçını başını yoluyor,

00:05:06.610 --> 00:05:08.294
feryâd u figânlar ediyor,

00:05:08.866 --> 00:05:12.590
 ileri geri konuşuyor, bağırıyor, çağırıyor.

00:05:12.824 --> 00:05:18.801
 Morali bozuluyor, gönlü çöküyor, kararıyor, feleğini şaşırıyor... 

00:05:19.367 --> 00:05:20.920
Ne oluyorsun?

00:05:20.833 --> 00:05:25.330
Ne var yani? Bu olayı takdir eden kim? 

00:05:25.924 --> 00:05:27.420
Allah celle celâlühû.

00:05:27.270 --> 00:05:29.434
Sana ne düşer?

00:05:29.976 --> 00:05:32.668
Abdülkâdir-i Geylânî Efendimiz'in söylediği gibi;

00:05:33.291 --> 00:05:35.488
''Kula düşen iki şey var:

00:05:35.997 --> 00:05:44.804
 Bir; kazâ ve kadere, Allah'ın hükmüne rıza. İki; dua.''

00:05:45.532 --> 00:05:46.301
Rıza ve dua.

00:05:46.367 --> 00:05:47.487
Başka bir şey yok.

00:05:48.464 --> 00:05:51.162
Kadere rıza, Allah'a dua.

00:05:51.578 --> 00:05:52.698
 Kulluk çok kolay. İ

00:05:53.976 --> 00:05:57.107
tiraz ederse, bağırır çağırırsa imtihanı kaybeder.

00:05:57.435 --> 00:05:58.555
Hadîs-i şerîfte şöyle geçer:

00:05:58.683 --> 00:06:00.132
Peygamber sallallahu aleyhi ve selem

00:06:00.217 --> 00:06:03.346
bangır bangır bağıran, yaka bağır yırtan,

00:06:03.937 --> 00:06:06.338
 feryâd u figân eden bir kadının yanından geçiyordu.

00:06:06.376 --> 00:06:10.628
Başına bir bela, musibet gelmiş, bağırıyor. Ona;

00:06:12.568 --> 00:06:24.873
''Ey filanca! Sabretmen, Allah'ın hükmüne razı olman lazım.''

00:06:24.913 --> 00:06:29.342
gibi konuşmak isteyince kadın dedi ki;

00:06:29.395 --> 00:06:32.749
''Sen benim başıma gelen belanın ne kadar fazla olduğunu biliyor musun?

00:06:32.802 --> 00:06:33.496
 Bir bilsen…''

00:06:35.400 --> 00:06:37.610
Efendimiz baktı ki ağzı kalabalık, yürüdü gitti.

00:06:37.831 --> 00:06:38.951
 Yanında durmadı.

00:06:39.827 --> 00:06:42.541
 Onun üzerine arkadan gelenler dediler ki;

00:06:42.945 --> 00:06:46.787
''Sana gelip sözleri söyleyen bu şahıs kimdi, biliyor musun?''

00:06:47.590 --> 00:06:47.884
Kadın; ''Bilmiyorum.''

00:06:47.966 --> 00:06:49.757
''Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve selem idi.''

00:06:49.910 --> 00:06:51.296
 Kadın; ''Ya, öyle mi!'' dedi.

00:06:51.405 --> 00:06:53.780
Arkasından koştu, yetişti.

00:06:53.181 --> 00:06:54.379
''Yâ Resûlallah! Kusura bakma.

00:06:54.445 --> 00:06:56.525
Ben seni tanıyamadım, ondan edepsizlik ettim.

00:06:57.247 --> 00:07:00.837
İleri geri konuşmam seni tanımadığım için, seni bilemediğim için oldu.

00:07:01.900 --> 00:07:02.210
 Benim kusuruma bakma.''

00:07:03.225 --> 00:07:06.587
 Tabi bir kere olan oldu.

00:07:06.634 --> 00:07:07.841
 Efendimiz buyurdu ki;

00:07:08.856 --> 00:07:12.344
es-Sabru inde's-sadmeti'l-ûlâ.

00:07:12.891 --> 00:07:16.870
 ''Darbe ilk geldiği zaman sabır gösterirsen işin kıymeti olur.''

00:07:17.155 --> 00:07:18.862
 Aksi takdirde iş işten geçmiş olur.

00:07:18.983 --> 00:07:20.704
 Sonra herkes alışıyor,

00:07:20.833 --> 00:07:25.256
yani insan günler geçince, zaman geçince alışıyor.

00:07:25.652 --> 00:07:28.746
Alman ordusunda bir kaide varmış.

00:07:29.168 --> 00:07:33.295
 Kavga edenlerin birbirlerinden 24 saat içinde

00:07:33.886 --> 00:07:37.341
üst makamlara şikayette bulunmaları yasakmış.

00:07:37.638 --> 00:07:40.509
 24 saat geçecek. Neden?

00:07:40.794 --> 00:07:43.744
 Bir heyecanı yatışsın, bir uyusun, uyansın.

00:07:44.185 --> 00:07:48.609
Duygularını kendi kendine normal olarak tahlil edecek hale gelsin.

00:07:48.819 --> 00:07:51.185
Bakalım kendi mi haklı, karşı taraf mı haklı?

00:07:51.700 --> 00:07:53.492
 Şikayete mahal var mı, yok mu?

00:07:54.220 --> 00:07:56.399
Demirel şimdi Japonya'ya gitti.

00:07:56.796 --> 00:07:59.986
 ''Adalet bakımından da Japonlar iyi.'' diyor.

00:08:00.270 --> 00:08:06.346
 Davalar çabuk görülüyormuş, mahkemelerde yığılma yokmuş.

00:08:07.199 --> 00:08:07.803
Neden?

00:08:08.250 --> 00:08:10.998
 Savcılar olur olmaz her davayı açmıyorlarmış.

00:08:11.580 --> 00:08:13.688
Mahkeme diye fuzuli işgal etmiyorlarmış.

00:08:13.767 --> 00:08:17.505
Taraflar bazen yirmi beş kuruş, elli kuruş için inat ediyor.

00:08:17.751 --> 00:08:20.455
Dünyanın masrafını yapıp dava açıyor;

00:08:20.455 --> 00:08:22.724
 hâkimi, mahkemeyi meşgul ediyor.

00:08:23.239 --> 00:08:26.700
 Tabi o, orada bulunan davaların az olduğunu,

00:08:26.950 --> 00:08:27.591
mahkemelerin çabuk çalıştığını,

00:08:28.204 --> 00:08:31.356
 savcıların olur olmaz davaları açmadığını görmüş, sevinmiş.

00:08:31.678 --> 00:08:37.538
Ama bir seyyah asıl İslâm tarihinde bizim dedelerimizin halini anlatıyor.

00:08:39.921 --> 00:08:40.404
 Diyor ki;

00:08:40.519 --> 00:08:43.390
''Bunların mahkemelerine iş düşmez,

00:08:44.250 --> 00:08:47.202
mahkemelerinde davacı, davalı göremezsin.

00:08:48.111 --> 00:08:50.581
 Çünkü çok terbiyeli, edepli insanlardır.

00:08:50.971 --> 00:08:52.310
Zaten haksızlık edip de

00:08:52.500 --> 00:08:54.961
mahkemeye kadının huzuruna gelme durumları olmaz.

00:08:55.320 --> 00:08:59.865
Bir ihtilaf olsa bile mahallenin eşrâfı, büyükleri,

00:08:59.865 --> 00:09:02.404
 hatırı sayılır kimseler halleder.

00:09:02.589 --> 00:09:05.989
 Yani kadıya, mahkemeye çok nadir iş düşer.''

00:09:06.299 --> 00:09:11.318
Osmanlı devrinde kadılar ekseriyetle şâir oluyor.

00:09:11.413 --> 00:09:12.660
Neden?

00:09:12.122 --> 00:09:13.230
Zamanı boş, oturuyor;

00:09:13.151 --> 00:09:16.430
şu vezinden, bu vezinden şiir yazıyor.

00:09:16.909 --> 00:09:18.140
Önüne dava gelmiyor ki.

00:09:18.418 --> 00:09:20.966
Ya okuyacak, ya yazacak, bir şeyler yapacak.

00:09:20.992 --> 00:09:22.112
İşte o da şiir yazıyor.

00:09:22.721 --> 00:09:26.213
 Ekseri divan şairleri, mesleğini incelerseniz kadıdır.

00:09:26.366 --> 00:09:30.573
 Parası var, keyfi yerinde, konağı var, zamanı da var.

00:09:31.690 --> 00:09:36.160
 İlim için, irfan için, hele şiir için, edebiyat için zaman lazım.

00:09:36.813 --> 00:09:39.123
Oturacak da şiiri tanzim edecek.

00:09:41.929 --> 00:09:45.179
Demek ki teslimiyet, bela indiği zaman

00:09:45.520 --> 00:09:51.206
 zâhirde ve bâtında herhangi bir değişme müşahede edilmeden

00:09:51.371 --> 00:09:52.506
sapa sağlam durmaktır.

00:09:53.291 --> 00:09:54.621
 Kale gibi duracak.

00:09:55.370 --> 00:09:58.421
Ne kaşı kıpırdayacak, ne yüzünde çizgiler belirecek,

00:09:58.421 --> 00:10:01.187
ne alnı kırışacak, ne ah vah edecek,

00:10:01.397 --> 00:10:03.655
 ne saç baş yolacak, ne diz dövecek,

00:10:03.733 --> 00:10:11.680
 ne bağırıp çağıracak, ne kalbinden kırgınlık, küskünlük, darılma hissedecek,

00:10:12.988 --> 00:10:14.108
 ne de ileri geri konuşacak.

00:10:16.494 --> 00:10:17.633
 Böyle şeyler olamayacak.

00:10:18.811 --> 00:10:21.557
Gayet sakin, kale gibi sağlam duracak. 

00:10:22.735 --> 00:10:26.710
Tabi zâhirde bir şey olmaması bir edeptir.

00:10:26.729 --> 00:10:28.956
 Bâtında bir şey olmaması

00:10:29.340 --> 00:10:31.611
yani insanın gönlünde fırtına kopmaması,

00:10:32.960 --> 00:10:35.760
 duygularının sapa sağlam olması daha büyük bir şey.

00:10:35.585 --> 00:10:38.626
 Bu gibi haller de eğitimle elde edilir.

00:10:38.727 --> 00:10:39.847
 Birden elde edilmez.

00:10:40.372 --> 00:10:45.803
 Onun için müslümanın her zaman söylediğimiz gibi yılda bir sabır eğitimi var.

00:10:45.906 --> 00:10:46.972
 Bir ay süren Ramazan.

00:10:47.162 --> 00:10:50.381
 Bunu neden yapıyor? Alışsın diye.

00:10:50.453 --> 00:10:55.410
 İnsanın içindeki duygularına da hâkim olması kolay bir şey değildir.

00:10:55.688 --> 00:10:59.180
 Hâkim olmaya küçüklükten itibaren alışacak da öyle hâkim olacak.

00:10:59.152 --> 00:11:01.783
 Yoksa istese de hâkim olamaz.

00:11:02.360 --> 00:11:05.871
''Ne yapayım elimden gelmiyor, yapamıyorum, edemiyorum.'' diyorlar.

00:11:06.300 --> 00:11:09.650
İşte alışmadığı için İslâm her şeyin çaresini bildirmiş.

00:11:09.924 --> 00:11:13.201
 Yalnız reçeteyi doktorun söylediği gibi uygulamak lazım.

00:11:13.248 --> 00:11:15.149
Uygulanırsa tedavi olur.

00:11:15.364 --> 00:11:16.881
Uygulanmadığı zaman olmuyor.

00:11:17.385 --> 00:11:20.711
Zâhirde ve bâtında hiçbir değişiklik olmaması için

00:11:21.270 --> 00:11:25.405
 insanın eğitim görmesi lazım.

00:11:25.961 --> 00:11:28.136
 Burada bir misali anlatalım. 

00:11:30.993 --> 00:11:36.447
Eski dervişlerden olgun bir kimse bir şehre gitmiş.

00:11:37.938 --> 00:11:39.390
İslâm âlemi geniş.

00:11:40.624 --> 00:11:47.200
Şu yukarıdaki Şeyh Murad hazretleri Buharalı,

00:11:48.140 --> 00:11:50.500
Peygamber Efendimiz'in sülalesinden.

00:11:51.270 --> 00:11:54.829
 Hindistan'ın kuzeyine Keşmir'e gitmiş.

00:11:55.426 --> 00:11:59.216
İmâm-ı Rabbânî Efendimiz'in oğlu Şeyh Muhammed-i Mâsum

00:11:59.265 --> 00:12:02.900
Efendimiz hazretlerinden icazet almış.

00:12:02.531 --> 00:12:05.924
 Ondan sonra Şam'da oturmuş, dört-beş defa hacca gitmiş.

00:12:06.421 --> 00:12:07.435
 Buraya gelmiş.

00:12:07.656 --> 00:12:09.304
 Burada vazife görmüş.

00:12:09.945 --> 00:12:12.821
 İrşad hizmeti yapmış, medrese açmış.

00:12:12.980 --> 00:12:14.415
 Burada vefat etmiş.

00:12:14.593 --> 00:12:21.441
İslâm âleminde hudut yok, pasaport yok, vergi yok, mecburiyet yok.

00:12:23.334 --> 00:12:25.434
Hadis öğrenmek için oraya gidiyor,

00:12:25.637 --> 00:12:27.806
fıkıh öğrenmek için buraya geliyor,

00:12:27.959 --> 00:12:30.973
 irşat etmek için şuraya görevlenip gidiyor,

00:12:31.139 --> 00:12:32.924
 her taraf İslâm âlemi.

00:12:33.233 --> 00:12:38.471
 Tabi özel yönetimler, valilikler, beylikler var ama

00:12:38.724 --> 00:12:39.844
kimse kimseye dur demiyor.

00:12:39.896 --> 00:12:41.476
 Müslümansa geliyor, geçiyor.

00:12:42.948 --> 00:12:44.218
Yani güzel bir şeymiş.

00:12:44.627 --> 00:12:46.702
Müslümanlar her tarafa gidip gelebiliyorlarmış.

00:12:46.824 --> 00:12:50.293
Şimdi hacca gitmek için bile pasaport alıyorsun,

00:12:50.340 --> 00:12:53.205
vize alıyorsun da bir aydan fazla adam bırakmıyor,

00:12:53.502 --> 00:12:57.252
 istediği zaman istemediği kimseye izin vermiyor.

00:12:57.286 --> 00:13:00.651
 Ölürse ölsün, haccı yaparsa yapsın, yapamazsa yapamasın.

00:13:00.810 --> 00:13:03.816
Eskiden güzelmiş.

00:13:04.138 --> 00:13:05.899
Bir adam bir şehre gelmiş.

00:13:06.246 --> 00:13:08.100
 Fakat muhafızlar yakalamışlar.

00:13:08.270 --> 00:13:09.631
 ''Sen casussun.'' demişler. 

00:13:10.150 --> 00:13:15.377
Umumiyetle dervişler, mâlum, seyahati eğitim için de yapıyorlar.

00:13:16.118 --> 00:13:17.705
 Seyahatin meşakkati içinde

00:13:17.705 --> 00:13:22.201
cevr u cefa çekerek pişsinler diye de bir seyahat var.

00:13:22.416 --> 00:13:24.720
 Ama bizim Nakşî tarikati demiş ki:

00:13:25.111 --> 00:13:29.482
Sefer der vatan. ''Vatanında bu seyahat kemâlâtını sağlasın.''

00:13:29.785 --> 00:13:32.547
Ama seyahat eden seyyah dervişler de var.

00:13:33.440 --> 00:13:39.940
 İnsan seyahat ederken üstü başı tozlanır, saçı başı uzar,

00:13:41.240 --> 00:13:46.789
parası pulu azsa derbeder bir hal alır ama gönlü güzeldir.

00:13:47.123 --> 00:13:50.136
Kafası ilim doludur; onu herkes bilemez.

00:13:50.458 --> 00:13:53.961
Dış görünüşü itibariyle hırpani görünümde olabilir.

00:13:54.589 --> 00:13:58.639
 Buna da bakmışlar hırpani bir adam.

00:13:58.792 --> 00:14:00.354
 Bunu yakalamışlar.

00:14:00.738 --> 00:14:05.221
''Sen casussun, düşman devletten buraya geldin.

00:14:06.855 --> 00:14:07.975
 Bunun kafasını kesin!''

00:14:09.698 --> 00:14:13.526
Yolda ite kaka cellada götürmeye başlamışlar.

00:14:13.616 --> 00:14:14.736
Kafası kesilecek.

00:14:14.882 --> 00:14:18.349
 Halbuki bir casusluğu, kötü bir niyeti yok.

00:14:18.621 --> 00:14:20.217
Allah'ın derviş bir kulu.

00:14:20.858 --> 00:14:24.933
 O haldeyken kendi kendine soruyor, diyor ki;

00:14:25.101 --> 00:14:30.423
''Söyle bakalım nefsim, bak haksız yere sana iftira ettiler,

00:14:30.739 --> 00:14:34.425
''casus'' dediler, ölümüne karar verdiler,

00:14:34.816 --> 00:14:36.382
 cellada doğru götürüyorlar.

00:14:36.730 --> 00:14:38.649
 Bu ne biçim iş? Ne biçim kader?

00:14:39.800 --> 00:14:40.435
 Nasıl bir haksızlık?

00:14:40.732 --> 00:14:41.375
 Söyle bakalım!

00:14:41.419 --> 00:14:45.466
 Her zaman sen dervişim diye Allah'ın hükmüne razı olmaktan,

00:14:45.701 --> 00:14:48.700
kadere teslim olmaktan bahsederdin.

00:14:48.254 --> 00:14:49.374
 Bu işe de razı mısın?

00:14:49.396 --> 00:14:52.500
Teslimiyetin var mı? Rızan var mı?

00:14:52.183 --> 00:14:54.699
Bak burada bir aksilik var, bir haksızlık var.

00:14:54.927 --> 00:14:56.470
Buna da razı mısın?'' 

00:14:57.660 --> 00:14:58.606
Şöyle içine bakmış;

00:14:59.521 --> 00:15:01.656
''Ölürsem öleyim. Allah'a gideceğim.

00:15:02.710 --> 00:15:03.833
Demek ki hayatım bu kadarmış.'' 

00:15:04.192 --> 00:15:07.327
Mübareğin nefsi öyle ıslah olmuş ki hiç itirazı yok.

00:15:07.836 --> 00:15:13.821
İçinden; ''Ya bu da olur mu, haksız yere güme gidiyoruz, boşa gidiyoruz.''

00:15:13.865 --> 00:15:16.250
gibi bir duygu da gelmemiş.

00:15:17.671 --> 00:15:19.464
Gayet rahat, teslimiyeti var.

00:15:20.325 --> 00:15:22.859
 Hükmümüz, ömrümüz bu kadarmış.

00:15:23.760 --> 00:15:25.594
el-Hükmü lillâh. ''Ferman Allah'ındır.''

00:15:28.212 --> 00:15:29.743
Boynunu kestirmeye gidiyor.

00:15:30.315 --> 00:15:33.374
 Fakat tam celladın yanına gelince seslenmişler:

00:15:33.496 --> 00:15:34.616
''Durun, bir yanlışlık oldu.

00:15:34.701 --> 00:15:36.189
Bu adam casus değil.

00:15:36.357 --> 00:15:37.789
İyi insan olduğu anlaşıldı.

00:15:38.860 --> 00:15:39.525
 Serbest bırakın.'' demişler.

00:15:40.728 --> 00:15:43.960
 Bu sefer kesilmekten kurtulmuş, salıverilmiş.

00:15:45.582 --> 00:15:53.683
 Bu sefer gene kendisine soruyor, ölecekti ölmedi. Diyor ki;

00:15:53.718 --> 00:16:01.634
''Vallahi, ölümden kurtulduğuma, ölümden halasıma değil;

00:16:05.206 --> 00:16:07.242
 o andaki ihlâsıma seviniyorum.''

00:16:08.249 --> 00:16:11.559
Yani ölecekken rıza ve teslimiyeti vardı ya,

00:16:11.655 --> 00:16:13.119
 kalbinde itirazı yoktu ya!

00:16:13.360 --> 00:16:16.984
 Bâtınından bir tagayyür, bir itiraz yok.

00:16:17.524 --> 00:16:22.235
''O ölecek gibi olduğu zamandaki ihlâsıma hâlâ seviniyorum.

00:16:22.463 --> 00:16:28.798
İyi ki o imtihanda içimde feryâd u figân bir itiraz olmadı

00:16:29.532 --> 00:16:33.922
Ölümden halasıma, kafamın kesilmesinden halasıma değil,

00:16:34.680 --> 00:16:37.145
 o andaki ihlâsıma hâlâ seviniyorum.'' diyor. 

00:16:37.567 --> 00:16:40.937
Benim çok hoşuma gider de bu fıkrayı zaman zaman anlatırım.

00:16:41.271 --> 00:16:43.840
Düşünüyorum da, kendimi onun yerine koyuyorum,

00:16:43.125 --> 00:16:45.906
 ölüme giderken böyle düşünebilmek de kolay bir şey değil.

00:16:46.102 --> 00:16:48.501
 İyi bir terbiye, tam bir teslimiyet.

00:16:48.692 --> 00:16:50.750
 Burada da yeri geldi.

00:16:50.328 --> 00:16:55.721
 İnsanın Allah'ın kazasına, kaderine, hükmüne böyle teslimiyeti olmalı. 

00:16:56.612 --> 00:16:58.615
Bazı üzücü olaylar olabilir.

00:16:58.824 --> 00:16:59.842
 Millet dayanamıyor.

00:16:59.902 --> 00:17:03.657
 Hemen bakıyorsun; köprüden, kuleden kendisini atıyor,

00:17:03.967 --> 00:17:06.184
intihara kalkışıyor vesaire.

00:17:06.512 --> 00:17:10.469
Halbuki Allah'ın nimetleri de var,

00:17:12.867 --> 00:17:16.524
 belalar da, musibetler de var;onlar da imtihan.

00:17:16.543 --> 00:17:18.894
 İnsana ekseriyetle nimet gelir.

00:17:19.228 --> 00:17:22.427
 Sayısız nimetler… Bir, iki, üç, dört, beş…

00:17:22.818 --> 00:17:23.278
Sayamazsın.

00:17:23.331 --> 00:17:25.693
Ve in te'uddû ni'metallâhi lâ tuhsûhâ.

00:17:25.984 --> 00:17:28.663
 Nimetler sayılmaz, belalar sayılır.

00:17:29.585 --> 00:17:32.540
İnsanın ömründe gördüğü ölüm kaç tanedir?

00:17:33.120 --> 00:17:35.640
İki tane, üç tane, beş tane… Yani ne olacak?

00:17:35.631 --> 00:17:36.888
Ama nimetler!

00:17:37.847 --> 00:17:39.207
 Her gün yiyor, her gün içiyor,

00:17:39.279 --> 00:17:41.394
 her gün baklava, börek, kaymak, tatlı,

00:17:41.394 --> 00:17:44.714
üzüm, elma, armut, muz, kavun, karpuz…

00:17:44.874 --> 00:17:48.524
 Bunların hepsine bir şükür lazım değil mi?

00:17:49.184 --> 00:17:52.273
Onların şükürlerini eda etmiyor, duruyor.

00:17:52.765 --> 00:17:56.325
 Ama başına ömründe kırk yılın başı bir defa

00:17:56.997 --> 00:17:59.421
musibet, belâ, imtihan geldiği zaman

00:17:59.524 --> 00:18:01.610
 hop oturuyor, hop kalkıyor.

00:18:01.477 --> 00:18:03.484
 Olmadı! İmtihanı kaybediyor.

00:18:03.831 --> 00:18:04.951
Teslimiyet gösterecek. 

00:18:05.641 --> 00:18:10.400
Hâris-i Muhâsibî hazretlerinin güzel bir sözünü öğrenmiş olduk.

00:18:10.507 --> 00:18:12.370
''Teslimiyet, bela indiği zaman

00:18:12.203 --> 00:18:14.809
çinde ve dışında, zâhirinde ve bâtınında

00:18:15.168 --> 00:18:20.419
 hiçbir değişme olmadan sapa sağlam durmaktır, sübuttur, sebattır.'' diyor.

00:18:22.470 --> 00:18:23.167
 Böyle tarif etmiş.

00:18:24.321 --> 00:18:27.520
Ve kâle: Süile'l-Hârisü ani'r-recâi

00:18:28.148 --> 00:18:31.871
''Yine aynı rivayetle râvî dedi ki.

00:18:32.280 --> 00:18:37.870
 Hâris-i Muhâsibî'ye ‘Recâ nedir?' diye soruldu.

00:18:38.523 --> 00:18:39.943
Recâdan soruldu.''

00:18:41.877 --> 00:18:47.398
Bunlar hep tasavvufî tabirler, tasavvuf terminolojisi.

00:18:48.870 --> 00:18:51.964
Tasavvufta havf ve recâ var.

00:18:52.555 --> 00:18:55.752
İslâm'da var da, tasavvufun konusuna girdiği için

00:18:55.842 --> 00:19:00.458
tasavvuf ilmi içinde bahis konusu ediliyor.

00:19:01.186 --> 00:19:04.526
Havf korkmak, recâ ummak demek.

00:19:05.786 --> 00:19:10.350
 Havf u recâ, korku ümit demek.

00:19:10.688 --> 00:19:15.429
 Müslüman iyi bir müslüman olduğu zaman ne yapacak?

00:19:15.595 --> 00:19:17.543
Allah'tan korkup titreyecek mi,

00:19:18.215 --> 00:19:22.753
 Allah'a çok ümit besleyip efe efe dolaşacak mı?

00:19:23.425 --> 00:19:24.306
Hangisi iyi?

00:19:24.866 --> 00:19:27.408
 Allah'tan korkmayı emreden âyetler de var,

00:19:28.205 --> 00:19:33.564
Allah'ın rahmetinden ümitlenmeye dair âyetler de var,

00:19:34.290 --> 00:19:35.149
hangisini yapalım?

00:19:35.811 --> 00:19:38.405
Şen mi olalım, gamlı mı olalım?

00:19:38.558 --> 00:19:40.389
 Üzüntülü mü olalım, sevinçli mi olalım?

00:19:44.916 --> 00:19:47.158
Alimlerimiz meseleyi incelemişler,

00:19:48.199 --> 00:19:50.487
vardıkları sonucu ben kısaca söyleyeyim.

00:19:51.228 --> 00:19:53.304
 Beyne'l havfu ve'r-recâ olacak.

00:19:53.607 --> 00:19:55.666
 Korku ile ümidin arasında duracak.

00:19:55.825 --> 00:19:59.934
Yani birisine tam dalmayacak.

00:20:03.539 --> 00:20:05.275
Adama bakıyorsun boyuna titriyor.

00:20:05.387 --> 00:20:09.541
 Yemek ye, titriyor; uyu, titriyor; çalış, titriyor.

00:20:09.794 --> 00:20:10.914
 Bu adam mahvolmuş.

00:20:11.900 --> 00:20:13.916
Korkudan normal bir insan olmaktan çıkmış.

00:20:14.150 --> 00:20:15.627
 Eli, ayağı korkudan titriyor.

00:20:15.861 --> 00:20:19.141
Allah korkusundan oturamıyor, kalkamıyor, konuşamıyor.

00:20:21.856 --> 00:20:23.800
 Bu aşırı, dozajı fazla.

00:20:24.747 --> 00:20:27.761
Öteki adama bakıyorsun; ''Allah Gafûr'dur, Rahîm'dir.

00:20:28.450 --> 00:20:30.680
Evelallah cennete gireriz.

00:20:30.895 --> 00:20:32.130
 Boş ver, aldırma.'' falan.

00:20:32.208 --> 00:20:33.930
O da fazla şen şakrak.

00:20:34.196 --> 00:20:36.226
Vur patlasın, öyle gidiyor.

00:20:37.748 --> 00:20:41.828
Mübarek biraz da tedbir al, dikkatli ol, ibadetini yap.

00:20:42.880 --> 00:20:44.119
 ''Canım Allah Gafûr'dur, Rahîm'dir, affeder.

00:20:44.535 --> 00:20:45.655
 Allah beni mi yakacak?''

00:20:46.878 --> 00:20:50.377
 O da fazla gevşek olduğu için makbul değil.

00:21:00.192 --> 00:21:02.430
Evliyâullahtan bir zâta sormuşlar;

00:21:07.778 --> 00:21:12.297
''İnsan nasıl olmalı, hangi duygulara sahip olmalı?'' diyor ki;

00:21:12.481 --> 00:21:17.270
''Bağlı iki aslanın arasındaki tilki gibi olmalı.''

00:21:19.830 --> 00:21:20.203
Niye bağlı diyoruz?

00:21:20.566 --> 00:21:23.342
 Aslan bağlı olmadı mı atlar, tilkiyi parçalar, yer.

00:21:24.276 --> 00:21:28.424
 Yani karşımızda iki aslan var ama tilki de var.

00:21:28.590 --> 00:21:33.224
 Ama hepsi bağlı, hepsinin ipi ölçülü.

00:21:34.496 --> 00:21:37.823
''İki aslanın arasında tilki gibi olmalı.'' diyor.

00:21:38.283 --> 00:21:39.435
 Ne demek istiyor?

00:21:39.719 --> 00:21:42.480
Tilki, aslanla baş edemez.

00:21:42.132 --> 00:21:43.564
Aslanın yanına yanaşırsa aslan,

00:21:43.592 --> 00:21:47.120
 bir pençe vurup hart hurt, çatur çutur yiyecek.

00:21:47.120 --> 00:21:50.495
 O zaman bu aslanın yanına yanaşamaz.

00:21:51.160 --> 00:21:53.841
 Kazara, yanlışlıkla o tarafa biraz yanaşsa,

00:21:53.911 --> 00:21:59.595
 aslan buradan hırlayacak, üstüne saldıracak.

00:21:59.621 --> 00:22:00.538
Ama bağlı.

00:22:00.822 --> 00:22:03.474
Fazla gelemeyecek ama yakalamaya bir saldıracak,

00:22:03.852 --> 00:22:05.969
 tilki korkusundan çok kaçsa ne olur?

00:22:08.400 --> 00:22:11.289
 Öbür aslanın yanına gelince o da hır diye üstüne atlayacak.

00:22:11.730 --> 00:22:14.230
Bu sefer çok güzel tarif etmiş.

00:22:14.664 --> 00:22:16.700
Yani ne onun yanına yanaşabilecek,

00:22:16.173 --> 00:22:17.535
 ne onun yanına yanaşabilecek.

00:22:17.589 --> 00:22:23.587
 Orta çizgide iki aslana da parçalanmamak için korksa da,

00:22:23.809 --> 00:22:26.138
 titrese de ikisinin ortasında duracak.

00:22:26.291 --> 00:22:29.808
İki aslanın arasında bağlı tilki gibi olacak.

00:22:30.500 --> 00:22:33.334
İki bağlı aslanın arasındaki tilki gibi olacak.

00:22:33.531 --> 00:22:36.248
 O tarafa da, bu tarafa da yanaşamaz.

00:22:36.345 --> 00:22:38.999
O zaman insanın dengesi bozuluyor.

00:22:39.264 --> 00:22:41.214
 Normal kulluğu yapamıyor, demişler.

00:22:44.449 --> 00:22:45.766
Recâdan sormuşlar.

00:22:46.187 --> 00:22:48.447
 Recâ ummak, ümitli olmak.

00:22:50.543 --> 00:22:53.728
 Korku tarafı değil de ümit tarafını sormuşlar;

00:22:53.900 --> 00:22:56.655
''Bu nedir? Nasıl tarif edersin? Ne dersin?''

00:22:56.771 --> 00:22:57.632
 Buyurmuş ki;

00:22:58.198 --> 00:23:01.906
Ve kâle: ''et-Tama'u fî fazlillâhi te'âlâ ve rahmetihî

00:23:02.103 --> 00:23:05.396
 ve sıdku husni'z-zanni inde nüzûli'l-mevti.''

00:23:12.961 --> 00:23:16.133
et-Tama'u fî fazlillâhi te'âlâ ve rahmetihî.

00:23:16.961 --> 00:23:23.672
''Allahu Teâlâ'nın fazlına ve rahmetine tamah etmek,

00:23:24.569 --> 00:23:26.794
 ümit tutmak, heveslenmek.''

00:23:28.884 --> 00:23:30.440
Ve sıdku husni'z-zanni.

00:23:32.740 --> 00:23:36.516
 ''Ve hüsn-i zannını sapasağlam, dosdoğru yapmak.''

00:23:36.994 --> 00:23:37.719
Ne zaman?

00:23:38.160 --> 00:23:40.277
İnde nüzûli'l-mevti.

00:23:41.139 --> 00:23:44.349
''Ölüm kendisine geldiği zaman.'' 

00:23:45.318 --> 00:23:46.438
''Recâ budur.'' diyor.

00:23:46.809 --> 00:23:51.757
 Recâyı biraz ölüme yakın zamana itmiş.

00:23:52.767 --> 00:23:53.531
 O zaman söylüyor.

00:23:54.817 --> 00:24:00.269
Allah'ın fazlına ve rahmetine heveslenmek

00:24:01.140 --> 00:24:05.541
 ve Allah'a karşı hüsn-i zannında

00:24:05.957 --> 00:24:09.492
 sadıkâne, sağlam duygulara sahip olmak.

00:24:09.539 --> 00:24:10.490
Ama ne zaman?

00:24:10.686 --> 00:24:11.445
Ölümüne yakın.

00:24:11.729 --> 00:24:15.389
 Ölmesine yakın sırada, ölüm geldiği sırada;

00:24:15.755 --> 00:24:20.130
''Umarım ki Allah bana rahmeti ile,

00:24:20.130 --> 00:24:24.739
fazlı ile muamele eder, onu isterim.'' diyecek

00:24:24.930 --> 00:24:26.910
ve Allah'a hüsn-i zan besleyecek. 

00:24:27.220 --> 00:24:29.531
Allah'a hüsn-i zan beslemek ne demek?

00:24:29.859 --> 00:24:34.671
Allah'ın kendisine iyi muamele edeceğini zannetmek, sanmak demek.

00:24:35.490 --> 00:24:36.965
Bunu da sıdk ile yapacak.

00:24:37.212 --> 00:24:40.499
 Yani Allah'ın kendisine iyi muamele yapacağına dair

00:24:40.877 --> 00:24:45.198
sıdk ile sapasağlam bir duyguya sahip olması demek.

00:24:45.320 --> 00:24:46.119
 Ama ne zaman? 

00:24:46.434 --> 00:24:47.564
İnde nüzûli'l-mevti.

00:24:48.111 --> 00:24:49.231
''Ölüm geldiği zaman.''

00:24:49.437 --> 00:24:52.320
 Hayatın içinde değil de sonunda.

00:24:52.429 --> 00:24:54.400
Hakikaten bu hususta bir hadîs-i şerîf vardır.

00:24:55.850 --> 00:24:58.637
Peygamber Efendimiz şöyle buyuruyor;

00:24:58.765 --> 00:25:01.713
''Ömrünüzün âhirine doğru

00:25:02.197 --> 00:25:06.284
Allah'a ümidinizin artması tarafına meyledeceksiniz.'' 

00:25:06.606 --> 00:25:09.438
Gençlikte korku tarafına yakın olacak,

00:25:09.885 --> 00:25:11.768
Allah'tan korkacak, günahtan korkacak,

00:25:11.833 --> 00:25:14.425
 cezasından korkacak, cehennemden korkacak.

00:25:14.853 --> 00:25:22.814
Belli bir yaştan sonra zaten günahlara meyil duygusu kalmaz.

00:25:23.436 --> 00:25:26.298
 O zaman korku, insanı günahlardan koruyordu.

00:25:27.101 --> 00:25:29.305
 Bu sefer onun önemi azalıyor.

00:25:29.305 --> 00:25:31.783
Bu taraftan Allah'a hüsn-i zan edecek:

00:25:31.830 --> 00:25:35.586
''İnşaallah bana güzel muamele eder, öyle ümit ediyorum.'' diye

00:25:35.780 --> 00:25:36.902
hüsn-i zan edecek

00:25:37.930 --> 00:25:40.959
 ve Allahu Teâlâ'nın fazlına, rahmetine tamah edecek.

00:25:41.193 --> 00:25:43.340
''Tamah'' kelimesini kullanması güzel.

00:25:43.587 --> 00:25:46.619
Bir insan bir şeye uzaktan yutkunur, tamah eder, ister.

00:25:46.741 --> 00:25:48.548
 Hakkı olmadığı halde ''şunu alayım'' der.

00:25:48.801 --> 00:25:50.305
Tamah kelimesini kullanıyor.

00:25:50.502 --> 00:25:55.391
 Biz Allah'ın fazlına, rahmetine aciz, nâçiz,

00:25:55.391 --> 00:25:57.408
zalûm, cehûl kullar olarak nereden layık olalım!

00:25:57.674 --> 00:25:58.882
 Ama tamah edecek.

00:25:59.730 --> 00:26:00.357
Yani o tamahı besleyecek.

00:26:00.466 --> 00:26:03.174
 O isteği beslemek diye söylemiş. 

00:26:03.515 --> 00:26:04.924
Burada bir tevazu var.

00:26:05.171 --> 00:26:10.382
''Biz aslında Allah'ın fazlına ve rahmetine layık değiliz.

00:26:10.404 --> 00:26:16.220
Ama tamah etmek, ümit tutmak, ona heveslenmek'' demek istiyor.

00:26:17.129 --> 00:26:18.974
 Bu sözü hadîs-i şerîfe uygundur.

00:26:19.190 --> 00:26:21.429
Yaşı belli bir yaştan sonra olanlar

00:26:21.451 --> 00:26:33.196
Allah'a hüsn-i zanlarını artırsınlar ve rahmetinden ümidi kesmesinler.

00:26:33.306 --> 00:26:34.864
Ümidi fazlalaştırsınlar.

00:26:35.480 --> 00:26:37.750
Kâle ve kâle'l-Hârisü:

00:26:37.832 --> 00:26:39.224
''Ve yine aynı râvî dedi ki;

00:26:39.430 --> 00:26:41.459
Hâris-i Muhâsibî şöyle buyurdu:''

00:26:41.646 --> 00:26:44.127
el-Huznü alâ vücûhin:

00:26:45.337 --> 00:26:49.240
 ''Huznün alâ fakti emrin yühibbü vücûduhû

00:26:49.668 --> 00:26:52.566
ve huznün mehâfete emrin müstakbelin

00:26:53.110 --> 00:26:57.160
ve huznün limâ ehabbe mine'z-zaferi bi-emrin

00:26:57.906 --> 00:26:59.889
 fe-yeteahharu an murâdihî

00:27:00.230 --> 00:27:02.356
ve huznün yetezekkeru min nefsihî

00:27:02.448 --> 00:27:08.296
muhâlefâti'l-hakki fe-yahzenü lehû''

00:27:09.862 --> 00:27:15.627
Hüzün duygusu; mahzun olmak, üzülmek, üzgün olmak duygusu.

00:27:18.787 --> 00:27:21.445
Tasavvuf ilmi, duyguları tahlil eden bir ilimdir.

00:27:22.388 --> 00:27:27.274
 İnsanın kalbiyle, gönlüyle ilgilendiği için çeşitli duygular görüyorsunuz.

00:27:27.521 --> 00:27:30.993
Konusu olarak soruluyor ve cevabı alınıyor, düşünülüyor.

00:27:31.446 --> 00:27:35.961
Tasavvuf kalbin duygularını, düşüncelerini,

00:27:36.195 --> 00:27:39.501
 niyetlerini, hallerini konu aldığı için

00:27:39.798 --> 00:27:42.210
orada böyle duyguların tahlilleri var.

00:27:42.324 --> 00:27:45.847
 ''Ümit nedir?'' diye, ''Teslim nedir?'' diye soruluyor.

00:27:46.187 --> 00:27:50.449
 Konular hep kalple ve insanın iç âleminin duygularıyla ilgili.

00:27:50.946 --> 00:27:53.984
''Hüzün çeşitli şekillerdedir diyor.''

00:27:55.243 --> 00:27:59.332
el-Huznü alâ vücûhin

00:27:59.574 --> 00:28:01.219
Çeşit çeşittir demek.

00:28:01.666 --> 00:28:06.458
''Hüzünler, üzüntüler, mahzunluk duygusu çeşit çeşittir.''

00:28:07.810 --> 00:28:08.403
Kimde?

00:28:08.600 --> 00:28:09.511
''Mutasavvıfta.'' 

00:28:09.833 --> 00:28:12.160
Mutasavvıf esas itibariyle nasıl olacak?

00:28:12.382 --> 00:28:15.915
Mahzun halli olacak.

00:28:16.199 --> 00:28:19.300
 Mutasavvıfın genel hali böyle.

00:28:20.710 --> 00:28:25.992
Kah kah, kih kih, koca göbekli, çok gülen, çok rahat bir insan tipi değil.

00:28:25.992 --> 00:28:29.540
Boynu bükük, gözü yaşlı, mahzun tiplidir.

00:28:29.686 --> 00:28:32.698
 Onun için Yunus Emre ne diyor?

00:28:32.920 --> 00:28:34.805
Derviş bağrı baş gerek

00:28:35.102 --> 00:28:36.461
Gözü dolu yaş gerek

00:28:36.764 --> 00:28:37.884
Koyundan yavaş gerek. 

00:28:38.310 --> 00:28:41.142
Bağrı baş gerek, bağrı yara olması gerekir.

00:28:41.539 --> 00:28:44.370
Şurası yaralı, şurada bir yara var. Ne demek?

00:28:44.592 --> 00:28:48.418
Allah sevgisi var, çeşitli dinî duyguları var.

00:28:48.777 --> 00:28:52.614
''Acaba Allah'a güzel kulluk edemedim mi?'' diye üzüntüsü var,

00:28:52.799 --> 00:28:54.879
''Cehenneme düşer miyim?'' diye korkusu var,

00:28:55.107 --> 00:28:58.760
''Ah cenneti kaçırmasam.'' diye hevesleri, tamahları  var, filan…

00:28:58.963 --> 00:29:02.100
Şurası yaralı, dertli, içi dertli, sorma!

00:29:02.478 --> 00:29:05.961
 Hani ağzını bir açsa ne dertleri var sıralayacak.

00:29:06.100 --> 00:29:07.638
 Dertli, yaralı.

00:29:08.780 --> 00:29:09.198
 Derviş bağrı baş gerek.

00:29:09.333 --> 00:29:10.586
Bağrı yaralı gerek.

00:29:10.677 --> 00:29:11.797
Baş, yara demek. 

00:29:12.870 --> 00:29:13.207
Gözü dolu yaş gerek.

00:29:13.847 --> 00:29:15.176
Gözü yaşlı olacak. Neden?

00:29:16.391 --> 00:29:18.315
 O da güzel bir duygu.

00:29:18.781 --> 00:29:20.850
 Peygamber Efendimiz buyuruyor ki;

00:29:20.182 --> 00:29:24.571
''İki göze cehennem ateşi gelmeyecek. Temas etmeyecek.''

00:29:25.305 --> 00:29:27.332
O iki gözün sahibi cehenneme düşmeyecek. 

00:29:27.403 --> 00:29:27.971
Kim?

00:29:28.305 --> 00:29:31.523
Bir; Aynün bâtet tahrusü fî-sebîlillâh.

00:29:31.852 --> 00:29:36.578
 ''Hudutlarda düşmana karşı İslâm âlemini bekleyen kişinin gözü.''

00:29:37.331 --> 00:29:38.561
 Allah için nöbet tuttuğundan,

00:29:38.614 --> 00:29:41.467
baktığı için, beklediği için cehenneme girmeyecek,

00:29:41.532 --> 00:29:42.902
 gözünü cehennem yakmayacak,

00:29:43.199 --> 00:29:45.175
 cehennemin ateşi gözüne temas etmeyecek.

00:29:45.778 --> 00:29:46.438
 Ötekisi de;

00:29:46.597 --> 00:29:50.267
Ve aynün beket min-haşyetillâh.

00:29:50.964 --> 00:29:53.436
''Allah korkusuyla ağlayan göz.''

00:29:53.814 --> 00:30:00.775
İnsan geceleyin seccadesine oturuyor, tesbih ini çekiyor,ışıklar kapalı, herkes yatmış.

00:30:01.209 --> 00:30:02.983
Ondan sonra bir hüzün çöküyor.

00:30:03.243 --> 00:30:06.189
 Günahlarını, hatalarını düşünüyor,

00:30:06.412 --> 00:30:07.532
 Allah'ı düşünüyor,

00:30:09.124 --> 00:30:11.638
hasretlik kabarıyor, ağlamaya başlıyor.

00:30:11.754 --> 00:30:12.643
Gözyaşı döküyor.

00:30:12.921 --> 00:30:16.290
 İşte bu, Allah için gözyaşı dökmek.

00:30:17.776 --> 00:30:19.571
Gözü dolu yaş gerek dervişin.

00:30:19.805 --> 00:30:21.345
Böyle duygulu olması gerekiyor.

00:30:21.974 --> 00:30:26.660
 İşte onun için hüzün de dervişin duygularından bir duygudur.

00:30:26.851 --> 00:30:30.459
''Çeşitli sebeplerden olabilir, çeşitleri vardır.'' diyor, sayıyor.

00:30:30.669 --> 00:30:33.839
Huznün alâ fakti emrin yühıbbü vücûduhû.

00:30:35.611 --> 00:30:39.342
 ''İnsanın olsaydı iyi olurdu diye varlığı istenilen,

00:30:39.439 --> 00:30:42.999
 temenni edilen bir şeyin olmamasına karşı hüznü.''

00:30:44.450 --> 00:30:45.165
''Ah bir genç olsaydım!

00:30:46.980 --> 00:30:48.205
Ah param olsaydı da bir hayır yapsaydım!

00:30:48.702 --> 00:30:52.200
Ah şu günahları işlemeden kulluk yapsaydım!

00:30:52.198 --> 00:30:57.607
Ah zamanım olsaydı da zamanında ilim öğrenseydim.

00:30:57.917 --> 00:30:59.842
Ah çok ibadet edebilseydim!''

00:31:00.108 --> 00:31:01.989
Olsaydı ama olmamış.

00:31:02.305 --> 00:31:05.590
Olması temenni edilip de olmayan şeye

00:31:05.368 --> 00:31:09.208
 onun olmayışından dolayı bir hüzün olabilir, bu bir.

00:31:09.892 --> 00:31:13.201
Ve huznün mehâfete emrin müstakbelin.

00:31:13.704 --> 00:31:16.729
''İleride başına gelecek bir şeyden dolayı

00:31:17.700 --> 00:31:19.880
korktuğu için mahzun olmak.''

00:31:19.716 --> 00:31:20.923
''Ya cehenneme düşersem!

00:31:21.669 --> 00:31:23.917
Ya sû-i hâtimeye uğrarsam,

00:31:24.701 --> 00:31:26.657
ya imanla göçemezsem,

00:31:27.266 --> 00:31:30.260
 ya âhir ömrümde bir fitneye, bir musibete uğrayıp da

00:31:31.275 --> 00:31:33.971
 imansız göçersem, ya başıma şu gelirse,

00:31:34.100 --> 00:31:36.788
 ya çoluk çocuğum hak yolda yürümezse…'' 

00:31:39.376 --> 00:31:42.461
İnsan bir de ileride olacak şeylerden mahzun olur.

00:31:43.640 --> 00:31:47.791
 Hakikaten de bizim büyüklerimiz öyle derdi.

00:31:47.963 --> 00:31:50.187
Biraz gülen birisini gördüklerinde;

00:31:50.453 --> 00:31:52.251
''Hayrola ne böyle kah kah gülüyorsun,

00:31:52.830 --> 00:31:55.209
sırat köprüsünü geçtin de mi gülüyorsun!'' derlerdi.

00:31:55.518 --> 00:31:57.367
 Yani her türlü tehlikeleri atlattın da,

00:31:57.620 --> 00:32:00.794
başka bir şey kalmadı da, gülecek hale geldin de mi gülüyorsun?

00:32:01.850 --> 00:32:02.205
Evet, o zaman gülecekmiş.

00:32:02.845 --> 00:32:04.246
 Hem de çok güzel bir gülüşle gülecek.

00:32:04.399 --> 00:32:07.460
Sıratı geçti, cehennemden kurtuldu, cennetlik oldu.

00:32:07.800 --> 00:32:08.200
 O zaman gülmek var.

00:32:08.475 --> 00:32:10.880
Ama şimdi ne var? Önün karanlık.

00:32:11.252 --> 00:32:12.414
İstikbali biliyor musun?

00:32:12.911 --> 00:32:14.539
 Başına neler geleceğini biliyor musun?

00:32:14.829 --> 00:32:16.499
Üç sene önce Bosna'dakiler

00:32:16.908 --> 00:32:19.400
 başlarına böyle hallerin geleceğini biliyorlar mıydı?

00:32:19.722 --> 00:32:20.842
 Bak neler geldi.

00:32:21.286 --> 00:32:28.441
  İki yüz kişiyi getirmiş,

00:32:24.204 --> 00:32:27.704
''Takır takır tabanca seslerini duyduk.'' diye kaçan esir anlatıyor.

00:32:28.497 --> 00:32:31.420
 ''Hepsini kurşunladılar, öldürdüler.'' diyor.

00:32:31.201 --> 00:32:35.247
 Düşmanın eline düşmek, ezâ cefâ çekmek, öldürülmek,

00:32:35.594 --> 00:32:39.637
namusuna tecavüz edilmesi, vesaire…

00:32:39.890 --> 00:32:40.926
Neler gelebiliyor…

00:32:41.211 --> 00:32:43.726
Allah kötü şeyleri insanın başına getirmesin.

00:32:44.117 --> 00:32:46.594
 Hem dünyevî bakımdan kötü şeyleri getirmesin,

00:32:46.622 --> 00:32:50.742
 düşmanın, zalimin eline düşürmesin.

00:32:50.970 --> 00:32:55.380
 Hem de uhrevî bakımından nefsin eline düşürmesin,

00:32:55.354 --> 00:32:58.863
 şeytana maskara ettirmesin, günahlara saptırmasın.

00:32:59.197 --> 00:33:01.408
Adam üniversitede talebeyken

00:33:01.408 --> 00:33:05.761
 bizim arkadaşımızın arkadaşıymış, namazlı niyazlıymış.

00:33:06.139 --> 00:33:09.361
 Ondan sonra iş güç sahibi olmuş, namazı niyazı bırakmış.

00:33:10.632 --> 00:33:11.345
 Bak ne fena!

00:33:11.923 --> 00:33:13.746
Zaten asıl fena olan bu.

00:33:14.293 --> 00:33:16.833
 İnsanın aç kalması, açık kalması,

00:33:17.670 --> 00:33:19.334
zengin olması, fakir olması, bunlar önemli değil.

00:33:19.390 --> 00:33:21.726
İmandan fakirlik çok fena.

00:33:22.179 --> 00:33:25.168
 İmanın gitmesi, Allah'ın sevmediği bir duruma düşmek fena.

00:33:25.377 --> 00:33:28.466
Demek ki; ''Olsaydı iyi olurdu.'' dediğimiz şeylerin

00:33:28.466 --> 00:33:31.352
olmamasına üzülmek, yokluğa üzülmek, bir.

00:33:31.630 --> 00:33:35.663
 İleride gelecek şeye, kötülüklere üzülmek, iki.

00:33:35.866 --> 00:33:40.145
Ve huznün limâ ehabbe mine'z-zaferi bi-emrin

00:33:44.887 --> 00:33:46.955
fe-yeteahharu an-murâdihî.

00:33:47.589 --> 00:33:52.525
''Bir şeyin olmasını, ele geçirilmesini, sevdiği halde

00:33:52.753 --> 00:33:57.468
 o muradının ele geçmesinin gecikmesinden dolayı bir üzüntü.''

00:33:57.784 --> 00:33:58.904
Yani heves ediyor.

00:33:59.933 --> 00:34:03.985
''Şunu da yapsaydım, şu elime geçseydi, şu hasıl olsaydı.'' diyor.

00:34:04.288 --> 00:34:06.834
Ama o istediği, murad ettiği şey bir türlü olmuyor.

00:34:06.834 --> 00:34:07.954
Olmayışına üzülüyor.

00:34:08.523 --> 00:34:11.340
 Yalvarıyor, yalvarıyor, yalvarıyor bir türlü olmuyor.

00:34:11.399 --> 00:34:13.904
 Geceleri dua ediyor. 

00:34:14.101 --> 00:34:15.864
''Aman yâ Rabbi, şunu isterim, şunu isterim.''

00:34:15.910 --> 00:34:17.300
 Bir tecelli olmuyor.

00:34:17.820 --> 00:34:19.328
 Bekliyor, bekliyor olmuyor, üzülüyor.

00:34:19.531 --> 00:34:21.218
Yani temenni ettiği bir şeyi

00:34:21.421 --> 00:34:24.344
 elde etmeyi istediği halde bir şey elde edememenin hüznü.

00:34:32.914 --> 00:34:38.850
Ve huznün yetezekkeru min nefsihî muhâlefâti'l-hakki fe-yahzenü lehû.

00:34:39.250 --> 00:34:43.773
Dördüncü hüzün de eskileri, mâzîyi, hatıraları düşünüyor.

00:34:44.926 --> 00:34:50.390
Cenâb-ı Hakk'a kullukta iyi işler yapmamış,

00:34:50.342 --> 00:34:54.313
 muhalefetlerde bulunmuş, Hakk'a karşı gelmiş,

00:34:54.460 --> 00:34:57.136
 âsî olmuş, günahlara dalmış,

00:34:57.496 --> 00:35:01.932
nefsinin bu muhalefetlerini, günahlarını düşünüyor da ona üzülüyor.

00:35:01.991 --> 00:35:03.694
 Yani günaha üzülme.

00:35:04.722 --> 00:35:08.197
Sıralayacak olursak dervişin hüznü dört çeşittir:

00:35:10.355 --> 00:35:14.155
Olmasını istediği bir şey olmadı diye üzülmek.

00:35:14.527 --> 00:35:17.485
 Olsaydı diye temenni ettiği şey yok diye üzülmek.

00:35:18.194 --> 00:35:23.404
İleride başına gelecek bir işi düşünüp ondan korkup üzülmek.

00:35:24.952 --> 00:35:29.752
Bir şeyi elde etmek istiyor ama bir türlü o muradı hasıl olmuyor diye üzülmek.

00:35:29.849 --> 00:35:32.621
Beklediği bir şeye kavuşamamanın üzüntüsü.

00:35:33.162 --> 00:35:35.803
Mâzîdeki hatıralarına üzülmek.

00:35:36.156 --> 00:35:41.112
Yani ''vah vah, tüh tüh, ah ah neler yapmışım,

00:35:41.252 --> 00:35:44.370
şöyle etmişim, böyle etmişim.'' diye günahlarına üzülmek.

00:35:44.661 --> 00:35:50.470
Bunların hepsi insanın içinde olur ve olması lazım.

00:35:50.381 --> 00:35:53.463
 İnsanın eski günahlarını unutmaması lazım.

00:35:53.684 --> 00:35:55.248
 Onlara ağlaması lazım.

00:35:55.545 --> 00:35:57.730
 Hakikaten mahzun olması lazım.

00:35:57.695 --> 00:36:02.600
 Çünkü bir insan günahına pişmanlık duyup mahzun olursa daha;

00:36:02.232 --> 00:36:04.536
''Tevbe yâ Rabbi!'' demeden Allah affedermiş.

00:36:04.752 --> 00:36:07.325
 Onları düşünüp kendi muhasebesini yapıp da

00:36:07.541 --> 00:36:09.337
 pişmanlık duymaya çalışmak lazım.

00:36:09.795 --> 00:36:13.277
Hâsibû enfüseküm kable en tuhâsebû.

00:36:13.524 --> 00:36:16.480
''Âhirette hesaba çekilmeden önce

00:36:16.652 --> 00:36:20.302
 siz bu dünyadayken kendi nefsinizi bir hesaba çekin.''

00:36:20.437 --> 00:36:22.961
Muhasebenizi yapın, zararlarınızı görün,

00:36:23.196 --> 00:36:27.257
 telafiye çalışın diye buyurmuş, onun gibi yani.

00:36:28.562 --> 00:36:30.120
Kâle ve kâle'l-Hârisü:

00:36:30.840 --> 00:36:34.798
''Aynı râvî gene aynı zincirle, rivayet senediyle buyurmuş ki:''

00:36:35.330 --> 00:36:36.573
''Hâris-i Muhâsibî şöyle dedi:''

00:36:36.907 --> 00:36:38.270
''Hüsnü'l-huluki

00:36:42.318 --> 00:36:44.636
 ihtimâlü'l-ezâ ve kılletü'l-gadab

00:36:44.727 --> 00:36:46.904
ve bastü'l-vech ve tîbü'l kelâm.''

00:36:48.220 --> 00:36:49.125
Hüsnü'l-huluki.

00:36:49.335 --> 00:36:54.103
 ''Huyun güzel olması, güzel huyluluk;''

00:36:57.155 --> 00:36:57.714
Bu nedir?

00:36:58.541 --> 00:37:02.730
Kurân-ı Kerîm'de, hadîs-i şerîflerde tavsiye ediliyor.

00:37:02.102 --> 00:37:04.133
Peygamber Efendimiz buyurmuş ki;

00:37:04.133 --> 00:37:07.277
''Sana güzel huylu olmayı tavsiye ederim.''

00:37:07.649 --> 00:37:10.246
Güzel huy bizlere emrediliyor.

00:37:10.762 --> 00:37:13.578
Dervişlik güzel huyu öğrenme mesleği.

00:37:14.000 --> 00:37:17.634
Tekke de güzel huyların öğretildiği mektep.

00:37:18.262 --> 00:37:25.511
 Güzel huyları öğrenmemiz ve güzel şeyleri yapar hale gelmemiz lazım.

00:37:26.170 --> 00:37:28.881
Şimdi güzel huyları sayıyor. 

00:37:31.118 --> 00:37:33.743
Hâris-i Muhâsibî hazretleri güzel huyu

00:37:34.140 --> 00:37:38.246
 dört ana davranışla izah ediyor.

00:37:39.612 --> 00:37:44.512
Bunları ezberleyin ki onun nasihati, hayatının tecrübesi demektir.

00:37:44.854 --> 00:37:48.949
O mübarek, hayatı boyunca özet olarak güzel huy deyince

00:37:49.690 --> 00:37:50.615
bunları anlayacak hale gelmiş.

00:37:50.768 --> 00:37:53.230
 O kadar tecrübeler geçirmiş, bu noktaya gelmiş.

00:37:53.293 --> 00:37:55.218
Bir: İhtimâlü'l-ezâ.

00:37:59.943 --> 00:38:03.290
''Halkın ezâ ve cefâsına tahammül etmek'' demektir.

00:38:03.493 --> 00:38:05.819
Biz tahammül deriz, Araplar ihtimal derler.

00:38:06.128 --> 00:38:07.488
Biz ihtimali başka mânaya;

00:38:09.221 --> 00:38:11.420
 yani şu veya bu olabilir mânasına kullanırız.

00:38:11.467 --> 00:38:13.639
 Ama bu Arapça'da tahammül demek. 

00:38:13.749 --> 00:38:16.433
İhtimâlü'l-ezâ; tahammülü'l-ezâ demek.

00:38:16.517 --> 00:38:21.364
Yani halkın ezâsını sırtına yüklenip gık dememek.

00:38:22.330 --> 00:38:23.611
Halkın ezası ne olabilir?

00:38:24.220 --> 00:38:25.340
Dedikodu olabilir,

00:38:26.892 --> 00:38:29.845
komşunun çeşitli sıkıntıları olabilir,

00:38:29.898 --> 00:38:34.701
arkadaşların yanlış hareketleri olabilir;

00:38:37.504 --> 00:38:42.108
 evde olabilir, çarşıda pazarda olabilir.

00:38:42.692 --> 00:38:51.557
 İnsanı ezâya, üzüntüye sevk edecek çeşit çeşit şeyler.

00:38:51.828 --> 00:38:54.697
İşte derviş bunlara tahammül edecek, gık demeyecek.

00:38:57.136 --> 00:39:02.127
Peygamber Efendimiz'e Leste mürselâ

00:39:02.882 --> 00:39:04.543
yani ''Sen peygamber değilsin.'' demediler mi? 

00:39:04.543 --> 00:39:05.188
Dediler. 

00:39:05.792 --> 00:39:07.314
''Sen mecnunsun.'' demediler mi? 

00:39:07.357 --> 00:39:07.897
Dediler.

00:39:08.204 --> 00:39:09.324
''Şâir'' demediler mi? 

00:39:09.483 --> 00:39:10.265
Dediler.

00:39:10.517 --> 00:39:11.637
''Kâhin'' demediler mi?

00:39:11.843 --> 00:39:18.107
Mucizeleri, olağanüstü halleri gördüler, bu sefer kâhin dediler.

00:39:18.542 --> 00:39:19.662
Kur'ân-ı Kerîm'i dinliyorlar,

00:39:19.670 --> 00:39:22.435
 güzel sözler dinliyorlar, bu sefer ''şâir'' diyorlar.

00:39:24.248 --> 00:39:26.289
 Haline bakıyorlar, ''mecnun'' diyorlar.

00:39:26.795 --> 00:39:27.961
Ama hiçbirisi değil.

00:39:29.563 --> 00:39:30.683
''Peygamber değilsin.'' diyorlar.

00:39:33.731 --> 00:39:35.148
Yani çeşit çeşit iftira. 

00:39:36.320 --> 00:39:38.660
Bunu niçin söylüyorum?

00:39:38.469 --> 00:39:41.190
O Allah'ın en sevgili kuluyken,

00:39:41.443 --> 00:39:48.708
onun başına çeşit çeşit haksız cevr u cefâlar, sıkıntılar gelmiş.

00:39:49.498 --> 00:39:50.436
 Biz ne oluyoruz?

00:39:50.664 --> 00:39:52.551
 Biz bin bir kusuru olan insanlarız.

00:39:52.773 --> 00:39:55.910
Bize de arkadaşımızdan, konudan komşudan,

00:39:55.163 --> 00:39:57.594
 büyükten küçükten, yalan yanlış,

00:39:57.594 --> 00:40:01.896
 eğri büğrü laflar, sözler, muameleler olabilir.

00:40:01.896 --> 00:40:02.460
Ne yapacak?

00:40:03.130 --> 00:40:03.814
 Gık demeyecek.

00:40:04.193 --> 00:40:06.570
Derviş olan gık demeyecek.

00:40:06.942 --> 00:40:09.436
 Tahammül edecek, sesini çıkarmayacak.

00:40:10.259 --> 00:40:14.196
 Ezmek isteseler ezdirmeyecek,

00:40:14.364 --> 00:40:16.957
 sesini çıkarmayacak, gık demeyecek, karşılık vermeyecek.

00:40:17.216 --> 00:40:18.373
İhtimâlü'l-ezâ.

00:40:19.232 --> 00:40:22.786
 ''Ezâya, cevr u cefâya tahammül etmek.''

00:40:25.777 --> 00:40:26.897
Ve kılletü'l-gadap.

00:40:28.847 --> 00:40:30.489
''Kızması az olacak, kızmayacak.''

00:40:31.924 --> 00:40:33.966
Kolay kolay tutuşmayacak, sinirlenmeyecek

00:40:34.700 --> 00:40:35.537
 patlamayacak, parlamayacak.

00:40:38.902 --> 00:40:40.752
Gazaplanması olmayacak.

00:40:40.886 --> 00:40:44.658
Tabi yeri geldiği zaman insana gazap duygusu da lazım.

00:40:45.248 --> 00:40:47.433
 Peygamber Efendimiz bazen gazaplanırdı.

00:40:47.867 --> 00:40:50.730
Sinirlendiği zaman alnındaki damarı şişerdi.

00:40:50.964 --> 00:40:53.512
Ama Peygamberimiz Efendimiz ne zaman sinirlenirdi?

00:40:54.534 --> 00:40:56.433
Allah'ın emri tutulmadığı zaman,

00:40:57.483 --> 00:41:00.610
 Allah'a âsî gelindiği zaman sinirlenirdi.

00:41:00.458 --> 00:41:02.182
 Sair zamanda tahammül ederdi.

00:41:02.979 --> 00:41:06.567
Birisi Peygamberimiz Efendimiz'in cübbesini yakalamış, çekiştiriyor.

00:41:06.601 --> 00:41:08.711
Boynunu kızartacak kadar çekmiş.

00:41:09.520 --> 00:41:12.244
''Yâ Resûlallah! Bana da ver, bana da ver.''

00:41:13.271 --> 00:41:15.862
 Efendimiz bir şey demiyor, yani sinirlenmiyor.

00:41:16.152 --> 00:41:19.215
 Bu Peygamber, çek şu elini bakalım, uzaktan iste.

00:41:23.827 --> 00:41:28.881
Sonra o Mekke'nin fethi hadisesinden sonra öyle fitneler oldu ki…

00:41:29.592 --> 00:41:30.260
Savaş kazanıldı.

00:41:30.344 --> 00:41:32.990
Ganimetleri Mekke'nin yeni müslümanlarına verdi,

00:41:33.312 --> 00:41:35.755
çok olarak onlara verdi.

00:41:36.838 --> 00:41:40.655
''Peygamber adaletle taksimat yapmıyor.'' dediler.

00:41:42.580 --> 00:41:47.737
Buyur! Resmen Peygamber Efendimiz'i adaletsizlikle, haksızlıkla itham ettiler.

00:41:49.789 --> 00:41:52.155
 Peygamber Efendimiz de bir hutbe îrâd etti. 

00:41:52.502 --> 00:41:55.305
''Böyle sözler dediğinizi duyuyorum.

00:42:00.956 --> 00:42:04.147
Bu, akrabayı, hemşerileri kayırmak değil.

00:42:04.219 --> 00:42:05.339
 Ben sizinle geleceğim.

00:42:06.484 --> 00:42:09.572
 Mekke fethedildi ama artık Mekke'de oturmayacağım.'' dedi.

00:42:10.243 --> 00:42:11.658
Çünkü Peygamber Efendimiz vefalı.

00:42:12.299 --> 00:42:15.601
''Medine'de kalacağım, kendimi size ayırdım.

00:42:15.648 --> 00:42:17.258
 Bu taksime razı değil misiniz?'' dedi. 

00:42:17.930 --> 00:42:22.131
Ötekiler yeni müslüman olduğu için, bir de mağlup oldukları için…

00:42:22.640 --> 00:42:25.157
Yenildiler, Mekke'de mağlup oldular.

00:42:28.343 --> 00:42:29.820
 Kimisi kılıç zoruyla müslüman oldu.

00:42:29.923 --> 00:42:32.471
 ''Kâbe'ye sığınanlar kurtulur.

00:42:32.705 --> 00:42:34.863
 Falanca eve sığınanlar kurtulur.'' dedi.

00:42:35.910 --> 00:42:36.905
 Peygamber Efendimiz, af ilan etti.

00:42:37.421 --> 00:42:39.100
 Muzaffer olarak girdi.

00:42:39.498 --> 00:42:45.285
 Tabi içlerinde bir burukluk var, yenildiler, zorla müslüman oldular.

00:42:45.338 --> 00:42:47.429
 O zamana kadar müslüman olmamışlardı.

00:42:47.745 --> 00:42:49.647
 Müslüman olmasalar kesilecekler.

00:42:49.862 --> 00:42:50.759
 Müslüman oldular.

00:42:51.190 --> 00:42:56.350
Efendimiz kalplerindeki yarayı, hastalığı tedavi için onlara bal verdi.

00:42:56.908 --> 00:42:59.571
 Malı çok görünce hem mağlup oldular

00:43:00.310 --> 00:43:02.643
 hem de çok mal geldi, ganimet geldi.

00:43:02.821 --> 00:43:04.914
 ''Hay Allah razı olsun.'' diye sevindiler.

00:43:05.211 --> 00:43:09.496
Baktılar ki kötülüklerine, eski düşmanlıklarına karşı

00:43:09.555 --> 00:43:11.602
cömertlik ve iyi muamele görüyorlar.

00:43:12.550 --> 00:43:15.472
 Peygamber Efendimiz onların kalplerini tedavi etmek için yaptı.

00:43:15.788 --> 00:43:20.457
 Medine'nin has halis müslümanlarına,eski sağlam Müslümanlara,

00:43:20.719 --> 00:43:23.898
''Nasıl olsa bunlar bizden, nasıl olsa bunlar anlayış gösterir.'' diye o kadar vermedi.

00:43:24.351 --> 00:43:28.705
 Peygamberlik nuruyla bakıp böyle bir içtihatla onlara bol verdi.

00:43:28.783 --> 00:43:31.239
Efendimiz verdi mi doyuracak gibi verir.

00:43:31.689 --> 00:43:34.163
Bedevînin birisine bir sürü verdiğini her zaman anlatıyorum.

00:43:34.497 --> 00:43:36.843
Bedevî; ''Aman ne güzel koyunlar,

00:43:36.856 --> 00:43:38.245
 ne güzel sürü yâ Resûlallah!''

00:43:38.635 --> 00:43:39.426
''Çok mu beğendin?'' 

00:43:39.454 --> 00:43:39.864
''Çok''

00:43:39.908 --> 00:43:40.253
Al.

00:43:40.906 --> 00:43:42.950
''Hepsini mi yâ Resûlallah?''

00:43:42.305 --> 00:43:42.938
"Hepsini!.."

00:43:43.541 --> 00:43:44.752
Sürüyü almış, götürmüş.

00:43:44.974 --> 00:43:50.854
Efendimiz'in gözünde, gönlünde dünya malı yok.

00:43:51.484 --> 00:43:56.170
Gündüz eline altın çuvalları gelse

00:43:56.479 --> 00:43:58.371
sofra örtüsünün üstüne yığar,

00:43:59.210 --> 00:44:02.535
 avuç avuç dağıtır,geceye bir şey bırakmazdı.

00:44:03.182 --> 00:44:04.947
 Peygamber Efendimiz bir şey saklamazdı.

00:44:05.519 --> 00:44:07.655
Kendisinin gönlünde dünya malı yok.

00:44:08.108 --> 00:44:10.689
Onun nazarında dünya değil âhiret önemli.

00:44:10.739 --> 00:44:12.686
Onun için yeni müslümanlara çok verdi.

00:44:12.902 --> 00:44:14.220
''Sen âdil değilsin.'' dediler.

00:44:17.860 --> 00:44:21.559
Fe-in u'tû minhâ radû ve inlem yu'tav minhâ izâhüm yeshatûn.

00:44:21.893 --> 00:44:23.130
''Öyle insanlar var ki

00:44:23.640 --> 00:44:30.258
ganimetten çok para verilince razı olurlar, hoşnut olurlar.

00:44:30.824 --> 00:44:32.535
Verilmediği zaman da kızarlar.'' 

00:44:32.763 --> 00:44:34.670
Ne kızıyorsun? Ne hakkın var?

00:44:34.346 --> 00:44:35.918
 Verirse verir, vermezse sabret.

00:44:36.434 --> 00:44:39.172
 Fakir; verilince memnun, verilmeyince kızıyor.

00:44:39.225 --> 00:44:42.450
 Arapça'da yeshatûn, ''sahat eder'' yani kızar demektir.

00:44:44.166 --> 00:44:48.474
İnsanların cahilleri, kafası iyi çalışmayanları,

00:44:48.494 --> 00:44:50.683
 gerçekleri göremeyenleri çok.

00:44:50.799 --> 00:44:51.919
Böyle şeyler olabiliyor.

00:44:52.805 --> 00:44:54.491
Olgun insan ne yapar?

00:44:55.563 --> 00:44:56.198
Sabreder.

00:44:57.195 --> 00:45:01.708
 Olgun insan ezâya, cefâya yumuşak yumuşak tahammül eder.

00:45:02.255 --> 00:45:04.712
Kişi sonunda derlenip toparlar. 

00:45:05.328 --> 00:45:07.568
1. Ezâya cefâya tahammül.

00:45:07.815 --> 00:45:11.185
2. Kızmamak, gazap etmemek.

00:45:11.438 --> 00:45:12.928
 Kızılacak bir olay olabilir.

00:45:13.712 --> 00:45:16.538
Parlayıp bir tane vurup da ondan sonra sakinleşmek değil;

00:45:16.829 --> 00:45:24.538
sakin sakin, gazaplanmadan, kızmadan halim olmak.

00:45:25.350 --> 00:45:28.300
 Bunun sıfatı halim, halim olacak. 

00:45:28.173 --> 00:45:30.902
Halim, kızılacak yerde kızmayan.

00:45:31.493 --> 00:45:34.218
 Halim sıfatı güzel bir sıfattır.

00:45:34.796 --> 00:45:36.572
Onu da elde etmeye çalışmalıyız.

00:45:37.694 --> 00:45:43.907
 Ekseriyetle insanın başına gelen çekişmeler, çatışmalar,

00:45:43.973 --> 00:45:46.880
kavgalar, gürültüler ani kızgınlıklardan olur.

00:45:47.630 --> 00:45:49.450
Halim olduğu zaman bir şey olmaz.

00:45:49.536 --> 00:45:53.510
''Peki abi, haklısın abi, tamam abi.'' dedin mi

00:45:53.254 --> 00:45:54.440
adam seninle kavga edemez.

00:45:54.493 --> 00:45:55.706
Kavga etmeye bile gelse,

00:45:56.146 --> 00:45:59.252
 ''Tamam, geç aslanım.'' deyince bir şey olmaz.

00:45:59.830 --> 00:46:02.859
3. Ve bastü'l-vech.

00:46:06.250 --> 00:46:08.171
Türkçesi güleç yüzlü olmak demek.

00:46:08.817 --> 00:46:12.355
Yüzü yaymak, yani böyle dudakları yayılıyor,

00:46:12.477 --> 00:46:16.617
 mütebessim, yumuşak, gözleriyle ılık ılık.

00:46:17.289 --> 00:46:20.808
 Güleç yüzlülük, bu da güzel bir huy, önemli.

00:46:24.607 --> 00:46:28.636
Peygamber Efendimiz'in vasıflarından birisi de besîm.

00:46:29.158 --> 00:46:31.990
 Besim, mütebessim demek.

00:46:32.581 --> 00:46:37.493
 Efendimiz'in ekserî hali tebessüm idi.

00:46:37.896 --> 00:46:41.510
 Görünüşü itibariyle mütebessimâne halli idi.

00:46:41.548 --> 00:46:44.340
Peygamber Efendimiz evde de şen şakraktı.

00:46:47.684 --> 00:46:48.707
 Torunlarını severdi.

00:46:49.861 --> 00:46:54.851
Hanımlarına karşı muamelesi yumuşaktı, tatlıydı.

00:46:54.873 --> 00:46:56.518
 Örnek alınacak tarafları var.

00:46:58.839 --> 00:47:02.235
Demek ki üçüncüsü güleç yüzlü olmak.

00:47:02.544 --> 00:47:04.641
4. Ve tîbü'l-kelâm.

00:47:04.925 --> 00:47:08.590
 ''Sözün hoş, güzel olması.'' Güzel, hoş sözlü olmak.

00:47:09.462 --> 00:47:10.109
 Bu da çok önemli.

00:47:10.612 --> 00:47:14.721
 Bazı insanlar bunu çok güzel yapıyorlar.

00:47:14.912 --> 00:47:15.820
 Meziyet bu.

00:47:16.711 --> 00:47:19.367
 Söyleyişinden, işe gelişinden,

00:47:19.367 --> 00:47:22.436
başlayışından karşı tarafın kalbini kazanıyorlar.

00:47:25.313 --> 00:47:27.947
Hani derler ya; ''Nasılsın kör kadı?'' demiş.

00:47:28.757 --> 00:47:31.993
 Gelmiş, ''Nasılsın?'' diye soruyor ama ''kör kadı'' deyince,

00:47:32.390 --> 00:47:34.450
 tabi adam hiç memnun olmamıştır.

00:47:34.361 --> 00:47:38.580
 ''Nasılsın kör kadı?'' dersen kadıdan zılgıtı yersin.

00:47:38.499 --> 00:47:41.344
 Kör ama adam, ''Nasılsın kör kadı?'' denmez.

00:47:41.822 --> 00:47:45.473
 O bakımdan bir insanın sözüne de dikkat etmesi lazım.

00:47:45.676 --> 00:47:47.515
Güzel huyun dört tanesini saydı.

00:47:47.712 --> 00:47:49.506
1.Ezâya, cefâya tahammül,

00:47:50.149 --> 00:47:50.911
2.Kızmamak,

00:47:51.370 --> 00:47:52.276
3.Güleç yüzlülük,

00:47:52.333 --> 00:47:53.224
4.Tatlı dillilik.

00:47:54.409 --> 00:47:55.993
Bunları hepinize tavsiye ediyoruz.

00:47:59.359 --> 00:48:01.136
 İdâre-yi kelâm etmeyi de öğrenin.

00:48:01.539 --> 00:48:03.859
Nasıl direksiyonun başına geçtiğiniz zaman

00:48:04.269 --> 00:48:05.760
 direksiyonu idare edemezseniz

00:48:05.760 --> 00:48:07.653
 bu korkunç İstanbul trafiğinde

00:48:07.938 --> 00:48:10.154
 mutlaka her gün birkaç kaza yaparsanız,

00:48:11.140 --> 00:48:13.952
 şu dilinizin direksiyonunu da güzel idare edemezseniz

00:48:14.118 --> 00:48:16.198
 her gün nice nice kazalar yaparsınız.

00:48:16.838 --> 00:48:18.810
Ona çarparsınız, buna çarparsınız,

00:48:19.120 --> 00:48:22.872
onun kalbini yıkarsınız, berikisinin gönlünü kırarsınız.

00:48:23.478 --> 00:48:28.877
Onun için sözün güzelini söylemeyi öğrenmeli.

00:48:29.274 --> 00:48:31.356
Yunus'un bir sözü var, onu ezberleyin:

00:48:31.603 --> 00:48:36.172
Söz ola kese savaşı 

00:48:39.475 --> 00:48:40.952
Söz ola kese savaşı.

00:48:41.527 --> 00:48:46.998
İkinci mısrada, Söz ola kestire başı diyorlar ama

00:48:47.332 --> 00:48:48.692
Yunus Emre öyle dememiş.

00:48:49.226 --> 00:48:51.500
Söz ola bitire başı demiş.

00:48:51.721 --> 00:48:54.548
Eski nüshalara baktığımız zaman doğrusu bu.

00:48:55.611 --> 00:48:57.136
Söz ola bitire başı ne demek? 

00:48:59.285 --> 00:49:00.405
Baş burada yara demek.

00:49:01.185 --> 00:49:02.950
 Yarayı bitirmek de iyi etmek demek.

00:49:03.541 --> 00:49:04.846
Söz ola kese savaşı.

00:49:05.231 --> 00:49:06.558
Söz ola bitire başı.

00:49:06.843 --> 00:49:10.272
Yaraya merhem sürüp yarayı iyi etmek demek.

00:49:10.913 --> 00:49:15.792
Ortada yara var ama yarayı merhemliyorsun,

00:49:16.239 --> 00:49:22.900
 ilaç iyi geliyor, antibiyotik, penisilin, teramisin vesaire…

00:49:22.391 --> 00:49:23.481
 Derken yara iyi oluyor.

00:49:25.296 --> 00:49:28.334
Mevcut yarayı kapattırıyor, yarayı iyi ediyor.

00:49:28.566 --> 00:49:29.860
Söz ola kese savaşı.

00:49:30.123 --> 00:49:33.839
 ''İki tarafın kavgasını, gürültüsünü keser, sulh eder.'' 

00:49:34.920 --> 00:49:39.143
Söz ola bitire başı. ''Yarayı tedavi eder.''

00:49:39.497 --> 00:49:41.315
Söz ola ağulu aşı.

00:49:42.424 --> 00:49:46.250
''Edebî söz, zehirli aşı yağ ile bal eder.'' diyor.

00:49:46.678 --> 00:49:52.539
Bu güzel. Sözün güzelini söylemek önemli.

00:49:52.911 --> 00:49:54.795
Yunus Emre de bu işe çok önem vermiş.

00:49:54.867 --> 00:49:57.219
 Sözle ilgili böyle bir de şiir yazmış:

00:49:59.134 --> 00:50:03.400
Kelecilerin bişirgil, sözün us ile düşürgil. 

00:50:03.766 --> 00:50:06.850
Keleci, kelam demek.

00:50:06.532 --> 00:50:14.298
yani sözünü aklında şöyle evir çevir, fırına ver, pişir, ham olmasın. 

00:50:14.595 --> 00:50:17.727
Kelecilerin bişirgil, sözün us ile düşürgil.

00:50:17.827 --> 00:50:25.505
 ''Söylediğin sözü akla mantığa uygun söyle.'' diye tavsiye ediyor. 

00:50:29.220 --> 00:50:30.157
Peygamber Efendimiz;

00:50:30.766 --> 00:50:34.440
''Ekseriyetle insanı cehenneme sokan iki uzuv vardır:

00:50:35.550 --> 00:50:43.754
Birisi, iki dudağı arası, diğeri, iki bacağı arası.'' buyurmuş.

00:50:44.770 --> 00:50:44.936
Böyle tabir etmiş.

00:50:45.752 --> 00:50:49.267
Ekseriyetle insanı cehenneme düşüren nedir?

00:50:49.443 --> 00:50:50.825
İki dudağı arasındaki dil.

00:50:51.134 --> 00:50:55.744
Konuşur, günah söyler, hata işler, kalp kırar

00:50:55.941 --> 00:50:59.700
Elfâz-ı küfür söyler, dinden imandan çıkar.

00:50:59.605 --> 00:51:07.645
Adam; ''Şu ibadeti, bu ibadeti anlıyorum da orucu anlamıyorum.'' diyormuş.

00:51:08.135 --> 00:51:09.505
Yani aklına yatmıyor.

00:51:10.527 --> 00:51:11.903
 Halbuki oruç akla yatmaz mı?

00:51:11.903 --> 00:51:13.230
 Herkesin bildiği,

00:51:13.548 --> 00:51:18.523
doktorların her zaman tavsiye ettiği gayet güzel bir şey.

00:51:18.620 --> 00:51:24.610
Dinli, dinsiz, Amerikalı, İngiliz kim varsa herkes;

00:51:24.177 --> 00:51:26.197
''Aman çok yemeyin, aman perhiz edin,

00:51:26.575 --> 00:51:29.777
 aman midenize çok yük yüklemeyin.'' deyip duruyor.

00:51:30.268 --> 00:51:33.158
 Adam İslâm'ın emirleri içinde orucu anlayamamış.

00:51:38.100 --> 00:51:39.119
Sözünüze dikkat edin.

00:51:39.473 --> 00:51:42.835
Dervişlik, verilen zikirleri yapmaktan ibaret değildir.

00:51:44.783 --> 00:51:46.218
Ekseriyetle böyle anlaşılıyor.

00:51:46.740 --> 00:51:50.626
 Millet şeyhliği de ekseriyetle keramet göstermek diye anlıyor.

00:51:51.204 --> 00:51:52.709
Yani başına kavuk geçirecek,

00:51:54.213 --> 00:51:56.599
ondan sonra şu kerameti bu kerameti gösterecek.

00:51:56.933 --> 00:51:59.726
Dervişliği de yanlış anlıyor, dervişliği zikir sanıyor.

00:52:09.192 --> 00:52:12.720
Hâris-i Muhâsibî hazretleri, öteki büyüklerimiz

00:52:12.119 --> 00:52:14.116
 burada sözlerini okuduğumuz kimseler,

00:52:14.463 --> 00:52:17.275
bu işin ordinaryüs profesörü, bu işin üstatları, allamesi.

00:52:17.729 --> 00:52:19.467
Onların sözlerine dikkat etmek lazım.

00:52:19.935 --> 00:52:24.328
Yunus Emre sözün hem önemli olduğunu söylemiş

00:52:24.450 --> 00:52:28.838
hem de ne güzel sözler söylemiş de hâlâ bizimle, aramızda.

00:52:28.879 --> 00:52:33.370
 Hâlâ onun sözlerini ya arabayla giderken dinliyoruz

00:52:33.106 --> 00:52:35.913
ya evde dinliyoruz ya vaazda söylüyoruz.

00:52:36.222 --> 00:52:39.764
 Bizim demek istediğimizi iki kelimeyle izah etmiş oluyor.

00:52:40.198 --> 00:52:41.789
Onun için sözünüze dikkat edin.

00:52:41.855 --> 00:52:44.675
Tatlı dilli olmak ve sözü idâre-yi kelâm;

00:52:44.921 --> 00:52:47.380
yani usulüyle söylemek.

00:52:47.454 --> 00:52:49.500
 Dümdüz söylemek olmaz.

00:52:49.565 --> 00:52:52.582
Bu sokaklarda dümdüz gidersen duvara çarparsın.

00:52:52.910 --> 00:52:55.520
Sokağın kıvrımına göre kıvrılarak gideceksin.

00:53:01.691 --> 00:53:03.753
 Yüz defa Estağfurullah diyorsunuz, tamam.

00:53:04.600 --> 00:53:06.289
 İdâre-yi kelâm ve tatlı dil de bir vazifeniz.

00:53:06.680 --> 00:53:08.480
Güleç yüz de vazifeniz.

00:53:08.582 --> 00:53:12.856
Hocamız'ın zamanında bir dervişimizle tanışmıştım.

00:53:13.350 --> 00:53:13.966
Çok garibime gitmişti.

00:53:14.110 --> 00:53:18.870
 Ben o zaman küçüğüm, Hocamız yanında bizi gezdiriyor.

00:53:18.484 --> 00:53:19.506
 Bir yere gitmiştik.

00:53:20.228 --> 00:53:27.487
Adamın kaşları çatık, sabah namazından sonra çıkarmış,

00:53:27.525 --> 00:53:30.386
 kimse ile konuşmazmış, dükkanına gidermiş.

00:53:30.664 --> 00:53:31.552
 Konuşmamak olur mu ya!

00:53:31.590 --> 00:53:33.632
 Bu dil, işte bak, tîbü'l-kelâm.

00:53:34.170 --> 00:53:35.137
 Selam verirsek almayacak mısın?

00:53:35.799 --> 00:53:37.350
 Güzel temennilerde bulunmayacak mısın?

00:53:37.484 --> 00:53:40.984
 ''Günün hayırlı olsun. Allah işlerini rast getirsin.'' demeyecek misin?

00:53:42.631 --> 00:53:45.145
 Bunların hepsi sevaplı şeyler.

00:53:45.535 --> 00:53:48.614
el-Kelimetü't-tayyibetü sadakatün.

00:53:48.936 --> 00:53:51.160
''Güzel söz sadakadır.'' 

00:53:51.507 --> 00:53:56.300
Sadaka sadece cüzdandan para çıkartıp öbür tarafa vermek değildir.

00:53:56.459 --> 00:53:57.579
 Güzel söz de sadakadır.

00:53:58.740 --> 00:54:02.287
Tebessümüke fî vechi ahîke leke sadakatün.

00:54:02.615 --> 00:54:05.598
 ''Kardeşinin yüzüne mütebessim bakman senin için sadakadır.''

00:54:05.813 --> 00:54:08.750
Sadaka ver, ona tebessüm et, ona tebessüm et, ona tebessüm et…

00:54:09.140 --> 00:54:10.134
 Buyur sadaka işte.

00:54:10.356 --> 00:54:12.498
 Paran olmasa bile sadaka veriyorsun.

00:54:13.882 --> 00:54:17.660
Kovandaki suyu öteki kardeşinin kovasına dolduruvermen,

00:54:17.378 --> 00:54:20.286
''Ben biraz daha beklerim, durumum serbest,

00:54:20.464 --> 00:54:22.781
 sen git, çoluk çocuğun var, işin var, gücün var,

00:54:23.150 --> 00:54:24.475
 benim kovayı sana boşalttım.

00:54:24.609 --> 00:54:26.347
 Hadi sen git, çeşme başında bekleme.'' diyerek

00:54:26.675 --> 00:54:30.950
kovandaki suyu kardeşinin kovasına boşaltman da sadakadır.

00:54:31.441 --> 00:54:34.566
''Yoldan çeri çöpü alıp kenara atman da sadakadır.'' diyor.

00:54:35.189 --> 00:54:38.800
Biz böyle bir milletin, böyle dinin mensuplarıyız.

00:54:38.398 --> 00:54:39.685
Sokaklarımızın haline bak.

00:54:40.170 --> 00:54:46.900
Avrupalılar, sokaklarda çevre kirliliğini engellemek için çöp topluyorlar.

00:54:46.543 --> 00:54:48.994
 Bize Avrupa'dan geliyor, yani ithal malı geliyor.

00:54:49.378 --> 00:54:53.157
 Halbuki bunlar dedelerimizin bildiği, dinimizden gelen,

00:54:53.157 --> 00:54:55.793
Peygamber Efendimiz'in tavsiye ettiği şeyler.

00:54:56.340 --> 00:55:00.167
Demek ki bu nesiller olarak biz, İslâm'ı iyi anlayamamışız.

00:55:00.421 --> 00:55:02.590
Öğretilmediği için belki de mazuruz.

00:55:02.181 --> 00:55:04.770
Çünkü bunlar öğretilmedi.

00:55:04.336 --> 00:55:07.898
 Tekkeler kapatıldı, din yasaklandı,

00:55:08.157 --> 00:55:13.199
Kur'ân-ı Kerîmler toplatıldı, gömüldü, asıldı, kesildi.

00:55:13.471 --> 00:55:14.718
 Bir terör havası estirildi.

00:55:14.827 --> 00:55:16.600
 Bazı şeyler yapılamadı.

00:55:16.916 --> 00:55:18.764
Millet dinden, imandan uzak yetişti.

00:55:18.830 --> 00:55:21.367
 Şimdi din, iman deyince bazısının ödü patlıyor.

00:55:22.214 --> 00:55:24.365
 Televizyonda programlar, vesaireler…

00:55:24.624 --> 00:55:28.124
''Aman acaba şu parti gelirse bizim

00:55:29.114 --> 00:55:33.169
günah işleme hürriyetlerimize bir şey yapar mı?

00:55:33.509 --> 00:55:34.886
 Engelleme olur mu?

00:55:35.180 --> 00:55:37.182
 Bizim başımızı zorla örttürür mü?

00:55:37.266 --> 00:55:39.725
 Zorla camiye tıkar mı? Namaz kılar mı?''

00:55:39.984 --> 00:55:41.612
Bugünkü gazetelere baktım.

00:55:41.983 --> 00:55:45.547
 Cezayir'den, Pakistan'dan misaller.

00:55:45.863 --> 00:55:48.450
 Benazir Butto zıpırı;

00:55:51.315 --> 00:55:54.749
''Ben de müslümanım ama ne şeriate inanırım,

00:55:55.456 --> 00:55:56.672
 ne de bilmem neye.'' demiş.

00:55:57.832 --> 00:56:01.582
Bu, ''Ben de müslümanım amma Allah'a inanmam.'' demek gibi bir şey.

00:56:01.810 --> 00:56:02.744
 Ne biçim müslüman?

00:56:02.966 --> 00:56:08.113
 Şeriat; Kur'ân-ı Kerîm demek, fıkıh demek, hadîs-i şerîfler demek.

00:56:09.309 --> 00:56:10.638
''Şeriate inanmam.'' diyor.

00:56:11.310 --> 00:56:15.406
O zaman sen, yanındaki komşun Kızıl Çin'deki adam gibisin.

00:56:16.209 --> 00:56:19.951
 O Kızıl Çin'de kıpkızıl komünist, sen de burada…

00:56:21.341 --> 00:56:23.313
 Başına bir örtü almış, düşerse açmıyor.

00:56:23.466 --> 00:56:24.586
Bu örtüyü ne alıyorsun?

00:56:25.981 --> 00:56:27.801
Çıkmış ortaya dolaşıyor.

00:56:28.560 --> 00:56:29.680
''Ben de müslümanım ama…''

00:56:29.894 --> 00:56:31.914
Müslümanlığı da kimsenin eline bırakmak istemiyor.

00:56:32.148 --> 00:56:34.440
''Ben de müslümanım ama şeriate inanmam.'' 

00:56:34.824 --> 00:56:37.560
''Bizim bacı haram yemez, hamama gider bohça çalar.''

00:56:38.350 --> 00:56:42.711
 Karagöz oyununda tekerlemecinin söylediği gibi

00:56:42.834 --> 00:56:45.253
 haram yemiyor, hamama gidip bohçayı çalıp gidiyor.

00:56:46.120 --> 00:56:47.132
Böyle müslümanlık mı olur?

00:56:47.361 --> 00:56:48.481
Şeriate inanmıyormuş.

00:56:50.695 --> 00:56:51.484
 Allah akıl fikir versin.

00:56:51.594 --> 00:56:53.131
Bunlar cahillikten, bilmemekten kaynaklanıyor.

00:56:53.321 --> 00:56:54.441

    

00:57:03.733 --> 00:57:05.802
Kâle ve kâle'l-Hârisü

00:57:06.174 --> 00:57:08.266
''Aynı râvî, gene aynı rivayet senediyle.''

00:57:08.563 --> 00:57:10.334
Bu adamlar kâle ve kâle dedi.

00:57:10.474 --> 00:57:11.594
Niye iki tane kâle dedi? 

00:57:12.172 --> 00:57:13.539
''Dedi.'' diye geçse ya.

00:57:13.760 --> 00:57:17.755
Her şeyi senetli, rivayetli, kaynaklı söylüyorlar.

00:57:18.265 --> 00:57:20.152
Nereden aldığını, menbaını söylüyorlar.

00:57:20.430 --> 00:57:22.383
O terbiyeyi bizim de almamız lazım.

00:57:23.642 --> 00:57:25.880
 Filanca âyette şöyle söylüyor,

00:57:25.585 --> 00:57:29.240
filanca kitapta böyle söylüyor diye, bunu öğrenelim.

00:57:29.586 --> 00:57:30.706
 Bu da bize bir ibret olsun.

00:57:30.802 --> 00:57:35.246
Bak ne kadar ve kâle diyor, kâle ve kâle'l-Hârisü.

00:57:35.439 --> 00:57:37.837
İlk kâle kimden? Râvîden.

00:57:38.215 --> 00:57:39.870
 Râvî dedi ki:

00:57:39.415 --> 00:57:46.634
-O râvînin ismini bu sayfada bulmamız lazım şuradan bulacağız,

00:57:47.281 --> 00:57:51.228
Ebû Osman el-Beledî demiş-

00:57:52.899 --> 00:57:54.190
Hâris-i Muhâsibî,

00:57:54.362 --> 00:58:00.363
terceme-i hâlini okumakta olduğumuz mübarek alim ne buyurmuş?

00:58:01.850 --> 00:58:04.414
Li-külli şeyin cevherun

00:58:04.906 --> 00:58:09.950
ve cevheru'l-insâni'l-aklu ve cevheru'l-akli's-sabru.

00:58:11.322 --> 00:58:16.194
''Her şeyin bir cevheri vardır.'' 

00:58:16.878 --> 00:58:19.692
Yani aslı, özü içinde.

00:58:20.176 --> 00:58:22.368
Mesela cevizin cevheri nedir?

00:58:23.622 --> 00:58:25.995
Yeşil kabuğu değil, onu atacaksın.

00:58:27.592 --> 00:58:31.143
Ağaç, odun olan sert kabuğu değil, onu da kıracaksın.

00:58:32.830 --> 00:58:35.859
 O üstündeki zarı da değil, onu da çıkarabilirsen

00:58:35.859 --> 00:58:37.925
 tazeyse, suya koy, onu da çıkar.

00:58:38.197 --> 00:58:42.326
Asıl cevheri, asıl maksat olan cevizin içi.

00:58:42.548 --> 00:58:45.222
Her şeyin bir aslı, esası, cevheri vardır.

00:58:48.698 --> 00:58:50.270
Ve cevheru'l-insâni'l-aklu.

00:58:53.656 --> 00:58:55.178
''İnsanın cevheri de aklıdır.'' 

00:58:55.500 --> 00:59:00.118
İnsanın pazusu var, ayağı var, saçı var, bıyığı var, kulağı var.

00:59:00.490 --> 00:59:02.579
Bunlar kemik, et, kıl filan.

00:59:02.986 --> 00:59:05.284
İnsanın aslı ne?

00:59:05.417 --> 00:59:07.720
 Bunlar kabuk, dış tarafı. 

00:59:08.154 --> 00:59:10.877
İnsanın asıl özü, cevheri akıldır.

00:59:11.226 --> 00:59:12.380
 Hakikaten öyle değil mi?

00:59:12.452 --> 00:59:16.829
 Bir delinin de pazusu, gücü, kuvveti var.

00:59:16.901 --> 00:59:21.455
 Belki yakışıklı, yüzü çok güzel ama aklı yoksa kıymeti oluyor mu?

00:59:22.195 --> 00:59:25.966
Deliye kız verirler mi, işe alırlar mı, para verirler mi?

00:59:26.445 --> 00:59:27.398
 Zincire vururlar.

00:59:27.676 --> 00:59:30.842
 İnsanın asıl cevheri aklıdır.

00:59:31.813 --> 00:59:33.364
Ve cevherü'l-akli.

00:59:33.849 --> 00:59:41.152
''Aklın da özü, esası, temeli yani içi;'' es-Sabru. ''Sabırdır.''

00:59:42.299 --> 00:59:43.817
Sabra ne kadar önem veriyor!

00:59:44.114 --> 00:59:45.912
Sabırdan yana bir nasibiniz var mı?

00:59:46.509 --> 00:59:47.629
 Sabreder misiniz?

00:59:48.210 --> 00:59:52.370
Şöyle kendime bakıyorum da yolda kuyruk var,

00:59:53.455 --> 00:59:55.257
 arabalar şerit olmuş,

00:59:55.935 --> 00:59:58.862
öyle sıradan gitmeye bile tahammül edemiyorum.

00:59:58.972 --> 01:00:01.991
 Aradan, şuradan kaçalım, bir an önce gidelim.

01:00:03.238 --> 01:00:06.431
 Umumiyetle hepimizin içinde bir sabırsızlık var.

01:00:06.684 --> 01:00:09.439
 Halbuki sabır çok güzel bir sıfat.

01:00:10.766 --> 01:00:14.660
Sabır olduğu zaman insanın her işi derya gibi gayet güzel olur,

01:00:14.864 --> 01:00:16.602
 her işi halleder ve başarır.

01:00:16.805 --> 01:00:18.159
Tabi sabrın çeşitleri var.

01:00:19.249 --> 01:00:21.886
İyi bir şeye sabreden sonunda ulaşır.

01:00:22.233 --> 01:00:23.982
 Tahsile sabreden diplomayı alır.

01:00:24.835 --> 01:00:28.690
Ticaretine, işine sabreden kârı kazanır.

01:00:28.453 --> 01:00:32.585
Bir işi yapmaya başlayan sabrederse o işi bitirir.

01:00:33.450 --> 01:00:37.555
Cami yapmaya başladın, temeli kazan kubbeyi sonunda örter.

01:00:37.733 --> 01:00:41.130
 Sıvayı yapar, içinde ibadet yapılmasını sağlar.

01:00:41.377 --> 01:00:44.488
 Her şey sabırla oluyor.

01:00:44.649 --> 01:00:50.140
Onun için eskiler demişler ki; ''Sabırla koruk, helva olur.''

01:00:50.793 --> 01:00:56.254
Koruk asmadan sarkıyor, yeşil renkli, aldığın zaman ekşi.

01:00:56.482 --> 01:00:58.148
Kabuğunu ''tüh'' diye çıkartıyorsun.

01:00:58.370 --> 01:01:01.434
''Uf, çok da ekşiymiş, dişlerim kamaştı.'' diyorsun.

01:01:01.837 --> 01:01:05.480
 Ama bu ekşi üzüm sabırla helva oluyor. 

01:01:05.101 --> 01:01:06.416
Nasıl helva oluyor? 

01:01:06.713 --> 01:01:11.140
Uzun iş. Sıkıyorlar, üzümün suyu çıkıyor.

01:01:11.218 --> 01:01:13.972
Öyle dursa bozulur, fışkırır, içki olur.

01:01:14.269 --> 01:01:15.152
Öyle durmuyor.

01:01:15.736 --> 01:01:19.964
Ondan sonra onu kaynatıyorlar, pekmez oluyor.

01:01:20.399 --> 01:01:24.976
 Ondan sonra pekmezi unla karıştırıyorlar, pişiriyorlar helva oluyor.

01:01:25.670 --> 01:01:26.271
 ''Sabırla koruk, helva oluyor.''

01:01:26.344 --> 01:01:31.573
Sabırla tane ekmek oluyor, sabırla koyunun yünü halı oluyor.

01:01:32.101 --> 01:01:33.472
 Her şey sabırla oluyor.

01:01:33.887 --> 01:01:35.920
 Bu sabrı öğrenmeliyiz.

01:01:35.383 --> 01:01:39.910
 Sabr u sebatı ve tahammülü öğrenmeliyiz.

01:01:39.125 --> 01:01:40.725
Bu, başarının anahtarıdır.

01:01:41.970 --> 01:01:42.487
Dinin iki ayağı var.

01:01:43.219 --> 01:01:46.835
İnsanın dindarlığı bunlarla ilerleyebilir.

01:01:48.500 --> 01:01:50.122
 Biri sabır, diğeri şükür.

01:01:50.932 --> 01:01:55.686
Namaza, ibadete, oruca sabredeceksin, hacda sabredeceksin,

01:01:55.771 --> 01:01:59.547
Allah yolunda sabredeceksin, günaha düşmeyeceksin,

01:01:59.738 --> 01:02:02.510
 sevaplı işi yapmakta devam edeceksin,

01:02:02.910 --> 01:02:03.931
bıkmayacaksın, yorulmayacaksın.

01:02:04.246 --> 01:02:09.527
 Dinin yarısı sabır, yarısı şükürdür.

01:02:14.356 --> 01:02:16.375
''el-Amelü bi-harakâti'l-kulûbi

01:02:16.791 --> 01:02:22.814
 fî mutâla'âti'l-guyûb eşrefu mine'l-ameli bi-harakâti'l-cevarih.''

01:02:23.122 --> 01:02:29.543
Hâris-i Muhâsibî'nin yeni sözü, 59. sayfanın 15. Sözü;

01:02:29.603 --> 01:02:31.617
el-Amelü bi-harakâti'l-kulûbi

01:02:32.938 --> 01:02:37.898
fî mutâla'âti'l-guyûb eşrefu mine'l-ameli bi-harakâti'l-cevarih.''

01:02:41.214 --> 01:02:48.203
''Kalbin faaliyetleriyle gaybları mütalaa ve müşahede etmek için

01:02:50.610 --> 01:02:52.793
kalbi hareket ettirmeye çalışmak,

01:02:55.263 --> 01:03:00.947
 âzâ ve cevârihini hareket ettirmekten daha şereflidir.''

01:03:02.381 --> 01:03:03.501
Ne demek istiyor? 

01:03:04.757 --> 01:03:10.808
İnsanın kalbiyle meşgul olup kalbine gelen tecellileri

01:03:11.490 --> 01:03:16.680
müşahedeyle, mütalaayla ve değerlendirmeyle uğraşması,

01:03:17.200 --> 01:03:21.390
bunun üzerinde çalışması dış işlerden daha önemlidir.

01:03:21.610 --> 01:03:27.171
Bâtınî, gönle ait, kalbe ait işlerle

01:03:28.120 --> 01:03:30.336
meşgul olmak dış işlerden daha önemlidir.

01:03:35.502 --> 01:03:39.317
Onun için biz de bu yolun yolcuları olarak,

01:03:39.389 --> 01:03:42.462
büyüklerimizin izinde gitmeye çalışan insanlar olarak

01:03:43.859 --> 01:03:46.319
kalbimize, gönlümüze dikkat edeceğiz.

01:03:46.509 --> 01:03:47.648
 Gönlümüzün duygularına,

01:03:47.648 --> 01:03:54.266
gönlümüzde esen fırtınalara dikkat edeceğiz.

01:03:54.806 --> 01:03:57.570
Gönlümüzden geçenleri kontrol edeceğiz.

01:03:57.541 --> 01:04:02.321
Düşüncelerimizi, reaksiyonlarımızı kontrol altında tutacağız.

01:04:02.434 --> 01:04:08.771
Akıl süzgecinden geçireceğiz ve doğrudan doğruya

01:04:08.771 --> 01:04:11.613
gayb âleminden tecelli eden şeyleri de

01:04:11.785 --> 01:04:14.125
dikkatli takip edeceğiz,müşahede edeceğiz.

01:04:14.997 --> 01:04:21.968
Çalışmalarımız, işlerimiz ekseriyetle gönle, kalbe yönelik olmalı.

01:04:22.414 --> 01:04:24.298
Hem tecellileri müşahede etmek

01:04:24.564 --> 01:04:29.271
hem de kalbin hareketlerini yönlendirmek ve takip etmek,

01:04:29.468 --> 01:04:33.640
 doğru istikamete yönlendirmek bakımından kalbimizle meşgul olmaya,

01:04:33.110 --> 01:04:35.920
 gönlümüzle meşgul olmaya daha çok dikkat etmeliyiz.

01:04:36.167 --> 01:04:39.302
 İçimizden; ''Bunu böyle yaptım, yanlış oldu.

01:04:39.680 --> 01:04:43.417
Şurada şöyle davrandım, düşünce uygun olmadı.'' diye

01:04:43.589 --> 01:04:48.176
gönlümüzü kendi kendimizin münekkidi olup

01:04:48.292 --> 01:04:53.192
 doğruya yönlendirmek için devamlı kontrol altında tutmalıyız, bir.

01:04:53.480 --> 01:04:58.560
Bir de bizim dışımızda gönlümüze bu yolda yürüdükçe tecelliler olur.

01:05:00.172 --> 01:05:03.415
Allah'ın gönderdiği bazı şeyler olur.

01:05:03.987 --> 01:05:07.707
Onları da anlamak için dikkat etmek, gözü açmak lazım.

01:05:07.791 --> 01:05:09.963
 Söz söylenince nasıl kulak veriyoruz,

01:05:10.235 --> 01:05:12.397
 bir şeyi görmek için nasıl gözümüzü açıyoruz,

01:05:13.810 --> 01:05:17.897
 kalbe gelenleri değerlendirebilmek için oraya da dikkat etmek lazım.

01:05:18.312 --> 01:05:20.879
Kalbe, insanın gönlüne, iç âlemine

01:05:20.879 --> 01:05:25.514
 dışarıdan ilâhî âlemden tecelliler gelir.

01:05:25.992 --> 01:05:26.852
Bunun misali nedir? 

01:05:33.891 --> 01:05:37.827
Mesela bu materyalist doktorlara göre rüya,

01:05:39.648 --> 01:05:45.619
 insanın günlük hayatında uyanıkken, şuurluyken

01:05:46.184 --> 01:05:51.812
izlediği, gördüğü, karşılaştığı olayların alt şuuruna yerleşmesidir.

01:05:52.378 --> 01:05:54.567
Duygularının alt şuura itilmesidir.

01:05:55.520 --> 01:06:00.530
 Bunlar şuur tarafından baskı altına alındığı için aşağıda kalıyor.

01:06:00.777 --> 01:06:03.529
Uyuduğu zaman, gevşediği zaman şuur üstüne çıkıyor.

01:06:03.713 --> 01:06:04.833
 Rüyayı böyle tarif ediyorlar.

01:06:05.930 --> 01:06:06.115
 Bu tarif doğru değil.

01:06:06.793 --> 01:06:09.594
bir kısmını anlatsa bile tamamını anlatmaz.

01:06:09.997 --> 01:06:15.619
 Şehvanî rüyaları, nefsanî rüyaları anlatsa bile her rüyaya uymaz.

01:06:15.816 --> 01:06:21.174
Çünkü insan bazen rüyada istikbale ait bir şeyi görüyor ve çıkıyor.

01:06:22.710 --> 01:06:23.888
O halde istikbale ait bir şey çıkıyorsa

01:06:23.941 --> 01:06:26.621
 eski izlenimlerden çıkma bir şey değil;

01:06:27.124 --> 01:06:30.293
 istikbali bilen Allah tarafından gelmiş bir şey ki

01:06:30.522 --> 01:06:32.993
sen rüyada görüyorsun, o iş ertesi gün öyle oluyor.

01:06:36.179 --> 01:06:41.772
Mesela dün akşam bir kardeşimizin, ihvanımızın anlattığı;

01:06:46.141 --> 01:06:49.933
''Beykozlu Hacı Osman Efendi'yi rüyada gördüm,

01:06:50.718 --> 01:06:58.568
 şurası terliydi, alnının sağ tarafı rahatsızdı.

01:06:58.934 --> 01:07:00.254
 Ertesi gün vefatını öğrendim.

01:07:00.344 --> 01:07:07.935
 Düşmüş, benim rüyada gördüğüm tarafı beyin kanaması olmuş,

01:07:08.210 --> 01:07:09.278
âhirete göçmesine sebep olmuş.'' diyor.

01:07:09.552 --> 01:07:11.230
 Bir gün önceden rüyada görüyor.

01:07:11.808 --> 01:07:19.853
 Mehmed Zahid Hocamız'ın da vefatını, cenazesini,

01:07:19.925 --> 01:07:21.875
yıkandığını vefatından önce görmüş.

01:07:22.344 --> 01:07:24.678
 Ondan sonraki günlerde vefatı haberi gelmiş.

01:07:24.812 --> 01:07:29.282
Demek ki istikbale ait haberler insanın iç âlemine,

01:07:29.282 --> 01:07:32.670
 zihnine, kalbine, gönlüne geliyor.

01:07:32.767 --> 01:07:37.473
 O halde bu gelen haberler sadece rüyada gelmez;

01:07:38.539 --> 01:07:41.575
zikirde gelir, murakabede gelir.

01:07:41.946 --> 01:07:46.902
 Onun için murakabe dervişlikte önemli bir şeydir.

01:07:47.168 --> 01:07:50.779
 O halde insan kendisini, iç âlemini murakabe edecek

01:07:51.760 --> 01:07:56.670
 ve o tecelliler olduğu zaman anlayıp değerlendirmek için dikkat edecek.

01:07:57.414 --> 01:08:00.198
Sonuncu 16. Söz:

01:08:00.308 --> 01:08:01.791
Kâle ve kâle'l-Hârisü:

01:08:01.851 --> 01:08:07.459
 ''Men tubi'a ale'l-bid'ati metâ yeşî'u fîhi'l-hakku?''

01:08:13.469 --> 01:08:19.135
''Cibilliyeti, hamuru bid'at üzerine yoğrulan insan,

01:08:20.363 --> 01:08:24.609
yani tabiat haline gelmiş,

01:08:25.370 --> 01:08:28.671
 insan bid'at üzerine yoğrulmuşsa

01:08:29.862 --> 01:08:32.744
bunun içinde hak nasıl sağ olup yerleşecek,

01:08:32.885 --> 01:08:36.351
 bu hak insanın içine nasıl girecek?'' Giremez.

01:08:36.854 --> 01:08:41.409
Bu, edebî bir söz de ben şöyle dobra dobra

01:08:41.409 --> 01:08:43.470
 hemen anlaşılacak diye söyleyeyim.

01:08:43.867 --> 01:08:48.120
 Bid'atlere alışan insan artık kolay kolay kabul edemez demek.

01:08:48.684 --> 01:08:55.231
Bid'atle yetiştikten sonra kalın kafasını baltayla yarsan,

01:08:55.328 --> 01:09:00.920
içine sünnet-i seniyye şuurunu sokmaya çalışsan artık girmez.

01:09:01.255 --> 01:09:08.359
Çünkü taşlaştı, kemikleşti, mayasına  intikal etti, tabiatı haline geldi.

01:09:08.943 --> 01:09:11.695
 Bu, insanın felaketine sebep olur.

01:09:11.848 --> 01:09:16.630
 Çünkü bid'at ile işlenen bir ameli

01:09:16.630 --> 01:09:22.860
hac, oruç, sadaka, zekât, namaz olsa, zikir olsa bile,

01:09:22.860 --> 01:09:26.648
şeklen ibadet görünümünde olsa bile Allah kabul etmiyor.

01:09:27.700 --> 01:09:28.127
Sünnete uygun olacak. 

01:09:29.434 --> 01:09:31.688
Yaptığımız bütün işlerimiz nasıl olacak? 

01:09:32.292 --> 01:09:33.734
Sünnet-i seniyyeye uygun olacak.

01:09:33.900 --> 01:09:35.970
Resûlullah'ın yolunda olacak.

01:09:36.360 --> 01:09:39.864
 Nakşî tarikatinin ileriliğini alimler böyle anlatıyorlar.

01:09:40.417 --> 01:09:41.400
Diyorlar ki;

01:09:41.403 --> 01:09:44.412
 ''O ileriliği ve yüksekliği, sünnet-i seniyyeye uygunluğundan dolayıdır.''

01:09:50.768 --> 01:09:56.463
Yani büyüğümüzün bu sözünden anlayacağımız şudur:

01:09:56.797 --> 01:10:00.944
 Bid'atlere hiç alışmayacağız,

01:10:02.300 --> 01:10:08.183
 daima sünnet-i seniyye yolunda yürümeye gayret edeceğiz ki

01:10:09.636 --> 01:10:14.499
mânevî terakki, seyr u sülûkta ilerlemek mümkün olsun.

01:10:14.777 --> 01:10:18.406
Aksi takdirde bid'atle başladı mı insanın içine hak girmez.

01:10:18.534 --> 01:10:22.905
 Hak hulûl etmez, gönlüne yerleşmez, bu bir tehlikedir.

01:10:23.208 --> 01:10:24.919
Bid'atle giden ileriye gidemez.

01:10:25.341 --> 01:10:29.150
Allahu Teâlâ hazretleri ona seyr u sülûkünde yardımcı olmaz.