WEBVTT

00:00:02.746 --> 00:00:07.800
Eûzübillâhimineşşeytânirracîm. Bismillâhirrahmânirrahîm.

00:00:07.477 --> 00:00:12.518
el-Hamdü li'llâhi rabbi'l-âlemîn. Alâ külli hâlin ve fî külli hîn.

00:00:13.410 --> 00:00:18.693
Ve's-salâtü ve's-selâmü alâ seyyidi'l-evvelîne ve'l-âhirîn, Muhammedini'l-Mustafâ

00:00:19.437 --> 00:00:27.660
ve âlihî ve sahbihî ve men tebi'ahû bi-ihsânin ilâ yevmi'l-cezâ'. Emmâ ba'd:

00:00:29.780 --> 00:00:38.146
Ebû Abdirrahman es-Sülemî hazretlerinin Tabakâtu's-sûfiyye kitabının 72. sayfasına geldik. 

00:00:38.509 --> 00:00:45.591
Ebû Yezîd-i Bistâmî hazretlerinin faslını, sonuna doğru okuyup bitirmeye gayret edeceğiz. 

00:00:46.702 --> 00:00:54.201
Bu okumaya başlamazdan önce, evvela Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in ruhu için;

00:00:54.281 --> 00:01:03.460
 onun âl'inin, ashâbının, etbâının, ezvâcının, evlâdının ruhları için; mânevî halifeleri

00:01:04.816 --> 00:01:08.786
mürşidîn-i kirâm, sâdât u meşâyih-i turuk-u aliyyemizin ruhları için;

00:01:09.640 --> 00:01:13.894
sâir enbiyâ ve mürselîn ve cümle evliyâullahın ve hâsseten kitabı yazan

00:01:14.236 --> 00:01:19.942
 Ebû Abdirrahman es-Sülemî hazretlerinin ruhu için; içindeki bilgileri ona nakleden

00:01:20.600 --> 00:01:29.336
 alimlerin ruhları için; bu beldemizin medâr-ı iftihârı Yûşâ aleyhisselâm'ın,

00:01:29.725 --> 00:01:35.878
 Peygamber Efendimiz'in ashabından olan Ebû Eyyûb el-Ensarî hazretleri ve sâir sahâbe-i kirâmın

00:01:36.346 --> 00:01:43.583
 ruhları için; şu tekkenin bânisi Mustafa Selâmi Efendi hazretlerinin ve civarda bulunan

00:01:43.789 --> 00:01:51.436
Şeyh Murad hazretlerinin, Haydar Baba hazretlerinin, Abdülehadi'n-Nûrî hazretlerinin

00:01:51.531 --> 00:01:58.573
 ve sâir evliyâullahın ruhları için; uzaktan yakından bu dersleri dinlemeye gelmiş olan

00:01:58.668 --> 00:02:05.492
siz kardeşlerimizin âhirete göçmüş bütün müslüman geçmişlerinin, sevdiklerinin, yakınlarının, dostlarının

00:02:06.109 --> 00:02:12.561
 ruhları için; ruhları şâd olsun, kabirleri nur dolsun, makamları âlâ olsun,

00:02:13.164 --> 00:02:19.252
nurları ve sürurları ziyade olsun diye; Rabbimiz bize de hem dünyada

00:02:19.371 --> 00:02:27.272
 rızasına uygun yaşamayı nasip eylesin hem de âhirette hüsn-i âkıbetler ve mükâfatlar ihsan

00:02:27.319 --> 00:02:33.443
eylesin diye, bir Fâtihâ, üç İhlâs-ı şerîf okuyup onların ruhlarına hediye edip öyle başlayalım. 

00:02:37.237 --> 00:02:41.387
Müellif, merhum, cennet-mekân Ebû Abdirrahman es-Sülemî diyor ki; 

00:02:43.814 --> 00:02:54.993
Semi'tü Ebe'l-Fereci'l-Versâniyye, Abde'l-Vâhide'bne Bekrin,

00:02:56.190 --> 00:03:05.217
yekûlü: Kâle'l-Hasenü'bnü İbrahime'd-Dâmiğâniyyü: Haddesenâ Mûse'bnü Îsâ,

00:03:05.329 --> 00:03:09.593
 kâle: Semi'tü ebî, yekûlü: Semi'tü Ebâ Yezîde yekûlü:

00:03:09.689 --> 00:03:17.133
 Allahümme inneke halakte hâze'l-halka bi-ğayri ilmihim ve kalledtehüm emâneten

00:03:17.332 --> 00:03:22.630
min gayri irâdetihim; fe in lem tüinhüm femen yuînühüm? 

00:03:22.435 --> 00:03:28.870
Semi'tü. "Ben duydum."  Kimden?  Ebe'l-Ferec el-Versâniy.

00:03:29.783 --> 00:03:36.556
Adamın künyesi Ebu'l-Ferec. Versânîy, nereli olduğunu gösteren nisbesi.

00:03:37.104 --> 00:03:44.265
Abdelvahid, ismi. Abde'l-vâhide'bne Bekr. Bekir de babasının ismi. 

00:03:47.180 --> 00:03:51.942
Peş peşe bir sürü isim gelince başkası şaşırabilir. Ama biz bu kitabı okuya okuya,

00:03:52.252 --> 00:04:00.926
artık Arapça'da şahıs isimlerinin tespiti konusunda biraz ihtisas, görgü, bilgi sahibi olmuş olduk.

00:04:01.672 --> 00:04:09.789
Bu kadar lafın hepsinde bir adam kastediliyor; Ebu'l-Ferec Abdelvâhid b. Bekr el-Versânî.

00:04:11.910 --> 00:04:19.770
Demek ki, bir insanın ismi var, babasının ismi var, künyesi var ve bir de nisbesi var.

00:04:20.477 --> 00:04:23.556
Bunların hepsini sıraladı.  Kimmiş bu şahıs?

00:04:23.592 --> 00:04:33.505
Ebu'l-Ferec Abdülvâhid b. Bekr el-Versânî es-Sûfî. Ketebe'l-kesîr. Çok yazı yazmış bir mutasavvıfmış.

00:04:34.930 --> 00:04:42.380
Dehale Curcâne senete hamsin ve sittîne ve selâsemie. "365 senesinde, İran'ın Cürcan

00:04:42.978 --> 00:04:57.486
mıntıkasına geldi." Ve semmaa ve haddese bihâ bi-ahbârin ve ehâdîse ve hikâyât. "Orada tarihî haberleri,

00:04:57.710 --> 00:05:06.146
 hadîs-i şerîfleri ve mutasavvıfâne hikayeleri,kıssaları rivayet etti, başkalarına anlattı."

00:05:06.477 --> 00:05:16.671
Tuvuffiye bi'l-Hicaz senete'sneteyni ve seb'îne ve selâsemie. "372 senesinde Hicaz'da vefat etti."

00:05:17.304 --> 00:05:21.918
Bundan duymuş müellif, kimden duyduğunu yazıyor. O, yani Versânî, ne demiş?

00:05:21.972 --> 00:05:35.168
Yekûlü: Kâle'l-Hasenü'bnü İbrahim ed-Dâmiğâniyyü. "İbrahim oğlu Hasan ed-Damgânî bana dedi ki.

00:05:35.633 --> 00:05:43.356
Haddesenâ Mûse'bnü Îsâ. "İsa oğlu Musa isimli alim bize rivayet etti."

00:05:43.785 --> 00:05:51.240
O da dedi ki; Semi'tü ebî, yekûl. "Ben babamdan şöyle dediğini duydum."

00:05:54.708 --> 00:05:58.429
O da Ebû Yezîd el-Bistâmî'den duymuş.

00:05:58.596 --> 00:06:04.174
Semi'tü Ebâ Yezîde,yekûlü. En son şahıs, en sonunda; "Ebû Yezîd el-Bistâmî'nin şöyle dediğini duydum." demiş.

00:06:06.155 --> 00:06:13.211
Kimin kimden duyup da haberi nereden nereye naklettiğini böylece söylemiş oldu. 

00:06:13.303 --> 00:06:19.394
Kim bu? Mûse'bnü Îsâ dediğine göre, yani İsa isimli şahıs,

00:06:19.504 --> 00:06:24.804
oğlu Musa'ya söylemiş, o da Hasan b. İbrahim ed-Damgânî'ye söylemiş, o da

00:06:25.260 --> 00:06:31.751
 bu Ebu'l-Ferec el-Versânî'ye söylemiş, müellif de ondan duymuş. Kimden, nereden geldiği, her şey belli. 

00:06:32.450 --> 00:06:37.360
Ne demiş Ebû Yezîd-i Bistâmî hazretleri? Allahümme. "Ey benim Allah'ım."

00:06:37.742 --> 00:06:45.799
İnneke halakte hâze'l-halka bi-ğayri ilmihim. "Sen mahlûkâtı onların bilgisi, haberi olmadan yarattın." 

00:06:46.839 --> 00:06:56.745
Onların bu işte bir ön bilgisi, bir rızası veya iştiraki yok; Sen onları yarattın.

00:06:56.872 --> 00:07:04.270
 Onların bilgisi yokken yaratan Sen'sin. Ve kalledtehüm emâneten min ğayri irâdetihim.

00:07:04.495 --> 00:07:10.242
"Kendilerinin istekleri, arzuları olmadığı halde emaneti de onların boyunlarına yükledin."

00:07:11.258 --> 00:07:16.256
Âyet-i kerîme var;  İnnâ aradne'l-emânete ale's-semâvâti ve'l-ardi ve'l-cibâli

00:07:16.312 --> 00:07:22.384
 fe-ebeyne en yahmilnehâ ve eşfakte minhâ ve hamelehe'l-insân. 

00:07:22.820 --> 00:07:31.767
"Biz emaneti dağlara, göklere, yeryüzüne arz ettik de hepsi kaçındılar, emaneti yüklenmeye

00:07:31.926 --> 00:07:41.417
cesaret edemediler, ‘Aman aman!' dediler, korktular. Ama insanoğlu yüklendi bu emaneti."  deniliyor. 

00:07:41.861 --> 00:07:47.707
İşte o âyet-i kerîmedeki o emaneti kastederek diyor ki; "Yâ Rabbi! Sen bu kullarını onların

00:07:47.753 --> 00:07:55.646
bilgisi olmadan yarattın ve onların rızası ve isteği olmadan emaneti bunların boyunlarına yükledin."

00:07:56.191 --> 00:08:02.416
Emanet ne demek?  Kulluk mesuliyeti, sorumluluğu.

00:08:03.152 --> 00:08:10.675
Eğer iyi kulluk yaparsa, emaneti, imanını muhafaza ederse cennete gidecek.

00:08:10.969 --> 00:08:14.926
 İmtihanı kaybederse cehenneme gidecek. Yani bir bakıma fırsat,

00:08:15.116 --> 00:08:18.340
bir bakıma korkulu, tehlikeli bir şey emanet.

00:08:18.794 --> 00:08:22.297
Emaneti de onların isteği olmadan onların boynuna yükledin.

00:08:22.599 --> 00:08:30.441
Bu imtihan dünyasına onları attın, sorumluluk verdin, emanet yükledin. 

00:08:30.908 --> 00:08:37.334
Fe-in lem tüinhüm fe-men yuînühüm. "Eğer sen bu kullarına yardım etmezsen yâ Rabbi,

00:08:37.604 --> 00:08:45.200
 kim onlara yardım edebilir?" Yine yardım senden. Onun için Fâtihâ'da biz ne diyoruz? 

00:08:45.201 --> 00:08:50.507
İyyâke na'büdü ve iyyâke nestaîn.  "Yâ Rabbi, biz ancak sana ibadet ederiz

00:08:50.733 --> 00:08:54.156
ve ancak senden yardım isteriz."  diyoruz.Yardım ancak Allah'tan olur.

00:08:55.328 --> 00:09:01.170
Allah yardım etmeyi istemezse, cümle cihan halkı yardım etmeye kalksa, yardım edemezler.

00:09:02.196 --> 00:09:08.611
Allah korutmayacaksa, korumaya kalksalar, koruyamazlar. Cümle cihan halkı öldürmeye kalksa,

00:09:09.238 --> 00:09:15.405
Allah koruduktan sonra öldüremezler.Misal; Firavun, Musa aleyhisselâm ve

00:09:15.889 --> 00:09:22.219
 etrafındaki mü'minleri öldürmek istedi, öldüremedi. Kendisi öldü, boğuldu. Nemrut,

00:09:22.671 --> 00:09:30.785
İbrahim aleyhisselâm'ı öldürmek istedi, ateşe atmak istedi, attı. Ama İbrahim aleyhisselâm kurtuldu.

00:09:31.710 --> 00:09:40.200
Allah yardım edecek. İsteğimiz, bilgimiz olmadan yaratmış.

00:09:40.234 --> 00:09:46.293
İsteğimiz olmadan, sorumluluğu bize sorsaydı; "Böyle bir selâhiyet, sorumluluk,

00:09:47.620 --> 00:09:51.555
serbestlik, vebal var, alır mısın?" Belki biz istemezdik, "Aman aman!" derdik.

00:09:51.643 --> 00:09:57.856
Dağlar istememiş, yerler gökler istememiş. Belki biz de "Aman aman yâ Rabbi, korkarım!" derdik. 

00:09:58.720 --> 00:10:03.368
Ama bizim bilgimiz olmadan, isteğimiz olmadan emaneti yüklemiş, bizi bu dâr-ı imtihan olan

00:10:03.479 --> 00:10:12.966
dünyaya göndermiş. Hayrı, şerri gösterip hayra uymayı, şerden kaçınmayı tavsiye etmiş,

00:10:12.992 --> 00:10:19.977
serbest bırakmış. Eğer O yardım etmezse, kim yardım edebilir? Kimse yardım edemez.

00:10:20.900 --> 00:10:25.926
Yani, "Yardım et yâ Rabbi! Yardım yine senden!" demek istiyor Bâyezîd-i Bistâmî.

00:10:26.547 --> 00:10:31.488
Semi'tü Ebe'l-Haseni Aliyye'bne Muhammedeni'l-Kazvîniyye's-Sûfîyye,

00:10:32.647 --> 00:10:45.179
 yekûlü: Semi'tü Ebe't-Tayyibü'l-Akkiyye, yekûlü: Semi'tü'bne'l-Enbâriyyi,

00:10:45.210 --> 00:10:48.428
yekûlü: Kâle ba'du telâmizeti Ebî Yezîd:

00:10:50.785 --> 00:10:56.522
Kâle lî Ebû Yezîd el-Bistâmîyyü: İzâ sâhibeke insânun ve esâe işreteke,

00:10:56.800 --> 00:11:00.396
 fe'dhul aleyhi bi-hüsni ahlâkike yetîbu ayşuk.

00:11:00.959 --> 00:11:06.572
Ve izâ un'imen aleyke, febde bi-şükrillâhi azze ve celle,

00:11:06.834 --> 00:11:12.753
fe-innehü'llezî atafe aleyke'l-kulûb. Ve ize'btüliyte

00:11:13.381 --> 00:11:18.997
fe-esri'i'l-istikâlete; fe-innehü'l-kâdiru alâ keşfihâ dûne sâiri'l-halk.

00:11:20.348 --> 00:11:27.740
Burada da başında isim sayıyor, diyor ki;  "Ebu'l-Hasan Ali ibnü'l-Muhammed el-Kazvînî'den duydum."

00:11:28.256 --> 00:11:35.336
Müellif bu şahıstan duymuş. Sûfî bu şahıs. O da demiş ki; "İşittim ki."  Kimden işitmiş? 

00:11:35.392 --> 00:11:45.353
Ebe't-Tayyib el-Akkî.  Ebu't-Tayyib Ahmedü'bnü Mukâtil el-Akkî el-Bağdâdî

00:11:45.395 --> 00:11:57.620
revâ kıssete mevti'ş-Şiblî an tilmîzihî Bindâre'l-Deynûri. Bu, Bağdatlı, Akkeli bir şahısmış.

00:11:57.660 --> 00:12:02.141
Aşağıdadipnotta bilgi veriyor. "Şiblî'nin ölümü ile ilgili bilgileri veren şahıstır." diyor. 

00:12:03.510 --> 00:12:09.245
Yekûlü: Semi'tü'bne'l-Enbâriyye. O da "‘İbn Enbârî'den duydum.' dedi." 

00:12:09.446 --> 00:12:16.722
Ebû Bekir Muhammedi'bni Beşari'bni Haseni'bni Beyâni'bni Semâa ibni Ferre ibni

00:12:16.825 --> 00:12:22.815
 Katri'bni Deâmehi'bni Enbâriy mine'l-Enbâr belde alâ Furât. 

00:12:22.919 --> 00:12:25.633
İbnü'l-Enbârî de, Fırat üzerinde Enbâr şehrinden.

00:12:26.135 --> 00:12:32.560
Beynehâ ve beyne Bağdâd, aşratü ferâsîh. "Bağdat ile arasında on fersahlık mesafe var." 

00:12:32.870 --> 00:12:39.366
Bir fersah, 35 kilometredir. Demek ki bu Enbâr kasabası 350 kilometre kadar mesafesi olan bir kasabaymış.

00:12:40.239 --> 00:12:47.531
Ve İbnü'l-Enbârî kâne min a'lemi'n-nâs. "İbnü'l-Enbârî, insanların en bilgililerinden birisiydi.

00:12:48.237 --> 00:12:54.304
" Bi'n-nahvi ve'l-edeb. "Edebiyatta ve dilbilgisi konusunda İbnü'l-Enbârî çok meşhur bir Arap

00:12:54.481 --> 00:13:05.562
dilcisi, alimi idi." Ekserühüm hıfzan. "Kafasında çok mahfuzâtı, bilgisi vardı." Deyyinen fâdılen.

00:13:05.778 --> 00:13:13.185
İbnü'l-Enbârî "Dindardı, faziletli bir kimseydi." Sadûkan hayran. "Doğru sözlüydü, hayırlı bir insandı.

00:13:15.204 --> 00:13:20.847
" Min ehli's-sünneh. "Ehl-i Sünnet'ten idi." Sannefe kesîran mine'l-kütübi

00:13:20.925 --> 00:13:26.185
fî ilmi'l-Kur'ân ve garîbi'l-hadîs. "Kur'an ilmi konusunda,

00:13:26.749 --> 00:13:34.910
 hadislerin içinde geçen enteresan, nadir kelimeleri açıklamak konusunda çok kıymetli eserler yazdı.

00:13:35.922 --> 00:13:43.765
" Ve kânet vilâdetühû fî Recebi ihdâ ve seb'îne ve mieteyn. "271 senesinin Receb'inde doğdu."

00:13:44.108 --> 00:13:52.324
 Ve tuvuffiye leylete'n-nahri min Zilhicce senete semânin ve işrîne ve selâse mie.

00:13:52.346 --> 00:13:59.500
"328 senesinin Zilhicce ayının leyle-i nahrında vefat etti." 

00:14:00.132 --> 00:14:17.752
328 – 271; 57 yaşında. Çok yaşamamış, vasat bir ömür sürmüş. 

00:14:18.260 --> 00:14:27.280
Yevmü'n-nahr, leyleti'n-nahr ne demek?  Kurban gecesinde, çok kıymetli gecede yani.

00:14:27.170 --> 00:14:32.399
 O gecede, bayram gününde vefat etmiş, çok alim, fazıl bir kimseymiş. 

00:14:32.712 --> 00:14:39.671
Ben bunun bir eseri üzerinde mezuniyet tezi yapmıştım Edebiyat Fakültesi'nde.

00:14:39.750 --> 00:14:48.713
 Çok meşhur bir kimse, kuvvetli bir alim. O nakletmiş.Kâle ba'du telâmizeti Ebî Yezîd.

00:14:49.162 --> 00:14:52.989
"Bâyezîd-i Bistâmî'nin talebelerinden birisi bana dedi ki." 

00:14:53.156 --> 00:15:00.360
Ba'd kelimesi, Arapça bilenler için açıklıyorum bunu; Türkçe'ye "bazı" diye terceme edilmez.

00:15:00.693 --> 00:15:08.400
Burada ne diyor?Kâle ba'du telâmizeti Ebî Yezîd. "Ebû Yezîd'in talebelerinden bazısı

00:15:08.622 --> 00:15:12.759
bana dedi." diye terceme edilmez. "Birisi" demek bu, bir kişi yani.

00:15:13.394 --> 00:15:19.172
Ba'd kelimesi Türkçe'ye bazen yanlış terceme ediliyor, bu inceliği bilmiyorlar.

00:15:20.248 --> 00:15:25.940
Yani; "Ebû Yezîd'in yetiştirdiği talebelerinden birisi İbnü'l-Enbâri' ye söylemiş." 

00:15:26.354 --> 00:15:31.831
Kâle lî Ebû Yezîd el-Bistâmîyyü. Demiş ki; "Ebû Yezîd el-Bistâmî bana bizzat şöyle söyledi." 

00:15:32.898 --> 00:15:35.890
Kendisine söylenen sözü İbnü'l-Enbârî'ye nakletmiş şahıs. 

00:15:36.746 --> 00:15:42.842
Bayezîd-i Bistamî bu şahsa, talebesine ne demiş?

00:15:44.380 --> 00:15:52.540
İzâ sâhibeke insânun. "İnsanın birisi seninle arkadaşlık yaparsa." 

00:15:52.477 --> 00:15:57.826
Bir yolculukta, bir şehirde, bir mecliste bir araya düşerseniz;

00:15:57.897 --> 00:16:02.364
bir sohbet, bir ahbaplık, bir arkadaşlık bahis konusu olursa. 

00:16:05.625 --> 00:16:11.960
Ve esâe işreteke. "Sana karşı vazifelerinde kötü davranırsa." 

00:16:11.722 --> 00:16:19.179
Arkadaşlığın âdâbına sığmayan, tatsız tuzsuz, çiğ hareketler, sevimsiz işler yaparsa. 

00:16:20.825 --> 00:16:29.520
Fe'dhul aleyhi bi-hüsni ahlâkike. "Sen güzel ahlâkın ile onun gönlüne gir."

00:16:31.100 --> 00:16:42.367
O sana kötülük yapsa bile; arkadaşlık, bir arada bulunma, dostluk, sohbet, seyahat âdâbına sığmayan

00:16:42.802 --> 00:16:48.108
tarzda bir davranışta bulunmuşsa bile, sen ona güzel ahlâkınla muamele et.

00:16:48.160 --> 00:16:54.334
Yetîbu ayşuke. "Öyle yaparsan yaşamın güzel, hoş olur."

00:16:54.599 --> 00:17:00.130
"Kötüye iyi davranırsan, kötülüğe karşı iyi ahlâk ile mukabele edersen,

00:17:00.359 --> 00:17:04.949
 yaşamın tatlı ve hoş olur, böyle yap." diye emretmiş. 

00:17:05.460 --> 00:17:12.509
Ve izâ un'imen aleyke. "Sana Allah tarafından bir nimet ihsan olunursa.

00:17:12.879 --> 00:17:24.119
" Fe'bde bi-şükrillâhi azze ve celle. "İşe Allah'a şükrederek başla." Allah'ın nimetine şükrünü eda et.

00:17:25.424 --> 00:17:34.443
 Fe-innehü'llezî atafe aleyke'l-kulûb. "Çünkü kalpleri sana çeviren Allah'tır." 

00:17:35.725 --> 00:17:42.369
Burada "un'ime" diye harekelemiş. Ama "un'ime" değil de "en'ame" olsa,

00:17:42.369 --> 00:17:46.947
"esâe"nin ma'tûfu olarak daha iyi olur. Birinci cümleye bağlı olarak öyle terceme edersek;

00:17:47.339 --> 00:17:52.830
 "Sana bir insan bir arkadaşlık yapsa bir yerde, bir zamanda, kötü davransa;

00:17:52.224 --> 00:17:56.755
sen ona güzel ahlâkınla mukabele et, yaşamın tatlı olur." 

00:17:57.575 --> 00:18:04.257
Ve izâ en'ame aleyke. "Kötü davranmayıp da mültefit davrandıysa, güzel ahbaplık yaptıysa.

00:18:04.813 --> 00:18:14.280
Yani o arkadaşın hakikaten arkadaşlığın zerafetine sahip, edebini bilen ve fedakâr ve tatlı bir insan,

00:18:14.589 --> 00:18:20.760
öyle bir güzel davranış yapmışsa." Fe'bde bi-şükrillâhi azze ve celle. "O zaman da

00:18:21.140 --> 00:18:27.778
Allah'a şükret, Allah'a şükür ile işe başla." Fe-innehü'llezî atafa aleyke'l-kulûb.

00:18:27.894 --> 00:18:33.395
"Çünkü gönülleri sana celbettiren, sana güzel muamele ettirten Allah'tır." 

00:18:34.521 --> 00:18:38.905
"O sana güzel muamele ediyor ama ettirten Allah. Onun için Allah'a şükürden başla."

00:18:39.129 --> 00:18:45.530
 diye terceme edersek daha iyi olur. Burada müellif özellikle un'ime diye harekelemiş ama ben onu

00:18:45.441 --> 00:18:51.182
sevmedim, en'ame diye okursak mâna birinci cümleye daha bağlı oluyor.

00:18:51.578 --> 00:18:56.914
Birisi ile arkadaşlık yaptın, sana kötü davranırsa sen iyi davran, yaşamın tatlı olur.

00:18:57.522 --> 00:19:03.314
Çünkü sen de ona kötü davranırsan kavga gürültü çıkar. Sonunda horoz gibi ikinizin de ibiği kanar.

00:19:04.460 --> 00:19:09.959
Kavgadan kâr eden olmaz. Kötü davranırsa sen iyi davran, yaşamın tatlı olsun.

00:19:10.232 --> 00:19:16.307
Ama sana in'am ve ikramda bulunursa, iyi davranırsa, o zaman Allah'a şükret.

00:19:16.616 --> 00:19:25.281
Çünkü gönülleri sana celbettiren, çeviren, sana mültefit davrandıran, nimet ve ikram ettirten Allah'tır. 

00:19:25.498 --> 00:19:31.628
Doğru. O zaman mânaya uygun olarak iki cümle birbirine bağlanıyor, daha güzel oluyor.

00:19:32.933 --> 00:19:41.630
Ve ize'btüliyte. "Bir belaya, musibete dûçâr olduğun zaman." Fe-esri'i'l-istikâlete.

00:19:41.327 --> 00:19:47.550
 "Allah'tan kusurunun affını dilemekte süratli davran." 

00:19:47.681 --> 00:19:54.484
Bir belaya, bir musibete mâruz kaldın mı, hemen tevbe ve istiğfar ile Allah'tan af dilemeye giriş.

00:19:54.724 --> 00:20:02.448
Buna süratli davran.  Fe-innehü'l-kâdiru alâ keşfihâ. "Çünkü belayı kaldırmaya kâdir olan ancak Allah'tır.

00:20:09.207 --> 00:20:12.940
" Dûne sâiri'l-halk. "Başka halk, insanlar, mahlûkat değil." 

00:20:13.350 --> 00:20:16.577
"Belayı kaldıracak olan başkası değil, Allah kaldırır.

00:20:16.866 --> 00:20:19.498
 Bir belaya, musibete uğradıysan Allah'a yalvar." diyor. 

00:20:19.837 --> 00:20:26.982
Güzel nasihatler. Demek ki birisi ile bir arkadaşlık yaparsak, kaderin sevkiyle, hac yolculuğu olur,

00:20:27.202 --> 00:20:31.800
 otel arkadaşlığı olur, askerlik arkadaşlığı olur, okul arkadaşlığı olur.

00:20:31.440 --> 00:20:35.765
Adam sana kötü davranırsa sen iyi davran, senin yaşamın tatlı olur.

00:20:36.620 --> 00:20:40.820
 Kötülüğe kötülük ile mukabele ettin mi, hayatın tadı kaçar.

00:20:40.735 --> 00:20:46.551
Adam sana iyi davranırsa Allah'a şükret ki onun gönlünü sana iyi davranmaya çevirten Allah'tır.

00:20:49.346 --> 00:20:53.764
Bir belaya, musibete uğradığın zaman da hemen Allah'tan özür dilemeye,

00:20:53.824 --> 00:20:57.803
 tevbe ve istiğfar etmeye, yalvarıp yakarmaya süratle giriş.

00:20:58.233 --> 00:21:06.372
Çünkü o durumu, musibeti üzerinden ancak Allah kaldırabilir, başkası, mahlûkattan herhangi birisi değil. 

00:21:06.964 --> 00:21:13.612
Çok güzel nasihat. Semi'tü Abde'l-Vâhidi'bne Bekrin,

00:21:14.102 --> 00:21:19.203
yekûlü: Semi'tü'l-Kannâde, yekûlü: Kâle Ebû Mûse'd- Deybüliyyü,

00:21:19.415 --> 00:21:24.915
semi'tü Ebâ Yezîd el-Bistâmîyye, yekûlü: İnne'llâhe yerzukü'l-ibâde'l-halâvete

00:21:25.189 --> 00:21:31.556
 fe-min ecli ferahihim bi-hâ yemneuhum hakâike'l-kurb. 

00:21:36.317 --> 00:21:42.724
Ne diyor müellif?Semi'tü. "İşittim." Kimi işitmiş?Abdilvâhid b. Bekr'i işitmiş.Kimdi bu? 

00:21:43.216 --> 00:21:46.858
İlk paragrafta adı geçen şahıstı.  Neydi nisbesi? 

00:21:47.256 --> 00:21:57.480
Versânî'ydi. Abdülvâhid ismiydi, babasının ismi Bekir idi. Kendisinin künyesi neydi? 

00:21:57.113 --> 00:22:05.845
Ebu'l-Ferec idi.  Neydi bu? Bir sûfîydi, çok kitaplar yazmış bir kimseydi. İşte ondan duymuş. 

00:22:06.171 --> 00:22:09.640
O da; Semi'tü Kannâd. "Kannad'tan duydum" diyor. 

00:22:10.353 --> 00:22:17.600
O da; Yekûlü: Kâle Ebû Mûse'd-Deybüliy. "Ebû Musa ed-Deybulî bana dedi ki." diyor. 

00:22:17.430 --> 00:22:23.708
Semi'tü Ebâ Yezîd el-Bistâmîyye, yekûlü. "Ben Ebû Yezîd-i Bistâmî'nin, yani -biz Ebû Yezîd demiyoruz,

00:22:23.778 --> 00:22:29.573
Bâyezîd diyoruz- Bâyezîd-i Bistâmî'nin ‘şöyle dediğini işittim." demiş en son isim.

00:22:29.885 --> 00:22:36.489
İnne'llâhe. "Hiç şüphe yok ki Allahu Teâlâ hazretleri." Yerzukü'l-ibâde'l-halâvete.

00:22:37.504 --> 00:22:45.232
Yerzukü'l-ibâd da olabilir, yerzukü'l-ubbâd da olabilir. Arapça bilenler için bu açıklamayı yapıyorum.

00:22:45.842 --> 00:22:49.378
Yazılışı aynı, hareke yok. İbâd da okunur, ubbâd da okunur.

00:22:49.483 --> 00:22:53.497
 İbâd olursa "kullar" demek, ubbâd olursa "âbidler" demek.

00:22:57.920 --> 00:23:02.965
"Ubbâda, âbidlere ibadetin tadını vermiştir.

00:23:03.195 --> 00:23:06.926
Ubbâd diye terceme etsek, okusak daha iyi olacak.

00:23:11.172 --> 00:23:18.854
" Fe-min ecli ferahihim bi-hâ. "Bu ibadetin tadıyla hoş olmalarından, ferahlık duymalarından."

00:23:19.453 --> 00:23:27.150
Yemneuhum hakâike'l-kurb. "Allah'a yakınlık, kurbiyetin hakikatlerini anlamaktan onları men etmiştir." 

00:23:33.450 --> 00:23:41.986
Ne demek istedi? Dönüp açıklayalım. İnsanlar vardır, âbidler, zahidler;

00:23:42.559 --> 00:23:48.425
dünyaya meyletmez, camiye girer, sabahlara kadar ibadet eder, onunla meşgul olur, vesaire.

00:23:50.753 --> 00:24:00.988
 Müslümanların klasifikasyonunda, sıralamasında en aşağı tabakası âbidler tabakası oluyor;

00:24:01.746 --> 00:24:09.483
ibadet ediyorlar. Ondan sonraki tabaka zahidler tabakası oluyor; dünyaya meyli yok,

00:24:09.879 --> 00:24:16.379
metelik vermiyor, âhirete rağbeti var. Ondan sonraki tabaka ârifler;

00:24:16.705 --> 00:24:22.903
 mârifetullaha ermiş, gönlü aydın, irfan sahibi, hikmet sahibi kimseler.

00:24:23.291 --> 00:24:28.801
En yükseği de muhibler, yani âşık-ı sâdıklar, Allah'ın has, hâlis kulları.

00:24:29.920 --> 00:24:36.423
Allah âbidlere lezzet vermiştir, yaptıkları ibadetten dolayı, onunla meşgul olup

00:24:36.599 --> 00:24:43.984
asıl Allah'a yakınlığın hakikatlerini keşfetmek, anlamaktan geri kalmışlardır.

00:24:44.692 --> 00:24:50.975
Allah onları bundan men etmiştir. Allah'ı tanımak konusunda ibadetin zevkine bile takılmamak lazım.

00:24:51.477 --> 00:24:56.664
 İbadet zevkli de olsa zevksiz de olsa, tatlı da gelse tatsız da gelse, yürümek lazım.

00:24:56.700 --> 00:25:04.801
Çünkü gaye ibadetin tadı da değil, gaye; Allah'a yakınlaşmak ve yakınlığın esrârını anlamak,

00:25:04.915 --> 00:25:13.150
 O'na âşinâ olmak.İnsan o ibadetin zevkiyle, halâvetiyle oyalanırsa yoldan kalmış oluyor. 

00:25:13.562 --> 00:25:23.592
Onu söylüyor, Allahu a'lem. O ibadetten zevk alma duygusu, insana bir noktada ayağına çelme oluyor,

00:25:24.200 --> 00:25:30.770
yoluna mâni olmuş oluyor. Ona da takılmayacak, onunla da oyalanmayacak. 

00:25:31.599 --> 00:25:37.395
Bizim tasavvufta prensibimiz ne? İlâhî ente maksûdî ve rıdâke matlûbî. 

00:25:37.439 --> 00:25:42.374
"Yâ Rabbi, muradım, maksadım sensin. Ben senin rızanı istiyorum." 

00:25:42.417 --> 00:25:45.962
Yani ibadetten tat almak, tat almamak, bunlar mühim değil. 

00:25:46.253 --> 00:25:51.313
Birisi geliyor; "Hocam, eskiden derviş olduğum ilk günlerde çok tatlı zikir yapıyordum,

00:25:51.340 --> 00:25:54.131
çok tatlı idi, iyiydi, hoştu. Şimdi hiç tat almıyorum." diyor. 

00:25:55.294 --> 00:25:59.458
Tat, gaye değil ki! Tat, bazen perde oluyor. Gaye olmadığı gibi,

00:25:59.511 --> 00:26:03.238
bazen de daha ileri gitmekte perde oluyor. Çünkü tat aldığı zaman ona takılıyor. 

00:26:03.740 --> 00:26:06.445
"Gözüme bir nur göründü galiba. Hocam rüyamda şöyle gördüm." 

00:26:07.303 --> 00:26:13.630
Ne oluyorsun ya?.. Gördüysen görmüşsün, ne yapalım, daha ileri git, oyalanma, takılma yani!

00:26:18.644 --> 00:26:24.302
Semi'tü Ahmede'bne Aliyyi'bni Ca'fer.  Bu yeni bir şahıs. 

00:26:24.925 --> 00:26:30.336
Yekûlü: Semi'tül Hasene'bne Alleveyh, yekûlü: Kâle Ebû Yezîd.

00:26:31.627 --> 00:26:38.626
Ahmed b. Ali b. Cafer'den duymuş müellif, Ebû Abdirrahman es-Sülemî.

00:26:39.400 --> 00:26:45.713
O demiş ki; Semi'tü'l-Hasene'bne Alleveyh. "Alleveyh  oğlu Hasen'den duydum." 

00:26:45.847 --> 00:26:52.501
O da, "Ebû Yezîd-i Bistâmî hazretlerinin şöyle dediğini duydum." diyor.

00:26:52.711 --> 00:27:04.844
el-Ma'rifetü fî zâti'l-hakkı cehlün ve'l-ilmü fî hakîkati'l-ma'rifeti hayratün ve'l-işâretü

00:27:04.923 --> 00:27:15.310
 mine'l-müşîri şirkün fi'l-işâreti. Ve eb'adü'l-halki mine'llâh, ekseruhüm işâreten ileyhi.

00:27:17.186 --> 00:27:22.638
Bir insanın sözlerini anlamak için onun hayatı kadar bu işlerin içine girmiş olmak lazım.

00:27:23.281 --> 00:27:28.199
Tabii, bazı sözlerini bazı kimseler anlayamayabilir. Çok ağır bir kitap okuyoruz.

00:27:28.363 --> 00:27:33.759
Tasavvuftan en büyük, en meşhur şahısların hayatını okuyoruz.

00:27:34.120 --> 00:27:37.339
 En nükteli sözlerini okuyoruz. Yani bundan daha ötesi yok.

00:27:39.693 --> 00:27:47.594
 Nükteli, esrarlı ve ilm-i ledünden, mârifetullahtan çok ileri bilgileri okuyoruz. 

00:27:47.646 --> 00:27:50.843
Onun için tabii anlamakta zorluk çekilebilir.

00:27:50.886 --> 00:27:51.630
Diyor ki bu sözünde Bâyezîd-i Bistâmî hazretleri;

00:27:55.507 --> 00:28:09.934
el-Ma'rifetü fî zâti'l-hakkı cehlün. "Hakk'ın zâtı hakkında bilgili olduğunu sanmak cahilliktir." 

00:28:14.104 --> 00:28:27.320
Hatta itikat kitaplarında yazar ki; el-Aczü an dereki'l-idrâki.

00:28:27.437 --> 00:28:31.959
"Allah'ın zâtının mahiyetinin anlaşılmayacağını anlamak,

00:28:32.277 --> 00:28:36.427
 o hususta aczini kavramak." İdrâkü. "Allah'ı kavramaktır." 

00:28:37.650 --> 00:28:43.296
Çünkü Allah'ın mahiyetini anlamaya beşerin tâkati yetmez. Anlayamayacağını anlamak, Allah'ı anlamaktır. 

00:28:44.196 --> 00:28:49.915
Ve'l-bahsü an vasfi zâtillâhi işrâkü. "Allah'ın zâtını anlatmaya girişmek de şirktir."

00:28:49.955 --> 00:28:54.954
Çünkü O'nu kimse anlatamaz, diller O'nu söyleyemez. Kur'an ne söylemişse,

00:28:55.420 --> 00:29:00.418
Peygamber Efendimiz hadiste ne söylemişse, o kelimelerle kalırız. Yoksa başka şey söyledin mi,

00:29:01.700 --> 00:29:06.477
o deryada yanlış yönlere gidebilirsin. Söylemek, konuşmak doğru olmaz. 

00:29:06.671 --> 00:29:13.593
Onun için, el-Ma'rifetü fî zâti'l-hak. "Allah'ın zâtı, kendisi hakkında bilgi iddiasında

00:29:13.628 --> 00:29:18.814
 bulunmak, ‘biliyorum' demek, ‘benim bilgim var' demek, cahilliktir." 

00:29:19.661 --> 00:29:24.425
Bilmiyor demek ki. Çünkü bilinmeyen, bilinemeyecek varlık Allah.

00:29:25.494 --> 00:29:34.980
 Gözlerin görmediği, insan aklının mahiyetini anlamaya güç yetiremeyeceği varlık Allah, yaratan. 

00:29:35.590 --> 00:29:40.202
Leyse ke-mislihî şey'ün. "Onun gibi bir başka varlık yok ki anlatsın, ona benzetsin." 

00:29:41.436 --> 00:29:47.244
Mesela "Okaliptüs ağacı nasıl?" dedik, hiç görmemiş bir kimseye anlatıyoruz, dün.

00:29:48.290 --> 00:29:50.986
Dedi ki; "Yaprakları bizim söğüt ağacına benziyor." 

00:29:51.410 --> 00:29:56.183
Tabii, insan bildiği bir şeyle tarif eder. Ama Allah'a benzeyen hiç başka bir

00:29:57.197 --> 00:30:02.231
varlık olmadığı için Allah'ı bir şeyle anlatamayız, anlatmak mümkün olmaz.

00:30:02.615 --> 00:30:06.840
 Onun için "Allah'ın zâtından bahsediyorum." demek, cahilliktir.

00:30:06.578 --> 00:30:13.244
Ve'l-ilmü fî hakîkati'l-ma'rifeti hayratün. "Mârifetin, mârifetullahın

00:30:13.667 --> 00:30:23.439
 künhü konusunda tam bilgi sahibi olmak hayrettir." Dermanı kesilmek, şaşırıp kalmaktır,

00:30:23.766 --> 00:30:34.465
hayran kalmaktır. İşte odur mârifet. Allah'ın idrak edilemeyeceği ve böyle

00:30:34.729 --> 00:30:42.791
dermanı kesilip hayretler içinde kalıp "Allah Allah" deyip kalmak, işte odur asıl bilgi, Allah bilgisi.

00:30:43.399 --> 00:30:56.122
Ve'l-işâretü mine'l-müşîri şirkün fi'l-işâreti. "'Allah şöyledir.' diye bir işaret, bir tevcih,

00:30:56.175 --> 00:31:06.338
 bir söz söylemek." Şirkün. "Şirktir." Ve eb'adü'l-halki mine'llâh. "İnsanların

00:31:06.408 --> 00:31:16.153
Allah'tan en uzak olanı." Kimdir? Şaşıracaksınız cümlenin bitişinden;

00:31:16.863 --> 00:31:22.887
Ekseruhüm işâreten ileyhi. "Allah'tan en çok bahsedip laf edendir."

00:31:24.191 --> 00:31:28.180
Oyuncak mı bu?! Bilinemeyen şeyler, böyle ne ileri geri konuşuyorsun?! 

00:31:28.479 --> 00:31:32.389
"En çok konuşan, en uzak insandır."  Bilmiyor da ondan konuşuyor, cahil adam.

00:31:33.544 --> 00:31:41.656
 İnsanların Allah'tan en uzak olanı, Allah hakkında işaretli sözler söyleyen insandır.

00:31:42.132 --> 00:31:50.837
Susacak, çünkü oradaki ilim hayrettir. Hayran, nâçâr, çaresiz kalmaktır, bîtap düşmektir.

00:31:51.526 --> 00:31:59.762
Bazıları var, mesela Alevî dedelerinden, Anadolu'da bazı yerlerde gördüğümüz,

00:32:00.536 --> 00:32:05.643
böyle ümmî adamlardan; ileri geri neler neler söylüyorlar.

00:32:05.872 --> 00:32:10.292
Bu Bâyezîd-i Bistâmî, evliyâullahın ne kadar meşhur büyük bir kimsesi. 

00:32:10.583 --> 00:32:16.189
"Allah'tan insanların en uzak olanı, O'nun hakkında en çok söz söyleyendir." diyor.

00:32:18.138 --> 00:32:22.140
Cahil de ondan konuşuyor, ötekisi susar. Musa aleyhisselâm ne dedi? 

00:32:23.222 --> 00:32:26.448
Rabbi erinî enzur ileyk."Yâ Rabbi, cemalini göster, göreyim."

00:32:26.548 --> 00:32:29.313
Allahu Teâlâ hazretleri, Musa aleyhisselâm'a; Kâle len terânî. "Göremezsin!"  dedi.

00:32:31.420 --> 00:32:37.870
Gözler göremez, akıl idrak edemez. Başka bir varlığa benzemediği için tarifi mümkün değil. 

00:32:37.245 --> 00:32:40.814
Ne yapacak o zaman? Yanlış bir şey söylemeyeyim diye edeben susacak.

00:32:40.867 --> 00:32:46.724
Çünkü söylediği söz Allah'ın hoşuna gitmez. Lambur lumbur, yalan yanlış söylediği söz

00:32:47.219 --> 00:32:52.330
 şirk olur, Allah'ın sevmediği bir şey olur. Susacak, edebini muhafaza edecek yani.

00:32:52.532 --> 00:32:58.985
Semi'tü Ebe'l-Hüseyni'l-Fârisiyye, yekûlü: Semi'tü'l-Hasene'bne Alleveyh, yekûlü: Süile Ebû Yezîd.

00:33:00.641 --> 00:33:06.942
"Ebu'l-Hüseyn el-Fârisî'den işittim." diyor Sülemî. O da Hasan b. Alleveyh'ten

00:33:06.995 --> 00:33:14.261
 -yukarıda ismi geçmişti- işittiğini, şöyle dediğini duymuş. O da diyor ki;

00:33:14.349 --> 00:33:17.517
Süile Ebû Yezîd. "Bâyezîd-i Bistâmî'ye soru soruldu." 

00:33:19.642 --> 00:33:38.790
Bi-eyyi şey'in vecedte hâzihi'l-ma'rifete? "Bu kadar irfanı, mârifetullahı ne ile buldun yâ Ebû Yezîd?"

00:33:41.240 --> 00:33:54.600
Fekâle: Bi-batnin câi'in ve bedenin ârin. "Aç bir mide ve çıplak bir beden ile buldum." diyor.

00:33:58.654 --> 00:34:06.175
Ne demek istiyor?  Çok oruç tutarak, dünyaya meyletmeyerek, zâhire

00:34:06.399 --> 00:34:15.697
rağbet etmeyerek, uzun seneler o konuda sebat ederek, öyle elde etmiş. Böyle cevap vermiş. 

00:34:24.175 --> 00:34:32.173
Çıplak, her şeyden soyunmuş demek. Demek ki bütün bilgilerden, safsatalardan,

00:34:33.348 --> 00:34:39.713
 filozofların, şunun bunun lafından, gevezeliğinden, hepsinden sıyrılmış; tam teslim olmuş,

00:34:40.130 --> 00:34:51.789
tam fakir ve yokluk içinde, nefsine hiç meyletmemiş, yemek vermemiş, oruç tutmuş; öyle elde etmiş.

00:34:52.256 --> 00:34:58.926
 Nefsine taviz vererek, zahirini süsleyerek, onun bunun lafına bakarak olmuyor demek ki bu iş.

00:35:01.993 --> 00:35:07.626
Ve bi-isnâdihî. "Aynı rivayet zinciri, isnat zinciri ile." Kâle Ebû Yezîd.

00:35:07.741 --> 00:35:19.731
"Ebû Yezîd şöyle dedi." El-ârifu hemmuhû mâ ye'meluhû ve'z-zâhidü hemmuhû mâ ye'külühû. 

00:35:21.350 --> 00:35:30.850
Bir tarif yapıyor. Hani yukarıda âbid, zahid, âşık, ârif dedik ya. Diyor ki Bâyezîd-i Bistâmî;

00:35:30.929 --> 00:35:41.265
el-Ârifu. "İrfan sahibi, ârif olan sûfî." Hemmuhû."Onun gayreti, isteği, tasası,himmeti.

00:35:41.626 --> 00:35:47.572
" Mâ ye'meluhû. "Umduğu şeyi elde etmektir." 

00:35:47.849 --> 00:35:55.983
Ârifin işi, peşine düştüğü şeyi elde etmektir, umduğuna nâil olmaktır. 

00:35:56.113 --> 00:36:01.316
Ne ümit ediyor? Allah'ın mârifetine, kurbiyetine, ünsiyetine vâsıl olmayı istiyor.

00:36:02.348 --> 00:36:10.142
 Ârifin himmeti budur. Ama; Ve'z-zâhidü. "Zahidin." Hemmuhû. "Onun tasası, himmeti, gayreti." 

00:36:10.203 --> 00:36:15.999
Nedir?  Mâ ye'külühû. "Yediğidir, yediği şeydir."  Neyi yiyeceğim diyedir. 

00:36:16.675 --> 00:36:23.540
"Ârif, umduğu şeye ulaşmak, gayesine, hedefine varmak için gayret sarf ediyor.

00:36:23.814 --> 00:36:28.332
Zahid de akşam ne yiyeceğim diye yemek tasasında." diyor. 

00:36:30.500 --> 00:36:34.240
Ve bi-isnâdihî kâle Ebû Yezîd. "Aynı isnad zinciriyle Ebû Yezîd-i Bistâmî dedi ki."

00:36:34.275 --> 00:36:46.548
Tûbâ li-men kâne hemmuhû hemmen vâhiden ve lem yeşğal kalbehû bi-mâ reet aynâhu ve semiat üzünâhu.

00:36:47.865 --> 00:36:54.225
Bu birinci, yukarıda geçen cümleye biraz destek olacak bir söz.

00:36:59.601 --> 00:37:07.958
Tûbâ. "Ne mutlu o kimseye ki, ne hoş o kimse ki." Li-men kâne hemmuhû hemmen vâhide.

00:37:08.119 --> 00:37:12.745
 "Tasası, himmeti, gayreti, uğraşı, tek bir uğraş olana ne mutlu." 

00:37:16.157 --> 00:37:23.605
Bir tek şeyle uğraşıyor, nedir o?  Mârifetullaha, irfana, Allah'ın rızasına ermek.

00:37:25.953 --> 00:37:30.375
 Ne mutlu böyle tasası tek şey, hedefi tek hedef olan kimseye.

00:37:30.747 --> 00:37:38.697
Ve lem yeşğal kalbehû bi-mâ reet aynâhu ve semiat üzünâhu. "Gönlünü, gözünün gördüğü

00:37:38.759 --> 00:37:47.630
şeylerle, kulağının işittiği şeylerle meşgul etmeyip o tek gayesi için himmet sarf edene ne mutlu."

00:37:47.486 --> 00:37:58.320
Demek ki göz ve kulak, aslında bizi meşgul eden, huzurumuzu bozan, gayemizi dağıtan,

00:37:58.217 --> 00:38:04.524
aklımızı şaşırtan kaynaklar olmuş oluyor. Gözümüzün gördüğüne takılıyoruz.

00:38:05.176 --> 00:38:09.357
Harama baktıysak günah oluyor. Haram olmayan bir şey olsa merak ediyoruz;

00:38:09.427 --> 00:38:13.821
"Şu neymiş, bu neymiş…" Aklımız onunla meşgul oluyor, kulağımız

00:38:13.997 --> 00:38:17.570
duyduğumuz seslerle meşgul oluyor. Hâlbuki asıl gaye bunlar değil. 

00:38:17.914 --> 00:38:23.670
Ne mutlu gözünün gördüğü, kulağının işittiği ile kalbini meşgul etmeyip

00:38:23.164 --> 00:38:29.841
 himmetini tek bir noktaya teksif edip ona çalışana. O nedir?O, Allah'ın rızasını kazanmaktır.

00:38:29.999 --> 00:38:33.264
"O tek gayeye yönelebilene ne mutlu!" dedi. 

00:38:36.400 --> 00:38:40.745
 Niyâzî-i Mısrî'nin bir şiiri vardır, güzeldir, uzunca bir şiirdir. 

00:38:41.345 --> 00:38:49.984
Bir göz ki ânın olmaya ibret nazarında,  Ol sahibinin düşmanıdır, baş üzerinde.

00:38:50.716 --> 00:39:00.300
Bir gözde, bakışında ibret alma yoksa, bir göz baktığından ibret alma alışkanlığında değilse;

00:39:01.377 --> 00:39:08.102
 "Bir göz ki ânın olmaya ibret nazarında." Bakışında ibret alma kabiliyeti yoksa,

00:39:08.552 --> 00:39:15.988
 o göz; "Ol sahibinin düşmanıdır, baş üzerinde." sahibinin başı üzerinde düşmanıdır. 

00:39:17.730 --> 00:39:22.157
Neden?  Bakıyor, ibret almıyor. Günaha bakıyor, adamı günaha sokuyor.

00:39:23.427 --> 00:39:28.257
Faydası olmayan mâlâyani şeye bakıyor. Adamı Hak'tan meşgul ediyor. 

00:39:29.733 --> 00:39:40.605
Demek ki "Ne mutlu kalbini gözlerinin gördüğü, kulaklarının işittiği ile meşgul etmeyen,

00:39:41.196 --> 00:39:45.300
himmetini, gayretini tek noktaya teksif edene." dediği gibi söylemiş oluyor

00:39:48.200 --> 00:39:53.936
 Niyâzî-i Mısrî hazretleri. Uzun şiirdir. Bir de kulakla ilgili sözü var. Diyor ki; "Bir kulak,

00:39:54.324 --> 00:40:01.997
işittiklerinden kıssadan hisse çıkartmıyorsa, anlamıyorsa, sen o kulağın deliğine kurşun dök.

00:40:02.334 --> 00:40:08.600
" "Tıkat onu. O kafada boşuna bir delik." diyor. "Kurşunu eritip dök, tıkansın, işe yaramaz." demek istiyor.

00:40:12.913 --> 00:40:18.932
Ve bi-isnâdihî kâle Ebû Yezîde: "Aynı isnad zinciriyle Ebû Yezîd-i Bistâmî dedi ki.

00:40:19.487 --> 00:40:26.587
" Men arafe'llâhe fe-innehû yezhedü fî külli şey'in yüşğıluhu anhu.

00:40:27.901 --> 00:40:36.600
Men arafe'llâh. "Bir kimse Allah'ı bildi mi." Fe-innehû. "O kişi." Yezhedü fî külli şey'in.

00:40:36.760 --> 00:40:40.921
"Her şeyden müstağni olur, hiçbir şeye aldırmaz duruma gelir."

00:40:41.838 --> 00:40:46.794
Yüşğıluhû anhu. "Allah'tan kendisini meşgul eden her şeyden müstağni hale gelir." 

00:40:47.421 --> 00:40:54.214
Bir insan Allah'ı bildi mi, o, Allah bilgisinden, Allah'tan kendisini meşgul eden,

00:40:54.258 --> 00:41:01.546
 alıkoyan her şeyden uzaklaşır, ona metelik vermez, iltifat etmez, yönelmez duruma gelir. 

00:41:04.235 --> 00:41:09.950
Bu nedendir? Çünkü Allah bilgisi çok sevimlidir, çok güzeldir, çok yüksektir, çok sevaptır,

00:41:10.286 --> 00:41:17.317
çok kıymetlidir, tariflere sığmaz lezzete sahiptir. İnsan o tadı tattıktan sonra

00:41:17.370 --> 00:41:21.590
başka şeyler saman gibi gelir. O hiç tat almaz yani.

00:41:16.966 --> 00:41:23.150
Ve bi-isnâdihî kâle. "Aynı rivayet zinciriyle dedi ki râvî."

00:41:23.227 --> 00:41:30.548
Süile Ebû Yezîde ani's-sünneti ve'l-farîdati. Fekâle: es-Sünnetü terkü'd-dünyâ ve'l-farîdatü

00:41:30.662 --> 00:41:37.480
es-suhbetü mea'l-Mevlâ; li-enne's-sünnete küllehâ tedullü alâ terki'd-dünyâ

00:41:37.581 --> 00:41:41.351
ve'l-kitâbü küllühû yedüllü alâ suhbeti'l-Mevlâ.

00:41:41.431 --> 00:41:48.838
 Fe-men tealleme es-sünnete ve'l-farîdate fe-kad kemüle. 

00:41:50.558 --> 00:41:57.263
Ebû Yezîd-i Bistâmî hazretlerine aynı rivayet zinciriyle şöyle sorulduğu bize geliyor,

00:41:57.315 --> 00:42:04.662
 kimdi râvî? Hasan b. Alleveyh idi. Sormuşlar, demişler ki;  Süile Ebû Yezîde ani's-sünneti ve'l-farîdati.

00:42:12.489 --> 00:42:17.529
 Sünnetten ve farzdan sormuşlar. Sünnet nedir, farz nedir diye sormuşlar

00:42:17.829 --> 00:42:24.598
 Bayezîd-i Bistamî'ye. O da cevap vermiş; es-Sünnetü terkü'd-dünyâ.

00:42:25.198 --> 00:42:31.736
"Sünnet, dünyayı terk etmektir." Ve'l-farîdatü. "Farz da." es-Suhbetü mea'l-Mevlâ. "Allah ile sohbet etmektir."

00:42:31.767 --> 00:42:38.230
"Allah ile sohbet etmektir." Dünyayı terk etmek, sünnet; Allah ile sohbet etmek, farzdır. 

00:42:38.984 --> 00:42:45.740
Li-enne's-sünnete küllehâ tedullü alâ terki'd-dünyâ. "Çünkü sünnet-i seniyyeyi baştan

00:42:45.135 --> 00:42:50.482
sona insan dikkatle okur, mütalaa ederse, hepsinin hülâsası,

00:42:50.676 --> 00:42:54.612
sünnetten çıkan sonuç; dünyanın beş para etmediği, dünyaya meyletmemek,

00:42:55.530 --> 00:43:01.134
âhirete rağbet etmek gerektiğidir. Bu anlaşılır." Ve'l-kitâbü küllühû yedullü alâ suhbeti'l-Mevlâ.

00:43:01.610 --> 00:43:08.301
 "Kur'ân-ı Kerîm'i de insan, iz'an ve irfan ile baştan sona okursa, oradan çıkacak husus da;

00:43:08.734 --> 00:43:14.809
Allah ile insanın sohbet etmesi, onunla dost olması, onunla beraber olması, onun yanında olması,

00:43:15.655 --> 00:43:21.218
onunla meşgul olması gerektiğidir." Fe-men tealleme es-sünnete ve'l-farîdate. "Kim bu mânada

00:43:21.580 --> 00:43:29.105
 sünneti ve farzı öğrenirse, bu zihniyete ererse." Fe-kad kemüle. "İşte o, kemal ehli olur." 

00:43:30.373 --> 00:43:35.609
Dünyayı terk edip işi gücü Mevlâ ile meşgul olmak durumuna gelmişse kâmil insan odur.

00:43:36.182 --> 00:43:47.750
Ve bi-isnâdihî kâle Ebû Yezîd. Aynı rivayet zinciriyle Hasan b. Alleveyh duymuş,

00:43:47.393 --> 00:43:54.943
Ebû Yezîd-i Bistâmî'den. Diyor ki; en-Ni'metü ezeliyyetün, yecübü en yekûne lehâ şükrün ezeliyyün. 

00:43:56.916 --> 00:44:02.816
en-Ni'metü ezeliyyetün. "Nimet ezelîdir, ezeldendir." Yani, çok evveldendir.

00:44:03.221 --> 00:44:08.749
 Yecübü en yekûne lehâ şükrün ezeliyyün. "Onun şükrünün de ezelde olması,

00:44:08.855 --> 00:44:19.348
 ezelî bir şükür olması lazımdır."  Bu sözün mânası nedir? 

00:44:20.291 --> 00:44:28.402
Allah mahlûkatı yaratmadan evvel takdir etti, mukadderâtı tesbit etti,

00:44:29.720 --> 00:44:33.783
 "Ol!" dedi, her şey oldu. Ama mukadderâtın planına göre oldu.

00:44:36.800 --> 00:44:43.960
 Bir kula Allah ikram ediyorsa, demek ki ezelde ona ikramı takdir etmiş kendisi de, ondan ediyor. 

00:44:44.269 --> 00:44:50.189
Niye ezelde ona hayrı takdir etmiş, nimeti takdir etmiş? 

00:44:50.701 --> 00:44:59.177
Demek ki kulun ezelde Allah'a kulluğu güzelmiş, şükrü tammış da ondan öyle.

00:44:59.785 --> 00:45:08.249
Hani ruhları yarattığı zaman; E lestü bi-rabbiküm? "Ben sizin rabbiniz değil miyim?" buyurdu.

00:45:08.309 --> 00:45:15.148
Kâlû belâ. "Evet, Rabbimizsin yâ Rabbi!"  dediler. Allah'ın bu dünyadaki lütufları oraya dayanıyor.

00:45:15.168 --> 00:45:23.315
Peygamber Efendimiz daha Hz. Âdem toprakla su arasında, daha yaratılmamış iken

00:45:23.569 --> 00:45:29.532
Hz. Muhammed-i Mustafâ'sını yaratacağını bilmiyor muydu Allah? İşin nasıl olacağını bilmiyor muydu?

00:45:29.982 --> 00:45:38.435
Demek ki ezelden hepsi. "Nimet ezelî, şükür de ezelî olmak gerekir." diyor veya "Öyledir de ondan." diyor. 

00:45:44.925 --> 00:45:54.916
Biz nimete ermiyorsak ne yapalım? Bu işi bir yerden düzeltmenin imkanı, çaresi var mı?Var. 

00:45:55.666 --> 00:46:03.155
Diyor ki Peygamber Efendimiz;  ed-Duâ yerüddü'l-kadâe, ba'de en yübreme. 

00:46:03.701 --> 00:46:09.782
"Dua Allah'ın mukadderâtını, kesinleşmiş iken değiştirir.

00:46:09.869 --> 00:46:13.220
Allah duayı kabul eder. Çünkü duayı kabul etmek de O'nun şânındandır."

00:46:13.277 --> 00:46:17.359
Mücîbü'd-da'avât'tır. "Duaları kabul edicidir."  O halde ne yapacağız? 

00:46:17.888 --> 00:46:25.849
Demek ki daima Allah'a yalvaracağız. "Yâ Rabbi! Aman yâ Rabbi!" diyeceğiz.Başka diyeceğimiz bir şey yok.

00:46:26.226 --> 00:46:31.535
Bâyezîd-i Bistâmî hazretlerinin menâkıbı, sözleri burada tamam oldu. Allah şefaatine erdirsin.

00:46:31.968 --> 00:46:35.511
 Allah hepinizden razı olsun. Fâtihâ-i şerîf mea'l-Besmele.